Morgunblaðið - 09.04.2014, Side 38

38 MENNING
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 9. APRÍL 2014
Silja Björk Huldudóttir
silja@mbl.is
„Mér fannst í raun mjög gott að
byrja minn leikstjórnarferil á þessu
verki, vegna þess að þarna er tekist
á við veruleika sem ég þekki af eigin
raun,“ segir Tinna Hrafnsdóttir sem
leikstýrir leikritinu Útundan eftir
Alison Farina McGlynn sem leik-
hópurinn Háa-
loftið frumsýnir í
Tjarnarbíói ann-
að kvöld kl. 20.
Að sögn Tinnu
er í verkinu tekist
á við aðstæður
sem hrjá eitt af
hverjum sex pör-
um í hinum vest-
ræna heimi í dag.
„Skyggnst er inn
í líf þriggja para á
fertugsaldri sem þrá að eignast barn
en tekst það ekki. Þau leita ýmissa
leiða til að láta drauminn rætast og
standa frammi fyrir margskonar
erfiðum spurningum,“ segir Tinna
og bendir á að barnleysi geti valdið
gríðarlegu álagi og því haft afdrifa-
ríkar afleiðingar fyrir sambönd fólks
og líðan. „En jafnvel í slíkum að-
stæðum hættir tilveran ekkert að
vera fáránleg, grátbrosleg og jafnvel
fyndin. Þetta er því grátbroslegt
verk,“ segir Tinna og tekur fram að
hún hafi heillast af verkinu strax við
fyrsta lestur.
Vinna launalaust fyrir listina
„Ég háði sjálf þessa baráttu í
fimm ár, en tókst á endanum að
verða ólétt og eignaðist tvíbura fyrir
tveimur árum,“ segir Tinna og rifjar
upp að í fæðingarorlofinu hafi hún
fljótt farið að huga að því hvernig
hún gæti lagt sitt af mörkum til að
varpa ljósi á þann veruleika sem þeir
standa frammi fyrir sem glími við
ófrjósemi. „Mér fannst tilvalið að
nota mitt fag, þ.e. listina. Leikhúsið
er svo sterkur miðill. Það á að opna
augu fólks og endurspegla veru-
leikann eins og hann er. Ég fór á
stúfana og prófaði að athuga á net-
inu hvort búið væri að skrifa leikrit
um þetta efni,“ segir Tinna og rifjar
upp að hún hafi gúglað orðin infertil-
ity, play og theatre.
„Sú leit skilaði aðeins einu leikriti,
þ.e. Fertility Objects eftir McGlynn.
Verkið var frumsýnt í Bretlandi ekki
alls fyrir löngu og ég skoðaði dóm-
ana um uppsetninguna og leikritið,
sem voru allir gríðarlega jákvæðir.
Ég hafði uppi á höfundinum og lýsti
áhuga mínum á að setja verkið upp.
Hún tók mjög vel í það og fannst
skemmtilegt að fá slíka fyrirspurn
frá Íslandi og sendi mér leikritið. Og
ég varð mjög hrifin af því,“ segir
Tinna, sem sjálf þýðir verkið.
„Í framhaldinu hafði ég samband
við nokkra leikara sem ég held mikið
upp á og spurði hvort þeir vildu
vinna þetta með mér þrátt fyrir fjár-
skort,“ segir Tinna og bendir á að
leikhópurinn Háaloftið hafi fengið
smástyrk frá Reykjavíkurborg sem
fari allur í efniskostnað fyrir leik-
myndina. „Þannig að við erum öll að
gera þetta án launa. En leikararnir
voru tilbúnir í þetta vegna þess að
þeir kolféllu fyrir verkinu og fannst
þetta eiga erindi á svið,“ segir Tinna,
en leikarar sýningarinnar eru Arn-
mundur Ernst Backman, Benedikt
Karl Gröndal, Björn Stefánsson,
Elma Lísa Gunnarsdóttir, Magnús
Guðmundsson, María Heba Þorkels-
dóttir og Svandís Dóra Einarsdóttir.
„Verkið er búið að opna augu leik-
hópsins fyrir þessum veruleika og
ég vona að það verði líka reyndin
með áhorfendur. Barnleysi er tabú
og því nauðsynlegt að opna um-
ræðuna og varpa ljósi á hver raun-
veruleiki þeirra sem glíma við ófrjó-
semi er,“ segir Tinna og tekur fram
að viðbrögð áhorfenda á rennslum
síðustu daga hafi verið sterk og já-
kvæð.
Allir takast á við hindranir
„Þeir gestir sem fylgst hafa með
rennslum síðustu daga hafa sjálfir
enga reynslu af ófrjósemi, en segjast
tengja mjög sterkt við þessi pör og
sögur þeirra. Það stafar sennilega af
því hversu vel verkið er skrifað og
eins því að það fjallar fyrst og
fremst um fólk sem stendur frammi
fyrir hindrunum í lífinu. Það er
nokkuð sem við þekkjum öll. Við
höfum öll, einhvern tímann á okkar
æviskeiði, þurft að yfirstíga ein-
hverjar hindranir,“ segir Tinna.
Útundan er þriðja uppfærsla Háa-
loftsins frá stofnun árið 2008, en
Tinna stofnaði leikhópinn ásamt
manni sínum, Sveini Geirssyni, sem
semur tónlistina fyrir Útundan. Árið
2009 settu þau upp Fyrir framan
annað fólk eftir Kristján Þórð
Hrafnsson og árið 2011 söngleikinn
Hrekkjusvín. Síðar á þessu ári ráð-
gera þau að frumsýna nýtt leikrit
eftir Auði Övu Ólafsdóttur sem nefn-
ist Ekki hætta að anda.
Aðeins er gert ráð fyrir fjórum
sýningum á Útundan, þ.e. annað
kvöld, 13., 15. og 26. apríl. Þess má
að lokum geta að allar nánari upp-
lýsingar um sýninguna má nálgast á
tjarnarbio.is sem og Facebook: Háa-
loftið.
Grátbroslegt verk um
glímuna við ófrjósemi
 Leikhópurinn Háaloftið frumsýnir Útundan í Tjarnarbíói
Kolfallnir Arnmundur Ernst Backman og Magnús Guðmundsson í hlut-
verkum sínum í Útundan sem leikhópurinn Háaloft setur upp í Tjarnarbíói.
Tinna
Hrafnsdóttir
Jú, við sem fílum þennan kon-ung svartra kráka, meistar-ann Nick Cave, hlupum nán-ast við fót af spenningi á leið
í Bíó Paradís til að sjá flunkunýja
heimildarmynd um goðið sem kom til
Íslands í fyrrasumar og hélt ógleym-
anlega tónleika. Hún er vart af mér
runnin sú upplifunarvíma sem Cave
tókst að kveikja í æðum mér. Töfrar,
eru orðið sem nær einna helst að lýsa
því. Og það er einmitt orðið sem
hann notar í heimildarmyndinni þeg-
ar hann lýsir því hvað gerist hjá hon-
um sjálfum á sviðinu á vel lukkuðu
giggi, þegar tónlistin tekur völdin.
Í þessari mynd fylgjumst við með
uppdiktuðum sólarhring í lífi meist-
arans, sjáum hann vakna við hlið
konu sinnar og fylgjumst með hon-
um að kveldi glápa á sjónvarpið með
strákunum sínum. Í millitíðinni þarf
hann að koma víða við, t.d. hjá sál-
fræðingnum þar sem hann rifjar m.a.
upp ýmislegt frá bernskudögum. Og
hann kíkir í heimsókn til vinar síns
og bróður í bandinu, Warren Ellis,
og þeir rifja upp sögur úr brans-
anum, til dæmis þegar ákveðin söng-
kona reif geðvond út úr sér tyggjóið
og klessti á píanóið, umbreyttist þeg-
ar hún byrjaði að hamra á nótna-
borðið og hélt töfrum líka tónleika.
Cave ekur líka um í bifreið sinni með
hina ýmsu farþega, t.d. söngkonuna
Kylie Minogue, og þau spjalla saman
um einmanaleikann og fleira. Hann
þarf líka að mæta á hljómsveitaræf-
ingar hjá bandinu, hann þarf að
semja lög og texta og hann þarf að
takast á við sjálfan sig og listina.
Hann kafar í djúpið, veltir fyrir sér
hinstu rökum tilverunnar. Hann fer
líka í gegnum gamlar ljósmyndir og
rifjar upp ýmislegt skrautlegt frá
yngri árum.
Þessi heimildarmynd er mikið
konfekt fyrir augað, tökurnar og
klippingarnar eru oft afar áhrifa-
miklar. Í byrjun er áhorfandinn nán-
ast sprengdur í gang og það tekst í
þessari mynd að skapa alveg sér-
staka stemningu þar sem allskonar
pælingar, nálægð og hlýja, húmor og
háski blandast saman svo úr verður
frábær heild. Svo ekki sé talað um
tónlistina og leiftursnögg skot frá
tónleikum. Með þessari heimildar-
mynd þar sem við fáum innsýn í
margslungna sál konungs svörtu
krákanna, án þess þó að það verði
nokkurn tímann væmið eða afhjúpi
hann um of, hefur tekist að skapa
heildstætt listaverk sem unun er að
njóta, kannski sérstaklega fyrir þá
sem þekkja meistara Cave og hafa á
honum mætur. Sú staðreynd að
svartklæddi djöfullinn og sjarma-
tröllið átti þátt í að skapa handritið
að myndinni um sjálfan sig, á eflaust
sinn þátt í hversu vel hefur til tekist.
Á trúnó Nokkrum sinnum í myndinni spjallar Cave við vini sína akandi um í
birfreið sinni. Hér með Kylie Minogue sem hefur sungið með honum.
Kóngur krákanna
Bíó Paradís
20,000 Days on Earth bbbbb
Leikstjórar: Iain Forsyth & Jane Pollard.
Bretland, 2014. 97 mín.
KRISTÍN HEIÐA
KRISTINSDÓTTIR
KVIKMYNDIR
upp á 40 ára kaupstaðarafmæli Sel-
tjarnarnesbæjar.
„Heiti sýningarinnar vísar til ná-
lægðar listakvennanna hverrar við
aðra í andlegum og landfræðileg-
um skilningi og einnig nálægðar
þeirra við aðra íbúa Seltjarn-
arness,“ segir í tilkynningu.
Nágrannar nefnist samsýning Guð-
rúnar Einarsdóttur, Kristínar
Gunnlaugsdóttur og Sigrúnar
Hrólfsdóttur sem opnuð verður í
Eiðisskeri í dag kl. 17. Þar gefur að
líta ný verk sem myndlistarkon-
urnar unnu sérstaklega fyrir sýn-
inguna, en sýningaropnunina ber
Listakonurnar Sigrún Hrólfsdóttir, Kristín Gunnlaugsdóttir og Guðrún Einarsdóttir.
Nágrannar með ný myndlistarverk