Fréttablaðið - 17.10.2015, Blaðsíða 94

V ið Björn Thoroddsen, listflugkappi og fyrr-verandi flugstjóri, mælum okkur mót í Geirfugli á Reykjavík-urflugvelli. „Geirfugl
er bæði flugskóli og flugklúbbur,“
segir Björn en tekur fram að hann sé
þar ekki meðlimur. „Þetta er svona
okkar samkomustaður sem erum
í einkaflugi,“ útskýrir hann. Þarna
sitja nokkrir herramenn að spjalli
í heimilislegu rými með sófum og
kaffikrók, já, og meira að segja hljóð-
færahorni, en við Björn tyllum okkur
í rólegri sal þar inn af með kaffikrúsir
í hönd. Ert þú bara að fara í eitthvert
stjörnuviðtal? er kallað á eftir Birni.
„Já, af því að ég er að gerast pírati,“
svarar hann kankvís.
Björn á um 60 ár að baki í fluginu
og þó að hann nálgist áttunda tuginn
í aldri er hann enn að fljúga. „Ég fór
í loftið síðast í gær. Ég held að fólk
megi fljúga meðan læknarnir leyfa
og fer í skoðun á sex mánaða fresti en
hætti sem atvinnuflugmaður 65 ára,
eins og reglur segja til um. Þá fór ég
bara að leika mér í listflugi og smíð-
aði flugvél á ellefu árum, Pitts Mons-
ter heitir hún. Var reyndar búinn að
smíða aðra áður og sú þriðja er í píp-
unum. Hann hét Pitts sá sem hannaði
þessar vélar og smíðaði upphaflega,
það eru 70 ár síðan hann lauk við þá
fyrstu. Ég þurfti bara teikningar og
efni – spýtu, stál og ál. Fékk plank-
ana frá Ameríku, sérstakan við, þann
sama og notaður er í fiðlusmíði. Svo
snikkar maður þetta til.“
Fleira á 70 ára afmæli en fyrsta
vélin hans Pitts. Björn hélt upp á
það í sumar, ásamt nokkrum sam-
herjum, að 70 ár eru síðan fyrsta
millilandaflugið var farið frá Íslandi
á Katalínu-flugbát og lent var rétt hjá
Glasgow í Skotlandi. „Okkur fannst
sjálfsagt að halda upp á þetta. Við
ákváðum að fara á flugsýningar bæði
í Bretlandi og Frakklandi og bara á
heimasmíðuðum eins hreyfils flug-
vélum, tveimur sem ég smíðaði og
þremur eftir Árna Sigurbergsson.
Vorum heppin með veður og flugum
sjónflug í fylkingu alla leiðina, þétt
saman. Það var virkilegur stíll yfir því
ferðalagi og við vöktum heldur betur
Dreymdi
„Ég lauk við vélina 2007 og skírði
hana Blunose eftir uppáhalds Zippó-
kveikjaranum mínum,“ segir Björn.
FrÉttaBlaðið/Vilhelm
Björn Thoroddsen flugmaður fær fólk oft til að taka andköf er hann
leikur listir í loftinu á sinni heimasmíðuðu flugvél. Hann á að baki
langan atvinnuflugmannsferil en kveðst aldrei hafa verið í lífsháska
nema þegar Palestínuskæruliðar reyndu að drepa hann í Dúbaí.  
athygli. Ferðin tók hálfan mánuð
og þetta er eitt skemmtilegasta
flug sem ég hef farið í því úr svona
vélum  sér maður  allt svo greini-
lega á jörðu niðri, fólk að vinna
á ökrum, kastala og  kálfa.  Þetta
sér maður ekki úr háloftunum úr
þotum og varla úr bílum heldur því
þá byrgja tré sýn.“
Björn flaug að sjálfsögðu sinni
mögnuðu listflugvél í þessari ferð.
Hún er tvíþekja, níu sílindra og 360
hestöfl. Rosaleg maskína að sögn
eigandans. „Það er engin sem slær
hana út í Bretlandi – og þó, kannski
ein þýsk týpa sem slagar upp í
hana.“
Varla lærðir þú í flugskólanum að
smíða þér farartæki. Hvernig byrja
menn á því?
„Maður bara les sér til. Það er
mesti misskilningur að menn þurfi
í skóla til að læra alla hluti. Amerík-
anar eru stærstir í að smíða einka-
flugvélar en þar er enginn lærður
flugvélasmiður.“
En listflugið – líka sjálflært?
„Ég æfði það sjálfur til að byrja
með en svo endaði með að ég fór til
kennara í Bandaríkjunum og líka
á Krímskaga í Rússlandi. Listflugið
er svakalega skemmtilegt, þá fer
maður alveg út að ystu mörkum í
því hvernig hægt er að fljúga og lærir
heilmikið á flug.“
Hvenær fékkst þú flugbakteríuna?
„Strax á unga aldri. Þegar ég var
lítill dreymdi mig um að verða
orrustuflugmaður. Ég átti heima í
Hafnarfirði og á sunnudögum fór
pabbi með okkur krakkana í bíltúr á
flugvöllinn. Þá var hægt að keyra út
um allt þar, innan um flugvélarnar.
Kannski hefur pabbi verið með
bakteríuna líka en hann var samt
ekkert hrifinn af að ég yrði flugmað-
ur, vildi að ég færi í verkfræðina eins
og hann. Ég var nú að spekúlera í að
fara í hana líka en af því varð ekki.“
Björn kveðst hafa lært flug á
Reykjavíkurflugvelli. „Það hafa verið
flugskólar á Íslandi frá stríðslokum,
góðir skólar. Þegar ég var nýbúinn
að ljúka námi var erfitt að fá vinnu
svo ég fór til Englands og tók ensk
réttindi. Kom svo heim og fékk fljót-
lega vinnu hjá Loftleiðum í milli-
landaflugi og var lánaður þaðan
til Flugfélagsins í innanlandsflug
sumrin 1962 og 1963, á Douglas DC
3. Þá var flogið á miklu fleiri staði
en í dag.“
Hann kveðst hafa verið lán-
samur á sínum ferli og varla hafa
lent í neinu. „Ég komst jú í lífshættu
þegar Palestínuskæruliðar reyndu að
drepa mig niðri í Dúbaí. Vélin var í
fragtflugi fyrir Cargolux og var bara á
stæði. Dagfinnur Stefánsson var flug-
stjóri. Skæruliðarnir ætluðu að ræna
flugvél og skutu á okkar vél í staðinn
fyrir British Airwaves-vél sem var
fyrir aftan okkur. Þeir drápu einn
Pakistana við hliðina á mér og ein
bresk flugfreyja fékk skot í magann
en lifði af. Vélin var öll í skotgötum.
Þetta er í eina skiptið sem mér hefur
verið sýnt í tvo heimana í flugi.“
Aldrei af völdum náttúrunnar?
„Nei, þótt ég sé gamall í hettunni
þá voru menn hættir að taka sénsa
í fluginu þegar ég byrjaði, eins og
gerðist kannski fyrst þegar menn
voru kaldari og öll umgjörðin um
flugið frumstæðari. Í dag er allt
planað. Nú eru það bara tölur sem
segja til um hvort fært sé að fljúga
eða ekki. Það er engin spurning um
þor – til allrar hamingju.“
Einhverjar sögur hlýturðu samt
að kunna úr bransanum.
„Ég flaug landgræðsluvélinni,
Páli Sveinssyni, á tímabili. Hún er
Douglas DC3, traust vél en dálítið
hæg. Ég var nýbúinn að taka á loft
á Reykjavíkurflugvelli í svaka fínu
veðri með  þrjú tonn  af lausum
áburði þegar annar hreyfillinn
missti afl og vélin hætti að klifra. Á
stýrinu var takki sem opnaði botn-
inn þannig að hægt var að sleppa
öllum farminum. Þegar ég leit niður
var ég yfir Alþingishúsinu og þarna
þurfti ég að vera fljótur að hugsa.
Mér tókst að skríða yfir Hafnar-
strætið en um leið og ég kom út á
höfnina varð ég að láta farminn
gossa. Stundum koma upp aðstæð-
ur  eins og í fótboltanum, menn
verða að taka ákvörðun í hvelli.“
Flugmenn verða sem sagt að vera
dálitlir töffarar.
„Við þykjumst vera það en ég veit
ekki hvort það sé eitthvað betra.“
Gunnþóra
Gunnarsdóttir
gun@frettabladid.is
um að verða
orustuflugmaður
Skjaldarmerki
listflugvélarinnar
„Snákarnir eru fólkið sem vill
flugvöllinn í burtu. Stelpan á
hestinum er að drepa það. Svo
verður alltaf að vera eitthvað
á latínu. Þessi áletrun, PER
ASPERA AD ASTRA, þýðir Frá
þyrnum til stjarnanna,“ útskýrir
Björn.
1 7 . o k t ó b e r 2 0 1 5 L A U G A r D A G U r38 h e L G i n ∙ F r É t t A b L A ð i ð