Bændablaðið - 29.01.2015, Blaðsíða 20

20 Bændablaðið | Fimmtudagur 29. janúar 2015
Ekki hefur tekist að koma
efnahagslífi ESB-landanna
á réttan kjöl og hefur evran
hríðfallið gagnvart dollar á
undanförnum vikum. Þá hefur
verðhjöðnun, sem er að leiða til
stöðnunar atvinnulífs, leitt til þess
að í síðustu viku kynnti Seðlabanki
Evrópu neyðarráðstafanir sem
felast í botnlausri innistæðulausri
peningaprentun til kaupa á
ríkisskuldabréfum.
Ekki bæta úrslit þingkosninga
í Grikklandi um nýliðna helgi úr
skák. Sigurvegari kosninganna þar
í landi var Alexis Tsipras, og vinstri
flokkurinn Syriza sem hann er í
forsvari fyrir. Það hefur valdið því
að nú hriktir í Evrópusambandinu.
Alexis Tsipras óskaði eftir skýru
umboði kjósenda þar í landi til að
fella úr gildi niðurskurðarskilmála
ESB og Alþjóðagjaldeyrissjóðsins.
Það umboð hefur hann nú fengið.
Þeir skilmálar voru skilyrði fyrir
lánveitingum til Grikkja, en
þýskir bankar eiga þar gríðarlegra
hagsmuna að gæta. Eru úrslitin
eins og blaut tuska framan í Angelu
Merkel Þýskalandskanslara og aðra
æðstu ráðamenn ESB sem óttast að
fleiri þjóðir í myntsamstarfinu, eins
og Spánverjar og Ítalir, sigli í kjölfar
Grikkja og heimti niðurfellingar
skulda.
Úrslit kosninganna í Grikklandi
kunna líka að skekkja verulega
nýjustu hagstjórnaraðgerðir
evruríkjanna. Mario Draghi,
bankastjóri evrópska seðlabankans
(European Central Bank - ECB),
tilkynnti það fimmtudaginn 22.
janúar að dælt yrði út í hagkerfið
glænýjum samtals 1,14 billjón evrum
(1.140.000.000.000) á 19 mánuðum,
eða sextíu milljörðum evra á mánuði
til loka september 2016, til kaupa
á ríkisskuldabréfum. Í kjölfarið fór
verðbréfavísitala DAX í Þýskalandi
upp í nýtt met og gengi verðbréfa
á fleiri mörkuðum rauk upp, en
evran snarféll í verði samkvæmt
fréttum AP, AFP og Reuters. Ef
endursemja þarf við Grikki og
afskrifa stórfelldar skuldir ríkisins
gæti þessi peningaprentun valdið enn
meira hruni evrunnar.
Í útskýringum Mario Draghi fyrir
þessum aðgerðum kom fram að það
hafi verið farið að valda mönnum
áhyggjum að verð á neysluvörum
hafi verið að lækka, sem þýddi að
ekki tækist að halda verðbólgunni
uppi í þeim 2% sem áætlað var.
Gamalkunn ráð
Það sem er að gerast með evruna
er ekkert flókið og Íslendingar ættu
að þekkja þjóða best afleiðingar
slíkra aðgerða með tilheyrandi
verðbólgu. Íslendingar þekkja líka
mátt Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og
kröfur. Gegndarlaus seðlaprentun
mun aðeins þýða það að eignarhald á
raunverðmætum íbúa ESB-landanna
mun, vegna verðfalls evrunnar og
verðbólgu, flytjast til þeirra sem
njóta vaxta og eiga seðlana.
Allt er þetta í grunninn afleiðingar
af notkun vaxta í hagstjórnarkerfum
heimsins. Vextir sem eru ekki
ávísun á nein raunverðmæti hafa
skekkt fjármál
heimsbyggðarinnar
svo mikið að
farið er að hrikta
illilega í. Um 1%
íbúa veraldarinnar
hafa sölsað undir
sig megnið af
öllum verðmætum
heimsbyggðarinnar með því
að spila á vaxtakerfið og setja á svið
blekkingakerfi fjármálavafninga.
Með þessu kerfi er stöðugt verið að
framkvæma eignaupptöku hjá þeim
sem eiga einhverjar rauneignir eða
nýta sitt vinnuafl til að framleiða
verðmæti. Undantekninga laust er
þetta gert með aðstoð ríkisstjórna
við komandi landa sem almenningur
fær náðarsamlegast að kjósa í
„lýðræðislegum kosningum“.
Til bjargar bankakerfinu
Ef horft er til Evrópu þá hafa
seðlabankavextir víðast hvar verið
lækkaðir mikið frá hruninu 2008
og allt niður undir 0%. Þegar
efnahagslífið gengur út á notkun
vaxta til að liðka fyrir viðskiptum, þá
gengur eðlilega ekki upp að bankar
geti ekki náð vöxtum út úr kerfinu til
að viðhalda glansmynd sinni. Vextir
og hagstæður vaxtamunur eru jú
forsendan fyrir því að hægt sé að
búa til fallega ársreikninga.
Berrassaðir eins og keisarinn
Seðlabanki Evrópu var kominn upp
að vegg. Bankakerfið, sem er ekki að
framleiða nein raunverðmæti, er ekki
í neinum fötum frekar en keisarinn
góði í ævintýrinu. Það er ekki
heldur að fá vaxtatekjur sem geta
staðið undir ofurlaunum bankastjóra
og botnlausum bónusum. Þótt
Þjóðverjar, sem eru illa brenndir
af tveim styrjöldum, hafi fyrir
löngu áttað sig á því að það þurfi
raunverulega verðmætasköpun til að
standa undir hagkerfinu, þá máttu
þeir sín lítils vegna þrýstings frá
öðrum þjóðum innan evrusvæðisins
og Alþjóðagjaldeyrissjóðsins.
Útþynntir kardimommudropar
Niðurstaðan var sú að seðla-
bankastjóri Evrópu gaf út skipun
í síðustu viku um gangsetningu
seðlaprentvélanna. Nú á að dæla
út í hagkerfi Evrópu seðlum sem
tæknilega eiga að vera ávísun
á verðmæti sem nemur 100 ára
þjóðarframleiðslu Íslendinga. Þannig
er bakstuðningur peningakerfisins í
raunverðmætum þynntur út, rétt eins
og hjá rónunum sem drýgja kardi-
mommu dropana með vatni. Vísað
er til þess að sams konar aðgerð hafi
lukkast svo vel í Banda ríkjunum.
Menn éta hins vegar ekki peninga
og þeir eru einskis virði ef þeir eru
ekki ávísun á nokkurn skapaðan
hlut. Þetta mun því fyrr eða síðar
leiða til nýs höfuðverkjar, eða
um leið og áhrifanna af útþynntu
„kardimommudropunum“ dvínar.
Verðmætin flutt enn á ný frá
almenningi
Seðlabanki Evrópu er eins og
áður sagði ekki að framleiða nein
raunverðmæti, frekar en aðrir
bankar, hvorki
bíla, matvæli,
föt eða annað.
Því eru engin
raunverðmæti
til á bak
við þessa
g r í ð a r l e g u
seðlaprentun.
Sniðugheitin felast
í því að flytja til raunverðmæti.
Verðbólga mun koma hreyfingu
á atvinnulífið því fólk sem fær
minna fyrir hverja evru þarf að
leggja meira á sig við að framleiða
raunverðmæti til að standa undir
kaupum á lífsnauðsynjum. Þannig
mun bankakerfið og snjallir
peningamenn fara með krumlurnar
á kaf í vasa almennings enn
eina ferðina til að tryggja eigið
fjármálaveldi. Örugga breytan í
þessu plotti er að eina prósentið
fræga mun styrkja stöðu sína og fá
nýtt tækifæri til að verða enn ríkara.
Aðdragandinn að þessum
aðgerðum Seðlabanka Evrópu
sem kynntar voru í síðustu viku
er sú verðhjöðnun sem nú er orðin
staðreynd inna evrusvæðisins.
Fréttastofa BBC greindi þá frá því
að mikill þrýstingur hafi verið á
Seðlabanka Evrópu um að grípa
til aukinna aðgerða til að örva
efnahagslífið. Í ársbyrjun ákvað
bankinn svo að fara út í gríðarleg
kaup á ríkisskuldabréfum þeirra
landa sem standa að myntbandalagi
Evrópu – evrusvæðinu. Ljóst var
að það yrði ekki gert nema með
stórfelldri peningaprentun.
Gengi evrunnar það lægsta
síðan 2003
Daginn eftir að Seðlabanki Evrópu
tilkynnti um peningaprentun sína og
stórfelld kaup á ríkisskuldabréfum
var greint frá því að evran hafi
hríðfallið gagnvart dollar eða um
2% á einum degi og hafi ekki verið
lægri síðan 2003. Sem sagt plottið
svínvirkaði.
Þótt íslenska krónan hafi
eitthvað styrkst gagnvart evru
hefur Seðlabankinn samt að mestu
látið krónuna sökkva með evrunni.
Afleiðingin er að Bandaríkjadollar er
nú í himinhæðum gagnvart íslensku
krónunni og kostar hver dollar um
135 krónur. Það þýðir að líka er seilst
í vasa almennings á Íslandi varðandi
allt sem flutt er inn og verðlagt í
dollurum. Einnig er komið í veg
fyrir að almenningur fái að njóta
stórfelldra lækkana á eldsneyti sem
skráð er í dollurum. Það er greinilega
ætlunin að láta íslenskan almenning
blæða í takt við íbúa ESB-ríkjanna.
Það er umhugsunarefni hvers vegna
það heyrist hvorki hósti né stuna
frá ASÍ né samtökum neytenda út
af þessu.
Enn hrikalegt atvinnuleysi
Fyrir utan tvísýna fjármálastöðu
ríkja Evrópusambandsins, þá er
atvinnuleysi enn gríðarlega mikið
og í evruríkjunum var það 11,5%
að meðaltali í nóvember. Þar var
atvinnuleysið minnst í Austurríki,
eða 4,9% og um 5% í Þýskalandi.
Á Spáni var hins vegar 23,9%
atvinnuleysi og 25,7% í Grikklandi.
Kynt undir nýrri efnahagskreppu
Ítalinn Mario Draghi, sem er
hagfræðingur, segir að verðhjöðnun
geti haft alvarleg áhrif á efnahag
almennings og ríki innan
evrusvæðisins. Um leið og tekjur
og skattar dragist saman í þessum
ríkjum verði sífellt erfiðara að
ráða við ástandið. Allt er þetta rétt,
en spyrja má um leið af hverju
niðurkeyrsla vaxta dugði ekki til
að koma efnahagshjólunum í gang
eins og ætti að gerast samkvæmt
kenningunum sem unnið er eftir.
„Við höfum verið að vara við því
að nú sé orðin hætta á að verið sé að
kynda á ný undir efnahagskreppu á
vissum svæðum,“ segir Draghi.
Öfugt við vaxtalækkanir
evrópskra banka sem miðuðu að
því að örva hagkerfið, þá hefur
íslenski seðlabankinn haldið uppi
ofurvaxtastefnu að því er sagt er til að
slá á „þenslu“. Það skilar sér beint inn
í bankakerfið sem hefur vaxið hraðar
en púkinn á fjósbitanum. Bankarnir
eru nefnilega með mikla fjármuni
í ávöxtun hjá Seðlabankanum og
ná þar miklum vaxtamun á sínum
innlánum og útlánum. Á þessu
stórgræða væntanlega einnig
erlendir kröfuhafar bankanna.
Raunverðmætin á bak við þessa
vaxtafjármuni verða ekki til í
íslenska seðlabankanum frekar en
þeim evrópska, heldur verða þau á
endanum varla sótt annað en í vasa
almennings.
Fréttaskýring
Hörður Kristjánsson
hk@bondi.is
Seðlabanki Evrópu dælir innistæðulausum peningaseðlum út í samfélagið sem samsvara þjóðartekjum Íslendinga í eina öld:
Blekkingarleikur fjármála-
kerfisins heldur áfram
− redda á stöðnun fyrir horn með því að verðfella evruna og færa raunverðmætin frá almenningi til banka og peningamanna
Mario Draghi.
Evrópusambandið hefur ákveðið að dæla
sem svarar hundraðföldum þjóðar tekjum
Íslendinga í pappírssneplum, sem engin
raunverðmæti eru á bak við, út í evrópska
hagkerfið á 19 mánuðum.
Þannig á að reyna að