Fréttablaðið - 26.10.2013, Blaðsíða 32

26. október 2013 LAUGARDAGUR| HELGIN | 32
lagafrumvarp ríkisstjórnarinnar.
„Mér finnst fjárlagafrumvarpið
vera einhvers konar biðleikur. Það
er farið í tekjuöflun sem getur ekki
staðist til framtíðar. Eins og skatt-
ur á þrotabú gömlu bankanna. Þetta
er augljóslega ekki framtíðarskatt-
ur. Við ætlum ekki að hafa hér við-
varandi þrotabú gamalla banka
á Íslandi. Þessi tekjustofn getur í
mesta lagið staðið í nokkur ár. Svo
er farið í tekjuskattslækkun sem
birtist mér sem redding og svo er
skilmálum skuldabréfs milli Seðla-
bankans og ríkisins breytt.“
Guðmundur kallar eftir róttækri
endurskipulagningu ríkisfjármála.
„Við þurfum að setja allt undir. Við
þurfum að hugsa hvernig við ætlum
að efla fjölbreytileika í atvinnulíf-
inu og skapa meiri tekjur.“
Táknræn skattalækkun
Guðmundur nefnir heilbrigðis-
og skólamál í þessu samhengi.
„Við þurfum að beina fólki í ódýr-
ari úrræði í heilbrigðiskerfinu
sem virka jafn vel og núverandi
úrræði. Þar er heilsugæslan og
uppbygging hennar lykilatriði
ásamt hjúkrunarrými til að létta
álaginu af þessum dýrari úrræð-
um sem eru inni á spítalanum.
Það þarf að fara í þetta af full-
um krafti. Í menntakerfinu sjáum
við mikið brottfall nemenda sem
segir okkur að við séum ekki að
nýta fjármuni nægilega vel. Við
þurfum að auka sveigjanleika í
menntakerfinu til þess að fá meira
út úr því. Ég er t.d. hlynntur því að
stytta nám til stúdentsprófs,“ segir
Guðmundur.
Hann segir nauðsynlegt að end-
urskoða landbúnaðarkerfið sem
nú fær tólf milljarða á ári frá rík-
inu. „Þetta er stór útgjaldaliður og
við verðum einfaldlega að fara í
það að stokka þetta upp. Við verð-
um að fara í samræðu við bændur
um það. Vilja þeir virkilega hafa
þetta svona? Viljum við ekki meiri
fjölbreytni í atvinnumálum úti á
landi?“
Tekjuskattshlutfallið í miðþrepi
verður lækkað um 0,8 prósent
samkvæmt fjárlagafrumvarpi
ríkisstjórnarinnar. Ríkið verður
af fimm milljörðum króna vegna
þessa. Guðmundur segir að betra
sé að hætta við þessa skattalækk-
un og nota peningana til að styrkja
heilbrigðiskerfið.
„Eins mikið og ég tel að það
sé mikilvægt að lækka álögur á
almenning þá finnst mér þessi
0,8 prósenta tekjuskattslækkun á
almenning vera einungis táknræn.
Við þurfum að forgangsraða. Hér
þarf að líta yfir sviðið. Heilbrigðis-
kerfið er algjörlega fjársvelt sem
birtist einna best í stöðu Landspít-
alans eftir rosalega erfið ár. Við
þurfum að beina sjónum okkar að
þessari þjónustu. Koma henni á
réttan kjöl og finna fjármögnun
fyrir nýjan spítala. Bíða með þessa
skattalækkun þó ekki væri nema
að hluta til þess að mæta þessum
bráðavanda.“
Guðmundur telur að ríkið þurfi
að horfa til annarra tekjustofna til
að draga úr tekjuskatti á fyrirtæki
og almenning.
„Stundum er eins og þingmenn
séu hræddir við tekjur. Við sitj-
um á stórum auðlindum. Sjávar-
útvegur t.d. skilar arði og þar á
sér stað rökræða um það hver sé
réttlát skipting arðsins. Ríkið má
aldrei taka allan arðinn enda verð-
ur fólk að fá að njóta þess að vera í
sjávarútvegi. En auðlindin er líka
í eigu þjóðarinnar. Mér finnst hafa
myndast samhljómur um að það sé
réttlátt að partur af þessum arði
renni til ríkissjóðs. Ég held að það
sé hægt að ná inn meiri tekjum
þar. Við erum líka of feimin við að
ná inn tekjum af erlendum ferða-
mönnum. Svo eru það orkuauðlind-
irnar. Alla 20. öldina var það stefn-
an að selja orkuna ódýrt og fá stóra
kaupendur – núna eigum við að
hætta þeirri stefnu og Landsvirkj-
un er búin að segja það í mörg ár.
Núna eigum við að fá kaupendur að
orku sem fer jafnvel um sæstreng
og eru reiðubúnir að borga hátt
verð fyrir þessa vöru.“
Krónan efnahagsvandamál
Guðmundur hefur lagt fram tillögu
til þingsályktunar á Alþingi um
mótun stefnu til framtíðar í gjald-
miðilsmálum. Sjálfur vill hann að
Ísland taki upp evru og segir að
krónan komi í veg fyrir að hægt sé
að bæta lífskjör hér á landi. „Við
sjáum það í bókhaldi fyrirtækja að
hér eru vextir of háir. Hér er erf-
itt að bæta lífskjör vegna þess að
verðbólgan er of mikil. Fyrirtæki
geta ekki greitt stóra gjalddaga á
erlendum lánum öðru vísi en að
gengi krónunnar falli. Það leiðir
til þess að lán heimilanna hækka
og fjárhagur versnar. Við erum
föst í gildru með krónuna. Ef rík-
isstjórnin vill halda í krónuna þá
viljum við í Bjartri framtíð að það
sé gert á grunni gjaldmiðlastefnu
og að hún sé þá rökstudd með til-
liti til nokkurra þátta. Eykur gjald-
miðlastefnan frelsi í viðskiptum?
Bætir hún lífskjör? Gerir hún hag-
stjórn auðveldari og minnkar hún
kerfisáhættuna?“
Vill seinka klukkunni
Þingflokkur Bjartrar framtíðar
hefur lagt fram þingsályktunartil-
lögu um að færa til staka frídaga
svo úr verði þriggja daga helgi.
Þá hyggst þingflokkurinn einn-
ig leggja fram tillögu sem felur
í sér að klukkunni verði seinkað
um eina klukkustund. Guðmund-
ur lagði fram slíka tillögu á síð-
asta kjörtímabili og hyggst gera
það aftur. „Við stillum klukkuna
vitlaust á Íslandi. Hádegið er á
vitlausum tíma og þar af leiðandi
er alltof mikið myrkur á morgn-
ana. Lýðheilsurannsóknir sýna
að þetta eykur þreytu og jafnvel
þyngsli í sálinni og kemur sérstak-
lega illa niður á unglingum,“ segir
Guðmundur.
Það er vilji allra flokka að vinna áfram í skulda-málum heimilanna en ég held að það sé vaxandi vitneskja og skilningur á því að það var mjög mikið
gert á síðasta kjörtímabili. Miklum
peningum, tíma og orku var varið í
þetta verkefni og það náðist árang-
ur,“ segir Guðmundur Steingríms-
son, alþingismaður og formaður
Bjartrar framtíðar. Hann telur hug-
myndir Framsóknarflokks um flata
niðurfellingu skulda óréttlátar.
„Greining Seðlabankans sýnir
að hún kemur aðallega þeim til
góða sem skulda mikið en eiga
jafnframt mikið. Við eigum ekki
að hafa áhyggjur af þeim sem
eiga mikið þó þeir skuldi mikið.
Sérstaklega ef þeir eru ekki í
greiðsluvanda. Markaðurinn mun
leysa þetta mál fyrir þennan hóp.
Eigur þeirra vaxa í verði og þeir
hafa ýmsa möguleika til þess að
vinna úr sínum málum. Ég held að
það sé mjög mikilvægt að halda í
þá meginstefnu að fólk beri ábyrgð
á sínum fjármálum. Síðan höfum
við hóp sem er einfaldlega kom-
inn á þann stað að hann getur ekki
greitt neitt af húsnæði. Þetta er
hópurinn sem er hjá Umboðsmanni
skuldara. Skuldaleiðréttingin mun
ekki hjálpa þessu fólki, ekki neitt,“
segir Guðmundur.
Fjárlagafrumvarpið biðleikur
Ríkisstjórnin hefur þótt vera ósam-
stíga þegar kemur að yfirlýsingum
vegna boðaðra skuldaaðgerða. Guð-
mundur segir augljóst að málið sé
umdeilt innan ríkisstjórnarflokk-
anna.
„Það er öllum ljóst að flokk-
arnir eru ekki samstíga. Ég veit
stundum ekki hvernig róttækustu
hugmyndirnar um skuldaleið-
réttinguna eiga að komast í gegn-
um þingið. Ekki út af stjórnar-
andstöðunni heldur einfaldlega
vegna þess að ég sé ekki eininguna
innan stjórnarflokkanna um þær
aðgerðir. Mér finnst stundum eins
og þetta skuldaleiðréttingamál sé
fyrir þessari ríkisstjórn eins og
ESB-umsóknin var fyrir síðustu
ríkisstjórn. ESB var vissulega í
stjórnarsáttmálanum en það var
engin eining um málið. Sama virð-
ist gilda um skuldamálið. Þetta er
bara mín kenning en mér finnst
að stjórnarflokkarnir eigi eftir að
vinna úr þessu,“ segir Guðmundur.
Guðmundur segir tilgangslaust að
fara í víðtækar skuldaleiðréttingar
Sú hugmynd að
setja 300 milljarða í að
lækka höfuðstól
skulda sumra heimila
hugnast mér engan
veginn.
Ósamstíga ríkisstjórn í skuldamálum
Guðmundur Steingrímsson, formaður Bjartrar framtíðar, segir að skuldaleiðréttingin sé jafn mikið vandamál fyrir núverandi ríkis-
stjórn eins og ESB-málið var fyrir síðustu stjórn. Hann segir óréttlátt að nota mögulegt svigrúm til að lækka skuldir afmarkaðs hóps.
Viðtalið við Guðmund er hægt
að sjá í þættinum Pólitíkin á
www.visir.is.
visir.is
BIÐLEIKUR „Mér finnst fjárlagafrumvarpið vera einhvers konar biðleikur. Það er farið í tekjuöflun sem getur ekki staðist til framtíðar,“ segir Guðmundur Steingrímsson
um fyrsta fjárlagafrumvarp ríkisstjórnarinnar. FRÉTTABLAÐIÐ/STEFÁN
MENNTUN Stúdentspróf MR 1992. BA-próf í íslensku
og heimspeki frá HÍ 1995. Framhaldsnám í heimspeki
við kaþólska háskólann í Leuven, Belgíu, 1996-1997.
Meistarapróf í heimspeki frá Uppsalaháskóla í Svíþjóð
1998. Meistarapróf í heimspeki frá Oxfordháskóla í Bret-
landi 2001. Stundar framhaldsnám í hagfræði við HÍ.
HELSTU STÖRF Blaðamaður meðfram námi á Tímanum
og DV. Starfandi tónlistarmaður í hljómsveitinni Skárren
ekkert, síðar Ske, frá 1992. Dagskrárgerðarmaður í
hlutastarfi á Ríkisútvarpinu 1998-2005. Starfsmaður
í almannatengslum á auglýsingastofunni ABX 2002.
Blaðamaður á Fréttablaðinu 2003-2004, pistlahöf-
undur þar 2003-2009. Dagskrárgerðarmaður á Skjá 1
og sjónvarpsstöðinni Sirkus 2004-2006. Aðstoðarmaður
borgarstjóra 2007-2008. Sjálfstæður atvinnurekandi á
sviði textagerðar og hugmyndasmíði fyrir auglýsingar,
almannatengsl og ráðgjöf af ýmsu tagi 2004-2009.
STJÓRNMÁLAÞÁTTTAKA Formaður stúdentaráðs Há-
skóla Íslands 1995-1996. Fulltrúi stúdenta í háskólaráði
1994-1996. Varaþingmaður Samfylkingarinnar 2007
og 2008. Þingmaður Framsóknarflokks 2009-2011.
Formaður Bjartrar framtíðar síðan 2012. Þingmaður
Bjartrar framtíðar síðan 2013.
➜ GUÐMUNDUR STEINGRÍMSSON
Höskuldur
Kári Schram
hoskuldur.schram@frettabladid.is
án þess að fyrir liggi framtíðar-
stefna í efnahags- og gjaldmiðla-
málum.
Hann segir að flokkurinn muni
þó ekki reyna að koma í veg fyrir
að skuldaaðgerðirnar nái fram að
ganga.
„Við stundum ekki þannig pólitík.
Við höfum sagt það alveg skýrt. Við
munum ekki reyna að stoppa þetta.
Við stundum pólitík með rökum
og upplýsingum og munum fara í
ræðustól og segja okkar skoðun. Við
hlustum líka á rök og upplýsingar
annarra. Við höfum hins vegar ekki
séð hvernig á að framkvæma þess-
ar aðgerðir og það er erfitt að tala
um eitthvað sem við höfum ekki
séð. Nú er ég bara að tala um þessa
hugmynd um flata niðurfellingu.
Sú hugmynd að setja 300 milljarða
í að lækka höfuðstól skulda sumra
heimila hugnast mér engan veginn,“
segir Guðmundur.
Guðmundur segist hafa orðið
fyrir vonbrigðum með fyrsta fjár-