Fréttablaðið - 03.12.2011, Blaðsíða 30

3. desember 2011 LAUGARDAGUR30
Þ
að þarf að koma fram að ég
er á skóm úr kambódískum
krókódíl sem var drepinn eftir
að hafa ráðist á hermann. Það
tekur enginn eftir þessu og þeir
bíta í kuldanum!“
Steinar Bragi gengur ekki bara um í sví-
virðilega dýrum skóm í jólasnjónum sem
fyllir göturnar. Hann er líka óvenjulega
hraustlegur, sem hefur ekki beinlínis verið
hans aðalsmerki, og það er greinilegt að
hann hefur ekki búið við skort á sólarljósi
í nokkra mánuði eins og við hin. Hann er
nýkominn heim úr sex mánaða Asíureisu
með kærustu sinni, Kristínu Eiríksdóttur
rithöfundi. Saman ferðuðust þau víða, meðal
annars til Suður-Ameríku, Kanada, Banda-
ríkjanna, Kambódíu, Taílands og Búrma.
„Veistu hvað er það fyrsta sem ég tek allt-
af eftir þegar ég kem heim?“ spyr Steinar
Bragi. „Augnaráðinu!“ svarar hann sjálf-
ur. „Þú mætir einhverri manneskju og þið
eruð voðalega meðvituð hvort um annað.
Þú labbar inn í búð, þar eru þrír aðrir, og
það eru allir á einhvern hátt meðvitaðir um
stöðu allra hinna. Maður fær svo ógeðslega
innilokunarkennd af þessu. Ég skima oft 50
metra á undan mér þegar ég er að ganga
Laugaveginn, hvort mig nálgist kannski ein-
hver kunningi úr grunnskóla. Sting af þegar
hvað verst liggur á mér. Guðbergur talaði
um að verslun við Laugaveginn gengi út á
þetta, að fólk væri að skjótast inn hér og þar
til að sleppa við að mæta fólki sem það vildi
ekki hitta.“
Ekki það að fólk gefi sig mikið á tal við
hann úti á götu. „Þeir sem þekkja mig á
annað borð virðast vera frekar hræddir við
mig. Það er aldrei nokkur maður sem gefur
sig á tal við mig og ræðir listir og fagra
menningu eða neitt slíkt. Enda tek ég ekki
þátt í fagurmenningunni.“
Skrifar hrollvekjurnar alveg óvart
Bækur Steinars Braga hafa gjarnan þann
eiginleika að láta lesandanum líða illa. Þeir
viðkvæmari finna fyrir móðursýki og myrk-
fælnin lætur á sér kræla. Það er léttir að
leggja þær frá sér að lestri loknum og snúa
sér aftur að birtunni.
Nýjasta bók Steinars Braga, Hálendið,
gerir einmitt þetta. Gagnrýnendur eru yfir
sig hrifnir af henni. Hún er meðal fárra
bóka sem hafa fengið fimm stjörnur í Frétta-
blaðinu og gagnrýnandi blaðsins sagði Stein-
ar Braga hafa ofurmannleg tök á skrifunum.
Annar gagnrýnandi kallaði hana „tveggja
martraða bók“. Taugatryllingur og hryll-
ingur eru orð sem sjást víða.
„Ef það er satt að ég skrifi hrollvekjur þá
er það ekki af því mig langi sérstaklega til
þess að skrifa þá bókmenntategund. Þetta
eru bara einhverjar myndir sem mér finn-
ast heillandi, í fegurð sinni eða viðbjóði, sem
eru yfirleitt tvær hliðar á því sama. Ég finn
samt að ég hef löngun til að plata lesendur.
Leiða þá áfram inn í eitthvað sem þeir vilja
ekki sjá, en geta ekki staðist frásögnina. En
þetta eru auðvitað allt saman helvítis lygar,“
segir Steinar Bragi.
Bókin hefur sínar tengingar við hrunið og
er sprottin úr reynslu Steinars Braga árið
2006, þegar hann var nálægt því að kaupa
sér fallegt hús á Njarðargötunni á 29 milljón-
ir með fyrrverandi kærustu sinni. „Við feng-
um leiðsögn um húsið, ég skoðaði það og mér
fannst það hrífandi. Ég vildi ekkert heitar en
að eignast það. Svo gengum við niður stig-
ann, inn í stofuna og þá varð ég fyrir efnis-
legri vitrun. Ég sá að þetta hús var gert úr
timbri, nöglum, rörum og bárujárni. Ég sá
hvað naglinn og spýtan kosta og hvað það var
víðs fjarri að þetta væri 29 milljóna virði.
Ég vildi ekki eyða næstu 40 árum ævi minn-
ar í að borga þennan draum sem var búið
að hlaða ofan á spýturnar og naglana. Þetta
bjargaði mér frá myntkörfuláninu sem var
búið að ræða við mig – og gjaldþroti tveim-
ur árum síðar. Bókin er eiginlega um þetta.“
Eins og kanarífugl í búri
Ári eftir þetta augnablik var Steinar búinn
að brenna allar brýr að baki sér. „Mér fannst
ég dauður frá enninu og niðrúr. Ástar-
sambandi var lokið og ég var algjörlega dof-
inn. Ég fann að ég varð að breytast, ann-
ars færi dauði minn í starfi og persónulegu
lífi saman. Það er skipbrot þegar þú hefur
enga lífsgleði lengur. Skilur ekki af hverju
þú ættir að halda áfram að lifa og finnst þú
búinn að prófa allt þúsund sinnum, ekkert
fram undan nema endurtekning á því sama.
Það var annaðhvort að halda áfram í ein-
hverju óhófi, sem dræpi mig, eða gera það
ekki og drepa mig, eða reyna að lifa.“
Og þá fór hann til Kína. „Þetta voru einu
öfgarnar sem mér datt í hug að gætu leitt
til einhvers annars en dauða. En um leið og
ég mætti á staðinn fékk ég viðbjóð á sjálf-
um mér og var fljótt búinn að loka mig af,
aleinn inni á herbergi að lesa bók, eða að
skrifa eitthvað bull á fartölvuna. Fyrr en
varði var ég búinn að panta mér flug til Víet-
nam og var kominn upp í flugvél nær sam-
stundis. Þegar ég kom til Víetnam kom í ljós
að ég hafði verið svo uppnuminn yfir hug-
myndinni, að ég gæti farið á þetta
svæði, að ég hafði gleymt að fá
vegabréfs áritun. Þá var ég sett-
ur í stofufangelsi af víetnamska
ríkinu. Þeir ætluðu fyrst að láta
mig í alvöru fangelsi þangað til ég
bauð þeim smá dollara. Þá fékk ég
að vera í stofufangelsi á fjögurra
stjörnu hóteli. Mér fannst það
hryllilegt. Ég var þarna eins og
kanarífugl í búri.“
Hann eyddi tímanum í að
horfa á Víetnam út um gluggann.
Þegar hann losnaði úr stofufang-
elsinu rauk hann til Kambódíu.
Örlögin leiddu hann svo áfram,
meðal annars til Laos, Taílands,
Búrma, Malasíu og Indónesíu.
Hann fór líka til Suður-Ameríku,
þar sem hann hitti töfralækna og
drakk ofskynjunarlyf. Hann hafði
heyrt að þetta væri hræðilegasta
reynsla, sem líktist því að deyja.
Sumir myndu ekki reyna að koma
sér í slíkar aðstæður. „Þetta var
skömmu eftir hrunið. Ég varð að
gera eitthvað annað en að vera
bara heima á Íslandi og lesa Eyj-
una,“ segir hann til útskýringar.
Horfst í augu við meinið
Persónulegt skipbrot Steinars og
stöðugt daður hans við dauðann
rekur hann til erfiðrar reynslu, sem hann er
nýfarinn að horfast í augu við að hafi verið
dómínerandi áhrifavaldur í lífi hans lengi.
Þegar hann var 25 ára vissi hann í hjarta
sér að hann væri alvarlega veikur. Reynd-
ar var það ekki bara hjartað sem gaf það til
kynna, því líkaminn var farinn að kvarta
sárlega. Steinar Bragi var iðulega farinn að
finna rafstraum ganga niður eftir lærinu á
sér. Þegar það gerðist sagði hann „helvítis
krabbameinið“, hló tryllingslega og lét þar
við sitja. Þegar hann drattaðist loks til heim-
ilislæknis, með háan hita og suð fyrir eyrum,
var hann sendur með sjúkrabíl rakleið-
is upp á sjúkrahús. Hann var með krabba-
mein í eista, sem hafði dreift sér víðar um
líkamann, meðal annars í lungun. „Ég var
algjörlega að því kominn að drepast. Þetta
er ekki endilega sú gerð af krabbameini sem
er hættulegust, en það var bara svo langt
gengið. Ég veit ekki hvað mér gekk til, eða
hvað mér fannst svona fyndið við
þetta. Það var eins og það væri
í mér einhver dauðalöngun. En
hafi verið í mér einhver löngun
til að deyja hvarf hún snarlega
eftir að ég fékk greininguna.“
Við tók mjög erfið tveggja
mánaða lyfjameðferð, þar sem
Steinar Bragi sat inni á spítala,
lét dæla í sig eitri frá 9 á morgn-
ana til 4 á daginn, þyngdist um
7 kíló af vökva á augabragði, og
fannst hann upplifa elli á unga
aldri. „Ég þurfti að halda undir
höndina á kærustunni þegar ég
gekk stuttan spöl og svo leið yfir
mig af mæði, einhvers staðar á
miðjum Laugaveginum. Þetta
var algjörlega eyðileggjandi
fyrir heimsmynd ungs manns.
Óttinn við að deyja eyðileggur
alla heilbrigða lífsgleði. Óttinn
fylgdi mér lengi. Það var eins og
ég drægi líkið af sjálfum mér á
eftir mér í fleiri ár.“
Engu nær um kærleikann og guð
Líkami Steinars Braga brást svo
vel við lyfjameðferðinni að það
var kraftaverki líkast. Á tveimur
mánuðum hurfu öll ummerki um
æxlin og hann gat farið að byggja
sig upp á ný. Algengt er að þeir
sem ganga í gegnum álíka reynslu finni nýjan
tilgang með lífinu. Því var ekki fyrir að fara
með Steinar Braga. „Mér tókst að læra ekki
neitt á þessu ferli. Ég fann hvorki kærleikann
né guð. Ég viðurkenndi þetta lengi ekki einu
sinni sem áhrifavald í mínu lífi.“
Dauðinn hefur heldur ekki sama heljar-
takið á honum og áður. „Ég hef gert ýmis-
legt til að hætta að vera drifinn áfram af
ótta. En um leið hugsa ég um dauðann allan
daginn. En þetta er ekki jafn morbid og það
hljómar. Gegnum formið sem leysist upp og
hverfur, skín guð.“
Það er aldrei
nokkur mað-
ur sem gefur
sig á tal við
mig og ræðir
listir og fagra
menningu.
Enda tek ég
ekki þátt í
fagurmenn-
ingunni.
Með eigið lík í eftirdragi
Rithöfundurinn Steinar Bragi hefur ekki sérstakan áhuga á að skrifa hrollvekjandi skáldskap en ýtir ekki frá sér heillandi hug-
myndum sem sækja á hann, í fegurð sinni eða viðbjóði. Hann lýsir fyrir Hólmfríði Helgu Sigurðardóttur baráttunni við krabba-
mein, stöðugri dauðahræðslu og hugmyndinni að baki nýju skáldsögunni Hálendinu, sem hefur hlotið mikið lof gagnrýnenda.
STEINAR BRAGI Hann gengur um
í snjónum, sólbrúnn á skóm úr
kambódískum krókódíl. Steinar Bragi
hefur verið á ferðalagi undanfarna mán-
uði en er kominn heim til að fylgja eftir
nýju skáldsögunni sinni, Hálendinu.
FRÉTTABLAÐIÐ/VALLI