Morgunblaðið - 15.04.2015, Qupperneq 24

24 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 15. APRÍL 2015
Gylfaflöt 16-18 |112 Reykjavik | Sími 553 5200 | solo.is
ARÍA Eldhúsborð
Borðin eru fáanleg í
mismunandi stærðum
og útfærslun.
ARÍA skrifborð
Stærð 70x120cm
fáanlegt í fleiri litum
Tilboðsverð
135.000,-
Tilvalin fermingargjöf
Íslensk hönnun og framleiðsla Aría borðlínan fékk Hönnunarverðlaun FHI 2013 í húsgagnaflokki.
Hönnuður:
Sturla Már Jónsson
SESTA stólar
Fást einnig í svörtu,
hvítu og glæru.
Þau sem hallast til
hægri í stjórnmálum
og hin sem hallast til
vinstri geta verið
sammála um eitt,
nefnilega að einka-
vædd einokun er af-
leitt rekstrarform.
Engu að síður gerist
þetta ítrekað fyrir
augunum á okkur að
slíku fyrirkomulagi sé
komið á laggirnar. Nýjasta dæmið
eru rafræn skilríki í höndunum á
fyrirtæki sem kallast Auðkenni og
er í eigu viðskiptabankanna og
Símans. Ríkið hefur að sönnu hlut-
verk í þessu samkrulli, ekki ósmátt
en það er að sjá markaðs-
fyrirtækinu fyrir viðskiptavinum. Í
því efni hefur hart verið gengið
fram.
Viljum ekki einkavæða
vegabréf
Ég held að óhætt sé að fullyrða
að fáum dytti í hug að einkavæða
vegabréfin okkar. Nær undantekn-
ingarlaust finnst okkur, flestum
hygg ég, eðlilegt að vegabréf séu
algerlega undir handarjaðri opin-
berra stofnana og markaðs-
hagsmunir komi þar hvergi nærri.
Öðru máli gegnir um vegabréf á
netinu. Þar virðist þetta orka
meira tvímælis. Að vísu ekki í mín-
um huga. Mér finnst augljóst að
vegabréf, hvort sem er vegabréfið
sem við sýnum í Leifsstöð eða
vegabréfið á netinu sem við notum
til að fá upplýsingar og þjónustu í
Tryggingastofnun, hjá Landlækn-
isembættinu, Ríkisskattstjóra,
Stjórnarráði Íslands eða öðrum op-
inberum stofnunum eigi að vera
undir handarjaðri opinberra aðila
og að markaðshagsmunir komi þar
hvergi nærri.
Opinber þjónusta
verði ekki gróðalind
Hvers vegna að klifa á markaðs-
og hagnaðarhagsmunum? Það er
vegna þess að mér ofbýður að
Fjármálaráðuneytið skuli vera not-
að til að þröngva okkur upp í fang-
ið á fyrirtæki sem ætlar að gera
vegabréf á netinu sér að féþúfu.
Ég legg áherslu á í þessu sam-
bandi að ekkert er við það að at-
huga að bankar eða símafyrirtæki
komi sér upp rafrænum auðkenn-
um og selji afnot af þeim á mark-
aði. Það er fullkomlega eðlilegt.
Það sem er óeðlilegt er að fyrir-
tæki sem tekur sér slíkt fyrir
hendur skuli með hjálp ráðuneytis
heimilað að teygja hendina ofan í
vasa okkar þegar við viljum nýta
okkur opinbera þjónustu. Ná-
kvæmlega þetta stendur til að
gera!
Hluti af innviðum
samfélagsins
Auðkenni hefur ver-
ið starfandi um nokk-
urra ára bil og haft
undarlega greiðan að-
gang að fjármálaráðu-
neytinu. Fyrir því
fann ég þegar ég
gegndi embætti ráð-
herra í innanríkis-
ráðuneytinu, sem hef-
ur með málefni
rafrænnar þjónustu að
gera. Setti ég niður hælana enda
leit ég á rafræn skilríki sem hluta
af innviðum samfélagsins sem
mættu undir engum kringum-
stæðum ganga kaupum og sölum
eða eru menn nokkuð búnir að
gleyma áhuga Kínverja á að kaupa
íslenskan banka? Skyldi þá ekki
skipta máli hvað fylgdi með í kaup-
unum? Ég beindi sjónum þess
vegna að Þjóðskrá sem ætti að
hafa með hendi það hlutverk að
byggja upp og treysta þessa inn-
viði. Vinna þar á bæ lofaði góðu –
og gerir enn.
Þvingunaraðgerðir
stjórnvalda
Þessu kunnu Auðkennismenn og
hjálparhellur þeirra innan Stjórn-
arráðsins illa. Eftir stjórnarskiptin
gátu þeir hins vegar dregið andann
léttar. Nú var tekið til óspilltra
málanna að þröngva landsmönnum
inn í viðskipti við þetta fyrirtæki
bankanna. Við vitum hvernig lána-
leiðréttingin var notuð í þessum
tilgangi. Enginn átti að fá leiðrétt-
ingu nema hann hefði gengið inn í
viðskipti við Auðkenni. Samhliða
tilskipunum þar að lútandi tóku nú
að birtast auglýsingar í blöðum um
ágæti þess að vera viðskiptum við
Auðkenni.
Rukkun að hefjast
Ekki þorðu menn að rukka sér-
staklega fyrir leiðréttinguna þótt
vitað væri að slík áform væru á
prjónunum en nú hefur hins vegar
verið gert heyrinkunnugt að þess
sé skammt að bíða að viðskipta-
vinir Auðkennis verði rukkaðir
annað hvort beint frá Auðkenni
fyrir hvert þjónustuviðvik eða
óbeint í gegnum símafyrirtæki sem
eru í viðskiptasambandi við Auð-
kenni. Rukkað verður fyrir fasta-
gjald sem símafyrirtækin (sem eru
á góðri leið að verða milliliður
Auðkennis og viðskiptavinarins)
myndu innheimta. Síðan yrði rukk-
að fyrir uppflettingar og loks
kæmi gjald fyrir SMS skeyti sem
tengjast þjónustunni.
Hvað gerist svo?
Fólk mun segja sig úr viðskipta-
sambandi við Auðkenni enda vilja
flestir vera í sambandi við Trygg-
ingastofnun eða aðrar samfélags-
legar þjónustustofnanir gjaldfrítt,
hvað þá að þurfa ekki að borga til
einkafyrirtækis fyrir slíka milli-
göngu!
En eru aðrir valkostir? Já, það
eru aðrir valkostir til staðar og
horfi ég þar sérstaklega til Þjóð-
skrár sem heldur utan um þjón-
ustugáttina Ísland.is og Íslykilinn.
Hann er vegabréf á vefslóðum! Og
það sem meira er, hann er rafrænt
vegabréf í stöðugri og örri þróun
og í sókn með 165 þúsund lands-
menn skráða (á móti 80 þúsund í
viðskiptum við Auðkenni eftir allar
þvingunaraðgerðirnar).
Íslykill í örri þróun
Gagnrýnendur Íslykilsins segja
að hann bjóði ekki upp á sömu ör-
yggisstaðla og rafræn skilríki Auð-
kennis geri og er þar sérstaklega
vísað í rafrænar undirskriftir. Því
er til að svara að hingað til hefur
þótt vera í lagi að notast við vef-
lykil skattsins sem er ekki eins
öruggur og Íslykillinn (!) til að
gera grein fyrir mikilvægum fjár-
hagslegum upplýsingum og í annan
stað er stöðugt verið að þróa leiðir
til rafrænnar staðfestingar á ann-
an hátt en þann sem Auðkenni
býður upp á. Læt ég þá liggja á
milli hluta ýmislegt sem lýtur að
meintu öryggi sem tengist rafræn-
um undirskriftum. Að mínu mati á
að þróa slíkar leiðir á vegum Þjóð-
skrár í stað þess að þröngva okkur
fastar inn í faðm einkafyrirtæk-
isins.
Aðgangur tryggður
að allri samfélagsþjónustu
Þjóðskrá hefur í mínum huga
verið með hárréttar áherslur: Tek-
ið fagnandi öllum úrlausnum
einkaaðila til að þróa ný úrræði og
bjóða einstaklingum og fyrir-
tækjum þau til kaups og afnota og
hefur Þjóðskrá gert grein fyrir
slíkum kostum á vefsíðu sinni,
jafnframt því sem stofnunin hefur
stefnt að því að þróa kerfi sem
duga fyrir aðgang okkar – almenn-
ings – að allri þjónustu og öllum
upplýsingum á vegum samfélags-
ins. Það er í mínum huga algert
grundvallaratriði.
Auðkenni:
einkavædd einokun
Eftir Ögmund
Jónasson » ...mér ofbýður að
Fjármálaráðuneytið
skuli vera notað til að
þröngva okkur upp í
fangið á fyrirtæki sem
ætlar að gera vegabréf á
netinu sér að féþúfu.
Ögmundur Jónasson
Höfundur er þingmaður og
fyrrverandi innanríkisráherra.
Mikli Guð, þú sem
elskar sköpun þína og
alla menn og ferð ekki
í manngreinarálit,
vertu mér syndugum
náðugur og líknsamur.
Í þínar hendur fel
ég öll mín verk og
áform. Blessaðu allar
mínar athafnir.
Gefðu mér kjark til
að sætta mig við sjálf-
an mig. Gefðu að ég
fái að vera farvegur kærleika þíns
svo ég geti orðið samferðafólki mínu
til blessunar og þannig sjálfum mér
til heilla og þér til dýrðar.
Styddu mig í þeirri fátæklegu og
vanmáttugu viðleitni að leitast við
að elska náunga minn eins og þú
hefur hvatt mig til. Hjálpaðu mér að
uppræta fordóma í eigin hugarfari
og framgöngu. Skapa með mér
skilning á aðstæðum náungans,
jafnvel fólks af öðrum uppruna,
fólks sem hefur aðrar trúarskoðanir
en ég og bara þeirra sem ég er ekki
sammála eða eru ekki sammála
mér.
Forðaðu mér frá því að lenda í
útistöðum við fólk og gefðu að ég
eignist ekki hatursmenn eða ofsækj-
endur. Gefðu að enginn vilji mér illt
og hjálpaðu mér að vilja engum illt.
Hjálpaðu mér að stuðla að friði í
samskiptum fólks og bægðu allri öf-
und frá mér og hvers kyns illum
hugsunum.
Minntu mig daglega á að virða
einstaklinginn og allar manneskjur.
Ekki aðeins að umbera þær heldur
reyna að setja mig í spor þeirra og
aðstæður.
Hjálpaðu mér og okkur öllum að
líta í eigin barm og spyrja daglega:
hvað get ég gert í dag til þess að
létta undir með þeim sem hallað er
á og hvað get ég lagt af mörkum til
þess að samferðafólki mínu geti liðið
sem best. Þeim sem ég á samskipti
við, vinn með, sæki þjónustu til eða
þeirra sem leita til mín eða á vegi
mínum verða með einhverjum
hætti.
Ég óska þess svo innilega að við
mættum lifa saman í sátt og sam-
lyndi. Þar sem allir eru virtir eins
og þeir eru.
Gef að við þurfum ekki að óttast
hvert annað. Hjálpaðu okkur að
stuðla að trausti á milli okkar svo
okkur farnist betur og geti liðið vel.
Ég bið fyrir þeim sem eru ekki
sammála mér og ég jafnvel fer í
taugarnar á einhverra hluta vegna.
Blessaðu þau og allt
þeirra líf og gef þeim
frið í hjarta. Gef að þau
fái séð til sólar og notið
lífsins, þrátt fyrir mig,
mína veru og galla.
Hjálpaðu okkur að
hætta að hæðast að og
gera lítið hvert úr öðru,
þótt við séum ekki al-
veg sammála að öllu
leyti á öllum sviðum.
Hjálpaðu okkur að
hætta að grafa hvert
undan öðru og gera
hvert annað tortryggilegt. Taktu frá
okkur þá hugsun að vilja náung-
anum illt og að einhver skuli vilja
okkur illt.
Mikið vildi ég að við hættum að
rífast og ráðast hvert á annað,
skemma eigur annarra og jafnvel
drepa. Það eitt er víst að við vorum
aldrei sett inn í þennan heim til að
berast á banaspjót og til þess að
drepa hvert annað. Heldur til að lifa
saman, þótt ólík séum, og komast að
farsælli niðurstöðu með því að sýna
skilning, umhyggju, manngæsku og
hjartahlýju.
Gefðu mér hugarfar auðmýktar.
Hjálpaðu mér að vera tillitssamur
og nærgætinn, hjálplegur og upp-
örvandi. Hjálpaðu mér að rækta
með mér að vera góður hlustandi og
forðaðu mér frá því að finnast ég
alltaf þurfa að eiga síðasta orðið.
Hjálpaðu mér að temja mér jákvætt
hugarfar, hugarfar fyrirgefningar
og þakklætis.
Ósk mín og bæn er að við mætt-
um leggja okkur fram við að virða
hvert annað og styðja.
Heyr mína bæn, þú sem ert höf-
undur og fullkomnari lífsins.
Ég bið í Jesú nafni. En svo biður
væntanlega hver fyrir sig með sínu
nefi eins og hann hefur hjartalag
fyrir vilji hann stuðla að bættari
samskiptum og betra lífi.
Með kærleikskveðju! Guð gefi
ykkur góðan dag, bjarta framtíð og
blessi ykkur öll!
Eftir Sigurbjörn
Þorkelsson
Sigurbjörn
Þorkelsson
»Hvað get ég lagt af
mörkum í dag til
þess að samferðafólki
mínu geti liðið sem
best? Bægðu frá mér öf-
und, baktali og illum
hugsunum.
Höfundur er rithöfundur og áhuga-
maður um lífið.
Bæn mín er …