Fréttablaðið - 15.05.2013, Síða 14

15. maí 2013 MIÐVIKUDAGURSKOÐUN
HALLDÓR
FRÁ DEGI
TIL DAGS
FRÉTTABLAÐIÐ Skaftahlíð 24, 105 Reykjavík Sími: 512 5000, ritstjorn@frettabladid.is FRÉTTASTJÓRAR: Arndís Þorgeirsdóttir arndis@frettabladid.is, Kristján Hjálmarsson, kristjan@frettabladid.is og Trausti Hafliðason trausti@frettabladid.is HELGAREFNI: Sigríður Björg Tómasdóttir, ritstjórnarfulltrúi, sigridur@frettabladid.is
MENNING: Bergsteinn Sigurðsson bergsteinn@frettabladid.is DÆGURMÁL: Kjartan Guðmundsson kjartan@frettabladid.is LJÓSMYNDIR: Pjetur Sigurðsson pjetur@frettabladid.is FRAMLEIÐSLUSTJÓRI: Kolbrún Ingibergsdóttir kolbrun@frettabladid.is ÚTLITSHÖNNUN: Silja Ástþórsdóttir siljaa@frettabladid.is
ÚTGÁFUFÉLAG: 365 miðlar ehf. STJÓRNARFORMAÐUR: Ingibjörg S. Pálmadóttir FORSTJÓRI OG ÚTGÁFUSTJÓRI: Ari Edwald
RITSTJÓRAR: Ólafur Þ. Stephensen olafur@frettabladid.is, Mikael Torfason mikael@frettabladid.is Fréttablaðið kemur út í 90.000
eintökum og er dreift ókeypis á heimili á höfuðborgarsvæðinu og Akureyri. Einnig er hægt að fá blaðið í völdum verslunum á
landsbyggðinni. Fréttablaðið áskilur sér rétt til að birta allt efni blaðsins í stafrænu formi og í gagnabönkum án endurgjalds.
ISSN 1670-3871
Ólafur Þ.
Stephensen
olafur@frettabladid.is
Þann 6. maí voru birtar fréttir af máli
hælisleitanda frá Nígeríu, Martins. Hann
flúði Nígeríu vegna þess að hann er sam-
kynhneigður. Martin hafði sótt um hæli
á Ítalíu og eytt níu árum í óvissu áður en
hann kom til Íslands í leit að öðru tækifæri
til mannlegs lífs. En Útlendingastofnun tók
þá ákvörðun að senda hann aftur til Ítalíu
vegna Dyflinnarreglugerðarinnar og innan-
ríkisráðuneytið staðfesti ákvörðun Útlend-
ingastofnunar.
Eins og margir Íslendingar varð ég
fyrir vonbrigðum með þessa frétt. Ég tel
að ástæða sé til að taka upp mál Martins
á Íslandi, eins og hann hefur óskað eftir,
fremur en að vísa honum úr landi. Helstu
ástæðurnar eru að mínu mati: 1) Taka skuli
tillit til níu ára biðar hans á Ítalíu. 2) Á Ítalíu
dvelja fleiri en 30.000 hælisleitendur og
aðstæður þeirra virðast vera mjög slæmar.
3) Betri skilningur á samkynhneigð er til
staðar á Íslandi.
Eitthvað stakk hjarta mitt í þessu máli
og vakti hjá mér sorg fremur en vonbrigði.
Embættismenn hjá Útlendingastofnun eða
í ráðuneytinu eru allir vel menntaðir í lög-
fræði, stjórnsýslufræði eða stjórnmála-
fræði. Þegar þeir hófu nám eða tóku við
embætti hljóta þeir að hafa átt sér eigin
draum eða eið, sem var líklega að vernda hið
góða og hvetja til þess í samfélaginu, hindra
ranglæti og losa okkur undan því. Þessi
atriði má segja að séu sameiginleg ósk alls
fólks og liggja til grundvallar í samfélagi
okkar. Það er e.t.v. einfaldara að orða fyrr-
nefnd atriði en hugtakið mannréttindi, en án
þeirrar óskar væri ekki hægt að stýra þróun
samfélagsins til framtíðar.
Engu að síður er raunveruleikinn sá að
þessir vel menntuðu sérfræðingar virðast
vera ánægðir með að senda saklausan ein-
stakling til baka í vonlausa óvissu þar sem
hann hefur nú þegar eytt níu árum. Ætti
þetta að vera svona?
Ég ætla alls ekki að fullyrða að starfsfólk
Útlendingastofnunar eða ráðuneytisins sé
vont fólk. En ef því finnst sjálfu að eitthvað
eigi að vera leiðrétt hvað varðar ákvörðun
um mál Martins, þá verður það að bera fram
einhverja hugsun eða stefnutillögu fyrir
samfélagið.
Ég óska þess innilega að yfirvöld veiti
okkur áþreifanleg og jákvæð viðbrögð við
málinu.
Hindrum ranglæti
➜ Engu að síður er raunveru-
leikinn sá að þessir vel menntuðu
sérfræðingar virðast vera ánægðir
með að senda saklausan einstakling
til baka í vonlausa óvissu þar sem
hann hefur nú þegar eytt níu árum.
HÆLIS-
LEITENDUR
Toshiki Toma
prestur innfl ytjenda
Við tókum við slæmu búi
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson,
mögulega næsti forsætisráðherra Ís-
lands, ræddi við Eyjuna.is á mánudag
um gang stjórnarmyndunarviðræðna.
Í viðtalinu var haft eftir Sigmundi
að nýjustu upplýsingar um horfur í
ríkisfjármálum væru áhyggjuefni og
útlitið verra en haldið hefði verið
fram fyrir kosningar. Gott og vel, það
er kannski rétt hjá Sigmundi. Það má
þó velta fyrir sér hvort þetta verði
algengt viðkvæði af hálfu for-
ystumanna næstu ríkisstjórnar,
því ef nýju stjórnarflokkarnir
hyggjast standa við loforð sín
um miklar skuldaniðurfellingar
og skattalækkanir verður að
teljast líklegt að enn
sé nokkuð langt í að
ríkissjóður nái jöfnuði. Við megum
ekki gleyma að hér varð hrun.
Björn Jón gegn Gísla Marteini?
Björn Jón Bragason sagnfræðingur
hefur að undanförnu verið duglegur
að tjá sig um málefni tengd Reykja-
vík en hann hefur verið orðaður
við þátttöku í prófkjöri Sjálfstæðis-
flokksins fyrir næstu borgarstjórnar-
kosningar. Grein um Reykjavíkur-
flugvöll eftir Björn var birt
á Vísi í gær en Björn vill
hafa flugvöllinn áfram í
Vatnsmýrinni. Björn færir
ýmis rök, flest kunnugleg,
fyrir staðsetningu flug-
vallarins.
Útgjöld ekki sama og fjárfesting
Björn Jón nefnir að áætlað sé að
bygging flugvallar á Hólmsheiði kosti
17,2 milljarða króna og bætir við að
vandséð sé að þeim sé vel varið í
flugvöll þegar annar sé til staðar. Þá
bendir hann á að ekki hafi verið til fé
til kaupa á nýrri þyrlu fyrir Landhelg-
isgæsluna. Björn virðist hins vegar
gleyma því að úttekt samgönguráðu-
neytis og borgarinnar leiddi í ljós að
það er þjóðhagslega hagkvæmt
að flytja flugvöllinn á Hólms-
heiði. Það mætti með öðrum
orðum fjármagna byggingu nýs
flugvallar með skuldabréfaútgáfu
og ábatinn af verkefninu myndi
nægja fyrir kostnaði
bréfsins, og meira til.
magnusl@frettabladid.is
„Enn ein sönnun þess að
Roberts skarar fram úr,
hún er meistarinn.“

Ný
kilja„Þetta er vel skrifuð saga og
persónulýsingarnar gera
frásögnina sérlega lifandi.“
A
ðsókn í kennaranám hefur minnkað um helming.
Fréttablaðið sagði frá því í gær að árið 2006 hefðu
419 manns sótt um að hefja kennaranám við Háskóla
Íslands, en 203 í fyrra. Árið 2012 var aðeins 13
umsækjendum hafnað, en 156 árið 2006.
Þetta segir okkur tvennt; annars vegar verður ekki næg
endurnýjun í kennarastéttinni ef ástandið lagast ekki og hins
vegar veljast væntanlega lakari nemendur í kennaranámið.
Hvort tveggja mun koma niður á menntun barnanna okkar.
Stutt er síðan nám til kennsluréttinda var lengt úr þremur
árum í fimm. Ólöf Rut Hall-
dórsdóttir, kennaranemi og
formaður nemendafélags kenn-
aradeildar HÍ, bendir í samtali
við Fréttablaðið á það augljósa:
„… mín ágiskun er sú að þetta
sé vegna lengingar námsins og
lélegra kjara. Það er ekki boðið
upp á laun í samræmi við lengd
námsins.“ Anna Kristín Sigurðardóttir deildarforseti segir að
brýnasta lausnin á vandanum sé að hækka laun kennara.
Ein rökin fyrir lengingu kennaranámsins á sínum tíma voru
einmitt að hún myndi stuðla að því að kennarar bæru meira
úr býtum. Svo kom hrunið og engir peningar eru til að hækka
laun duglega að óbreyttu. Þess vegna sitjum við í þessari súpu;
lengra nám sem skilar lítilli kjarabót er ekki eftirsóknarvert.
Það er brýnt að hækka laun kennara. En það gerist ekki
nema róttæk uppstokkun verði í menntakerfinu, sem eykur
framleiðni þess og losar um peninga sem ríkið og sveitar-
félögin geta þá notað til að borga kennurum meira.
Ein leiðin til þess er að hrista upp í ósveigjanlegum og
stöðnuðum kjarasamningum kennara og auka kennsluskylduna,
þannig að færri kennara þurfi og þeir sem eftir eru geti fengið
hærri laun. Þetta er ein þeirra leiða sem starfshópur á vegum
samráðsvettvangs um aukna hagsæld lagði til fyrir skömmu.
Önnur leið sem hópurinn leggur til er að stytta bæði grunn-
og framhaldsskóla um eitt ár. Þetta er vitlegri tillaga en ýmsar
fyrri í sama tilgangi af því að með henni er loksins viðurkennt
að mestu tækifærin til hagræðingar eru í grunnskólanum.
Hann lengdist um ár, auk þess sem skólaárið lengdist, án þess
að fólk kunni mikið meira þegar það kemur í framhaldsskóla.
Starfshópurinn leggur til að skólar verði sameinaðir og
bekkir stækkaðir. Það væri skynsamlegt, en samhliða hlýtur
meðal annars að þurfa að skoða hvaða áhrif stefnan um skóla
án aðgreiningar hefur haft á starfsaðstæður kennara. Margt
bendir til að hún henti ekki mörgum börnum með sérþarfir og
því síður hinum sem betur standa. Þá valdi hún óhóflegu álagi
hjá kennurum, sem ná ekki að sinna neinum vel.
Kennarar og samtök þeirra þurfa að skoða með opnum huga
þessar tillögur og fleiri um uppstokkun sem gerir skólakerfið
hagkvæmara og getur skilað þeim betri kjörum. Róttækar
kerfisbreytingar geta verið erfiðar og sársaukafullar, en það er
betra að stokka upp skólakerfið en að láta tifandi tímasprengju
sem kennaraskortur er sprengja það í loft upp.
Róttæka uppstokkun þarf í skólakerfinu:
Stokka upp eða
láta það springa?