Fréttablaðið - 03.12.2011, Side 84

3. desember 2011 LAUGARDAGUR56
Á þessum síðum mun ég skrásetja sögu sem ykkur kann að þykja ótrúleg eða kannski þykir ykkur það ekki.
Hún fjallar ekki um mig nema að
því leyti sem hún fjallar um þörf
mína fyrir að komast að raun um
hvað væri satt og hverju logið um
atburðina sem áttu sér stað fyrir
þrettán árum, veturinn 2003 þegar
gosið í Kötlu stóð sem hæst. Þá var
ég átján ára, ráðvilltur og reiður.
Á sínum tíma reyndi ég að fá
botn í allt sem gerst hafði en gafst
á endanum upp og ákvað, þvert á
innri sannfæringu, að ekkert af
þessu kæmi mér við. Ég bældi
niður forvitnina og einbeitti mér
að öðrum hlutum.
En það var í fyrra,
á dimmu og blautu
haustkvöldi líku því
sem nú blasir við út
um gluggann, að ég
fékk símtal sem rauf
sáttmála minn við til-
veruna.
Er það Davíð? Elísa-
betarson? spurði gamal-
leg kvenrödd.
Það er hann, svaraði
ég.
Sæll, vinur, þetta er
María, mamma hans
Þorláks.
Ef ég kveikti ekki
strax á perunni var
það vegna þess að rödd
hennar var breytt;
hljómaði eldri og
óstyrkari en í minning-
unni. Ég hafði svo sem
ekki hitt hana oft, enda
bjó hún á Akureyri og
hvorki mamma né Láki
voru gefin fyrir lang-
ar bílferðir. Síðast hitt-
umst við í jarðarför Láka, en þá
ræddum við ekkert saman, ég tók
aðeins utan um hana og hún klapp-
aði mér á herðablöðin, stíf í fram-
an af bældri sorg.
Sæl og blessuð, sagði ég.
Ég hringi nú vegna þess að ég
er að flytja í þjónustuíbúð fyrir
aldraða.
Já, það er … Ertu ánægð með
þá tilhögun? spurði ég, vandræða-
legur yfir ellinni. Yfir dauðanum.
Verður maður ekki að vera það?
svaraði hún. En systurdóttir mín
hefur verið að hjálpa mér að pakka
niður og ég var svona að vand-
ræðast með dótið frá honum Láka.
Ég tek það ekki með mér í gröfina.
En ég get heldur ekki hugsað mér
að henda því og þú varst nú nánast
eins og sonur hans …
Já, svaraði ég.
Á ég ekki bara að senda þér
þetta? Fornhagi 20, er það rétt
heimilisfang?
Já, hérna, þakka þér fyrir.
Hvernig dót er þetta annars?
Aðallega teikningar, sumar
hverjar ansi fallegar. Þú ræður
hvað þú gerir við þetta. En mér
datt svona í hug að þú vildir halda
upp á þær.
Það var rétt til getið. Ég hef
alltaf haft gaman af sögunum
hans Láka. Mér þótti líka vænt
um hann, þótt hann væri í mínum
huga fyrst og fremst skósveinn
móður minnar. Hann kom inn í líf
mitt þegar ég var tólf ára og vildi
allt fyrir mig gera. Nema þá helst
að standa uppi í hárinu á mömmu,
en það þorði hann ekki, frekar en
aðrir.
Um það bil viku eftir símtal-
ið frá Akureyri fékk ég stærðar
kassa sendan í pósti. Það var kassi
undan banönum, merktur Chic-
q uita í bak og fyrir og vandlega
bundinn aftur með fíngerðu snæri.
Hann fékk að dúsa í bílskottinu
hjá mér í nokkra daga
eða þar til ég mundi
eftir honum á laugar-
dagsmorgni, eftir að
við höfðum lokið við að
drekka kaffið og lesa
blöðin. Stelpurnar voru
inni í herbergi að leika
sér, Védís var lögst í sóf-
ann með bók og ég hafði
ekkert sérstakt fyrir
stafni.
Ég gekk frá inni í eld-
húsi og þurrkaði af borð-
inu áður en ég skellti á
það kassanum og tíndi
upp úr honum: Teikn-
ingar, blaðaúrklippur,
ljósmyndir af mér og
mömmu, Kötlu í ham og
öskugrárri eyðilegging-
unni fyrir austan, drög
að myndasögum og laus
blöð með þéttri skrift
Láka.
Eftir að hafa blaðað
í gegnum þetta góða
stund mundi ég eftir
þeim gögnum sem ég átti í fórum
mínum en hafði ekki litið á síðan
við fluttum hingað í Fornhagann.
Þau voru líklega í einhverjum
svipuðum kassa inni í geymslu,
hélt ég. En ég var meira en klukku-
tíma að finna þetta í öllu draslinu
og það var ekki í neinum kassa
heldur plastpokum á víð og dreif
í geymslunni.
Ég fór með pokana inn í eldhús
og tók til við að flokka, svo mér liði
eins og ég hefði einhverja stjórn á
hlutunum. Þarna voru glósubæk-
ur Jóns, bláar stílabækur, fimm
talsins, ásamt dagatalsbók Indi
sem hún hafði skráð í bókanir við-
skiptavina sinna með blekpenna.
Upp úr pokunum komu líka
myndir sem mamma hafði gefið
mér á sínum tíma: Af henni sjálfri,
Láka, Jóni og Indi. Og blaðaúr-
klippur um Kötlugosið sem stóð
í tuttugu og fimm mánuði, frá
lokum nóvember 2001 fram í árs-
byrjun 2004, og setti mark sitt á
allt á þeim tíma. Nú orðið finnst
mér merkilegt hversu fljótt maður
vandist öskunni. Suma daga var
maður strjúkandi drulluna úr
augnkrókunum, hóstandi henni
upp úr sér og bryðjandi milli tann-
anna. Mistrið faldi fyrir okkur
himininn en samfélagið hélt áfram
að snúast um pólítík og efnahag
með góðum skammti af persónu-
legum harmi og sigrum. Fólk dó og
börn fæddust.
Yngri dóttir mín, Sólveig, ráfaði
inn í eldhúsið til mín og rak upp
stór augu þegar hún sá guln-
andi hrúguna á eldhúsborð-
inu. Hvað ertu að gera,
pabbi? spurði hún, og
greiddi svartan hártopp-
inn til hliðar með litlum,
iðandi fingrum. Svart-
hærð og brúneyg eins
og ég en húðin ljósari.
Ég er að rifja upp
hluti sem gerðust í
gamla daga, áður en
þú fæddist, svaraði ég
og tók hana í fangið. Ég
sýndi henni nokkrar af
saklausari teikningum Láka
og furðaði mig á því, enn einu
sinni eftir að ég varð sjálfur
faðir, hvernig Elísabet fékk af sér
að vanrækja mig eins og hún gerði.
Þetta eru Adam og Eva, sagði ég.
Þau eru allsber! skríkti Sólveig
og benti á typpið á Adam.
Hér er Bláskeggur konungur, þú
skalt passa þig á hans líkum þegar
þú verður eldri og þetta er Elísa-
bet amma þín, sagði ég og rétti
henni mynd af Elísabetu og Indi
hlæjandi með vín í glösum.
Er hún dáin? spurði hún.
Nei, elskan, svaraði ég.
Er það þessi? spurði hún og benti
á Indi.
Nei, en þessi kona heitir samt
Ingibjörg eins og systir þín.
Heitir Ingibjörg þá í höfuðið á
henni, eins og ég heiti í höfuðið á
Sólveigu ömmu?
Já, elskan, svaraði ég og það
var engin lygi. Ég skýrði frum-
burð minn í höfuðið á konu sem
ég þekkti sama og ekkert. Mér
fannst það lágmarksvirðing úr því
að mamma varð óbeinn valdur að
endalokum hennar.
Á mörkum raunsæis og fantasíu
Í vikunni var Guðrún Eva Mínervudóttir rithöfundur tilnefnd til Íslensku bókmenntaverðlaunanna fyrir nýjustu skáldsögu
sína, Allt með kossi vekur, þar sem myndasögum og texta er blandað saman. Fréttablaðið birtir hér kafla úr bókinni.
BLÁSKEGGUR Sunna Sigurðardóttir á
heiðurinn af teikningunum í bókinni.
GUÐRÚN EVA MÍNERVUDÓTTIR Allt með kossi vekur, sjötta skáldsaga Guðrúnar Evu Mínervudóttur, þykir sverja sig í ætt við fyrri
bækur hennar. Bókin hefur hlotið mikið lof gagnrýnenda.
Hvað ertu að
gera, pabbi?
spurði hún,
og greiddi
svartan hár-
toppinn til
hliðar með
litlum, iðandi
fingrum.
Skátahreyfingin hefur um árabil selt sígræn
eðaltré í hæsta gæðaflokki og prýða þau
þúsundir heimila og fyrirtækja.
Sígrænu jólatrén eru seld í Skátamiðstöðinni Hraunbæ 123
í Reykjavík, s: 550 9800 og á skátavefnum: www.skatar.is
Frábærir eiginleikar:
-eðaltré ár eftir ár!Sígræna jólatréð
10 ára ábyrgð
12 stærðir (90-500 cm)
Stálfótur fylgir
Ekkert barr að ryksuga
Veldur ekki ofnæmi
Eldtraust
Þarf ekki að vökva
Íslenskar leiðbeiningar
Við gróðursetjum lifandi tré í
skógrækt skáta að Úlfljótsvatni fyrir
hvert Sígrænt jólatré sem keypt er.
Þú prýðir híbýli þín með Sígrænu
jólatré og stuðlar að skógrækt
um leið!