Læknablaðið - 15.12.1987, Síða 44

452
LÆKNABLAÐIÐ
Markmiö 4
Taka þarf fyrir, til gagngerðrar endurskoðunar:
1. Flokkun sjúkrahúsa, verkaskiptingu þeirra og
starfssvið hvers sjúkrahúss.
2. Reglur um starfssvæði einstakra stofnana.
3. Reglur um mönnun eftir starfssvæði hverrar
stofnunar. Stefnt skal að því að skýrari
greinarmunur verði gerður á sérhæfðu
sjúkrahúsi, almennu sjúkrahúsi og
hjúkrunarheimili.
4. HEILBRIGÐIR LÍFSHÆTTIR
Venjur og lífshættir hafa veruleg og sennilega
úrslitaáhrif á heilbrigði einstaklingsins.
Áróður fyrir heilbrigðum lífsháttum er nauðsyn i
nútímaþjóðfélagi.
Of lítið hefur verið gert að því af
heilbrigðisyfirvöldum á íslandi að taka jákvæða
og hvetjandi afstöðu í þessum málum.
Sérstök áhersla hefur þó verið lögð á þetta síðustu
árin og því eru þessi heilbrigðismarkmið sett
fram.
Allt starf að heilbrigðisfræðslu geldur þess hve
Iítið fjármagn fæst til að gera fræðsluefni og hvað
því fjármagni er deift til margra aðila. Mörg lög
og reglugerðir sem heyra undir mismunandi
ráðuneyti fjalla um heilbrigðisfræðslu i einhverri
mynd en lítið verður úr framkvæmdum. Að
undirbúa fræðsluefni er vandasamt verk þar sem
saman þarf að fara þekking á viðfangsefninu,
tæknikunnátta til skýrrar framsetningar og
kunnátta í dreifingu og samskiptum við
fjölmiðla.
Þær stofnanir og ráðuneyti, sem með þessi mál
fara í dag, hafa yfirleitt ekki yfir að ráða þeim
mannafla sem þarf til heilbrigðisfræðslu - frá
hugmynd til framkvæmdar. Starfið verður því oft
handahófskennt og árangur minni en ella.
Markmið 5
Komið verði á fót stofnun forvarna- og
heilbrigðisfræðslu. Þessi stofnun annist ráðgjöf
um heilbrigða lifnaðarhætti, gerð fræðsluefnis og
endurmenntun starfsliðs i heilsugæslu.
Til þessarar stofnunar færist starfsemi
áfengisvarnaráðs, tóbaksvarnanefndar,
manneldisráðs, tannverndarstarfsemi og
starfsemi CINDI-verkefnis.
Til þess að stuðla að heilbrigðum lifnaðarháttum
verður lögð á það áhersla að starfslið
heilsugæslustöðva og sjúkrahúsa fái
grundvallarmenntun og kennslu í
heilbrigðisfræðslu og kennslu í heilsufræði til
þess að geta miðlað þeim sem þangað leita.
Samvinna verði hafin við skóla og félög um að
þau taki þátt í herferð fyrir heilbrigðari
lifnaðarháttum fjölskyldna og einstaklinga.
4.1. Manneldismarkmið og matvælaframleiðsla
Fram á þessa öld veltu menn ekki fyrir sér
manneldi á Islandi að öðru leyti en því hvort allir
hefðu mat til næsta máls.
Nú er þessu öðruvísi háttað. Allir hafa til hnífs og
skeiðar og það er ástæða til að gefa ráð um hvaða
fæða er holl og hvaða fæða er óholl.
Talið er að leiðbeina þurfi fólki um fæðuval,
einkum af þeim ástæðum að minnka þurfi fitu,
sykur og matarsalt í fæðunni.
Almenningur neytir yfirleitt of mikillar fæðu og
þess vegna er offita verulegt vandamál á íslandi.
Fæðan á að innihalda nauðsynleg efni til vaxtar,
viðhalds, endurnýjunar og brennslu.
Fæðan þarf einnig að vera hættulaus og er eftirlit
með aukaefnum í fæðu mikilvægt.
Markmið 6
Næringarástand þjóðarinnar er talið gott en það
þarf að sjá um að allir fái nægan mat og að í
honum séu rétt hlutföll frá næringarfræðilegu
sjónarmiði. Leggja skal áherslu á framleiðslu og
framboð hollrar innlendrar fæðu. Það á að ýta
með ýmsu móti undir neyslu kornmetis, fisks,
kjöts sem er magurt, kartaflna og grænmetis.
Stuðla skal að neyslu mjólkurvara með lágu
fituinnihaldi með fræðslu og verðstýringu. Neysla
matar, sem hefur mikið af sykri og neysla sætinda
svo og saltaðs matar, á að minnka með
upplýsingastarfsemi og verðstýringu.
Til þess að gera fæðuval auðveldara eiga
upplýsingar á vörum að vera áberandi og vel
skiljanlegar.
Eftirlit með aukaefnum í matvælum á að vera
fullnægjandi.
Á grundvelli þeirrar vinnu og upplýsinga, sem
manneldisráð hefur gert, hafa verið sett fram
matvælaframleiðslu- og manneldismarkmið og ný
slík markmið verði unnin fyrir árið 1990 og síðan
endurnýjuð á fimm ára fresti.
Markmiðin skulu innihalda fyrirmæli um
verðlagningu, framleiðslu og þá upplýsingu sem
er nauðsynleg til þess að þjóðin snúi sér að
heilbrigðara mataræði er nú tíðkast.