Fréttablaðið - 13.10.2012, Side 16

16 13. október 2012 LAUGARDAGUR
Manuel Hinds og Heiðar Már Guðjónsson gagnrýndu
nýverið skýrslu Seðlabankans
(SÍ) um valkosti í gjaldmiðils- og
gengis málum og telja umfjöllunina
um einhliða upptöku annars gjald-
miðils uppfulla af staðreynda-
villum.
Hér á eftir er stutt samantekt á
svörum við sjö gagnrýnisatriðum
þeirra, en mun ýtarlegra svar má
finna á heimasíðu SÍ (www.sedla-
banki.is).
1. Greinarhöfundar telja SÍ
rangtúlka niðurstöður rannsókna
Edwards og Magendzo á áhrif-
um einhliða upptöku á hagvöxt
og hagsveiflur. Því fer fjarri. Það
sést best af túlkun Edwards sjálfs
í yfirlitsgrein frá 2011 þar sem
hann gengur lengra en SÍ og full-
yrðir að lönd sem hafa reynt ein-
hliða upptöku búi bæði við nokkru
minni hagvöxt og meiri hag-
sveiflur en lönd með eigin gjald-
miðil. Í skýrslu SÍ er ekki notað
jafn afdráttarlaust orðalag, m.a. í
ljósi annarra rannsókna sem gefa
ekki eins einhlítar niðurstöður.
2. Greinarhöfundar gagn-
rýna mat SÍ á einskiptiskostnaði
við einhliða upptöku. Í skýrsl-
unni segir að hann geti legið á
bilinu 70-87 ma.kr., þar af eru 42
ma.kr. vegna útskiptingar á seðl-
um og mynt í umferð. Afgangur-
inn stafar af líklegri aukningu í
eftirspurn eftir seðlum og mynt
í takt við niðurstöður rannsókna.
Greinar höfundar eru því að mis-
skilja textann.
3. Greinarhöfundar staðhæfa
að SÍ hafi fullyrt að ekkert land
hafi tekið upp einhliða aðra mynt
án þess að viðkomandi mynt hafi
þegar verið notuð í miklum mæli
og nefna El Salvador máli sínu til
stuðnings. Í skýrslunni er einungis
fullyrt að þetta eigi við um flest
ríki. El Salvador hefur vissulega
nokkra sérstöðu hvað varðar lágt
hlutfall bankainnstæðna í Banda-
ríkjadal í aðdraganda upptökunn-
ar en það segir hins vegar afar
lítið þar sem minnihluti íbúa þar
í landi hefur aðgengi að banka-
þjónustu. Meiru máli skiptir að
verulegar fjárhæðir í Bandaríkja-
dal streyma til landsins ár hvert
frá brottfluttum þegnum. Þetta
innstreymi nam að meðaltali um
16% af landsframleiðslu á hverju
ári tímabilið 2000-2010 og er að
langmestu leyti greitt út í dollara-
seðlum sem að litlu leyti leitar í
bankainnstæður.
4. Greinarhöfundar segja að í
skýrslunni sé því ranglega haldið
fram að meirihluti fjármála kerfis
El Salvador sé í innlendri eigu.
Hér verður að hafa í huga að það
er ekki fyrr en fimm árum eftir
upptökuna sem erlendir bankar
hefja kaup á innlendum bönkum.
Fullyrðingunni í skýrslunni var
því einkum ætlað að gefa til kynna
að hægt sé að starfrækja banka-
kerfi í innlendri eigu þrátt fyrir
einhliða upptöku gagnstætt því
sem oft er sagt.
5. Svo virðist sem greinar-
höfundar telji SÍ halda því fram
að notkun almennings á gjald-
miðlum annars ríkis sé háð laga-
takmörkunum. Í skýrslunni segir
einungis að einhliða upptaka geti
talist inngrip í fullveldisrétt ríkis
en það breytir engu um samninga-
frelsi einstaklinga og lögaðila um
val á mynt í samningum sínum.
6. Gagnrýnt er að einkum sé
lögð áhersla á galla einhliða upp-
töku. Nefna þeir umfjöllun um
Svartfjallaland sem dæmi þar
sem ekki sé minnst á mikinn hag-
vöxt um leið og einblínt er á verð-
bólguna þar. Þessi málflutningur
stenst enga skoðun. Nokkru áður er
fjallað um að hagvöxtur hafi verið
ágætur í landinu. Þessu til við-
bótar er ýtarleg umfjöllun í skýrsl-
unni um fjölmarga mögulega kosti
mismunandi gengistenginga sem
einnig eiga við um upptöku annars
gjaldmiðils.
7. Greinarhöfundar gagnrýna að
skýrslan fjalli um lánveitanda til
þrautavara sem forsendu fjármála-
kerfis. Þetta er ekki rétt þar sem
í skýrslunni er fjallað um lánveit-
anda til þrautavara sem forsendu
fjármálastöðugleika. Færð eru rök
fyrir því, studd af rannsóknum,
að geta seðlabanka til að prenta
eigin gjaldmiðil setji þá í einstaka
aðstöðu til að aðstoða innlent fjár-
málakerfi í tímabundnum lausa-
fjárvanda og að án trausts lánveit-
anda til þrautavara sé meiri hætta
á bankaáhlaupum og erfiðara að
eiga við þau skelli þau á. Af þess-
um orsökum eru stjórnvöld í El
Salvador, í samstarfi við Alþjóða-
gjaldeyrissjóðinn, t.d. að vinna í
því að styrkja stöðu lánveitanda
til þrautavara þar í landi.
Að lokum: Einhliða upptaka ann-
ars gjaldmiðils er valkostur sem
vissulega á að skoða. Hér verð-
ur hins vegar ekki tekið undir þá
skoðun að hún sé besti kosturinn.
Umfjöllun um þetta í skýrslu SÍ
er tilraun til að taka saman helstu
sjónarmið en var aldrei hugsuð
sem lokaorðið um þennan valkost.
Ef þessi leið verður farin krefst
það töluverðs undirbúnings og
ýtarlegri greiningar en unnt var að
birta í skýrslunni eða ætla má út
frá málflutningi greinar höfunda.
Það á ekki síst við vegna þess að
einhliða upptaka hefur til þessa
ekki verið reynd í þróuðu iðn-
ríki með tiltölulega stórt innlent
bankakerfi í viðkvæmri stöðu og
takmarkaða notkun annars gjald-
miðils. Hún hefur heldur ekki verið
reynd í landi sem stendur frammi
fyrir áþekkum vanda hvað varð-
ar hvernig og á hvaða gengi eigi
að skipta út aflands krónum við
einhliða upptöku né í landi sem
stendur frammi fyrir svo miklum
erlendum skuldum. Ríkin sem farið
hafa þessa leið búa þvert á móti við
stöðugt innflæði gjald eyris frá
brottfluttum þegnum sínum sem
nemur vænum hluta landsfram-
leiðslu á hverju einasta ári.
Mikilvægt er að skoða þá kosti
sem í boði eru af yfirvegun með
langtímahagsmuni þjóðar innar
í huga. Eins og greinar höfundar
benda á er engin töfralausn til
og allar leiðir hafa kosti og galla,
þ.m.t. einhliða upptaka. Í skýrslu
SÍ er einmitt fjallað um bæði kosti
og galla allra þeirra leiða sem til
umfjöllunar hafa verið.
Mikilvægt er að skoða þá kosti sem í boði
eru af yfirvegun með langtímahagsmuni
þjóðarinnar í huga.
Staðlausar staðhæfingar um
staðreyndavillur
Gjaldmiðlar
Gunnar
Gunnarsson
Þorvarður Tjörvi
Ólafsson
Þórarinn G.
Pétursson
hagfræði- og
peningastefnusviði
Seðlabanka Íslands
Frá aðeins kr. 59.900
Sevilla
26. október
Frábær sértilboð á flugi og gistingu!
Heimsferðir bjóða frábært sértilboð á morgunflugi 26. október og gistingu í 3 nætur á
mjög góðum hótelum í borginni. Gríptu þetta frábæra tækifæri og njóttu þín í borginni
sem býður frábært mannlíf og fjölbreytni í menningu, afþreyingu að ógleymdu fjörugu
næturlífi og endalausu úrvali veitingastaða og verslana.
Verð kr. 59.900
Netverð á mann. Flugsæti báðar leiðir með sköttum. Sértilboð 26. október.
Ath. aðeins örfá sæti á þessu sértilboði.
Verð kr. 79.900
Netverð á mann, m.v gistingu í tvíbýli á Hotel Tryp Macarena **** í 3 nætur með
morgunmat. Aukagjald fyrir einbýli kr. 29.800.
Hluthafafundur Bakkavör Group ehf. verður haldinn
mánudaginn 22. október nk. kl. 10:00 á Hótel Sögu,
Hagatorgi, 107 Reykjavík.
Eftirtalin mál eru á dagskrá fundarins:
1. Framlagning efnahags- og rekstrarreiknings félagsins skv. 85. gr.
laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög
2. Kjör skilanefndar
3. Önnur mál.
Dagskrá og endanlegar tillögur munu liggja frammi á skrifstofu
félagsins hluthöfum til sýnis sjö dögum fyrir hluthafafundinn.
Tillögur frá hluthöfum sem bera á upp á hluthafafundi skulu vera
komnar í hendur stjórnarinnar eigi síðar en sjö dögum fyrir
hluthafafund.
Atkvæðaseðlar og önnur fundargögn verða afhent á fundardegi
frá kl. 9:30 á fundarstað. Athygli er vakin á að atkvæðisréttur
miðast við hlutaskrá að morgni 19. október 2012.
Reykjavík 12. október 2012
Stjórn Bakkavör Group ehf.
Hluthafafundur Bakkavör Group ehf.
Suðurlandsbraut 20, Reykjavík | Sími 588 0200 | www.eirvik.is
EIRVÍK innréttingar
NÝJUNG
á íslenskum
innréttingamarkaði
Farðu alla leið með Eirvík
Við höfum gert samning við einn stæsta innréttingafram-
leiðanda Þýskalands um framleiðslu á eldhúsinnréttingum
sem verða seldar undir vörumerki Eirvíkur.
Þér er boðið í glæsilegan sýningasal okkar þar sem við
kynnum nýjustu strauma í hönnun eldhúsa.
ÞÝSKÍSLENSKSAMVINNA
SÝNING Í DAG KL. 11:00-15:00
UMDEILDIR
PISTLAR
FRÉTTIR VIÐSKIPTI SPORT UMRÆÐAN ÚTVARP LÍFIÐ SJÓNVARP
- oft á dag