Jökull - 01.12.1955, Side 34

6. mynd. Skeiðarárlilaup í hámarki, 18. júlí 1954.
The hlauþ at i.ts maximum, Jidy 18 1954.
Photo.: Vigfús Sigurgeirsson.
% %
V = K R, T
m h J
meðalhraði vatnsins (m/s)
K stuðull frá 15—50, háður hrjúfleika botnsins
R sniðfar (hydraulic radius) =______
F flatarmál þversniðs (m2)
U ummál þversniðs undir vatni (m)
J lialli vatnsyfirborðs, jafn halla árbotns
Q rennsli í teningsmetr./sek.
Q = F ■ Vm (m3/s)
Eftirfarandi mælinganiðurstöður fengust und-
an Skaftafellsbrekkum í þverskurði þeim, sem
sýndur er á 7. mynd:
F = 838; U = 302
Rb ■=. 2,77; J = 0,0052
K = 45; þá verður V = 6,42 m/s
og Q = 5400 m3/s
Jafnframt Jtessari mælingaaðferð var hægt
að mæla yíiborðshraðanrí með Jrví að láta straum-
inn fleyta tómum hylkjum og lesa tíma þeirra
á 200 m vegalengd. I dæminu, sem tekið var
áðan, var yfirborðshraðinn mældur þannig og
reyndist 7 m á sekúndu. A mælistaðnum uppi
við Jökulfell komst vatnshraðinn upp í 10 m/s,
og hefði þá Olympiumeistara borið skammt
undan.
Vandkvæðalítið var að rnæla hraðann, breidd-
ina og vatnsborðshallann ásamt sveiflum vatns-
hæðar. Oðru máli gegndi með vatnsdýpið, eina
af þremur stærðunum, sem ákvarða rennslið:
breidd x clýpi x hraði = rúmmál (m3/s, sem
fara í gegnum þversnið).
Ymsum ráðum var beitt til að ákveða dýpið:
Jakar gáfu nokkrar upplýsingar ásamt stærð og
lögun straumfaxanna, en meira var um vert
að mæla rennslið í tveimur, að ýmsu leyti ólík-
um stöðum; en veigamesta og öruggasta athug-
unin var mæling á farvegunum, þegar hlaupið
var um garð gengið. Jökulhlaupum lýkur oftast
skyndilega, og svo var einnig um þetta hlaup.
Farvegirnir haldast því að mestu eins og lilaup-
ið í hámarki hefur gengið frá þeim. A stöku
stað sezt fíngerð möl og sandur, þegar vatnið
er að fjara, sbr. þverskurðarmynd, nr. 7.
32