Fréttablaðið - 04.07.2018, Side 34

Við erum að mörgu leyti á góðum stað efnahagslega í dag en til þess að viðhalda
þeim lífskjörum sem við búum við
og bæta þau enn frekar til framtíðar
er nýsköpun nauðsynleg. Nýsköpun
er lykillinn að aukinni verðmæta-
sköpun og hún mun eiga sér stað í
atvinnulífinu og að stórum hluta í
iðnaði og innan rótgróinna fyrir-
tækja. Þegar við tölum til dæmis
um nýsköpun í sjávarútvegi þá
eru það iðntæknifyrirtæki að þróa
nýjar lausnir til að vinna fiskinn
betur og búa til meiri verðmæti,“
segir Sigríður Mogensen, sviðsstjóri
hugverkasviðs Samtaka iðnaðarins.
Sigríður segir að stjórnvöld þurfi
að marka skýra stefnu og áherslur í
nýsköpunarmálum. Hvetja þurfi til
rannsókna, þróunar og nýsköpunar
á öllum sviðum og búa fyrirtækjum
ákjósanlegt umhverfi til vaxtar. Sig-
ríður segir Ísland ekki samkeppnis-
hæft þegar kemur að skattalegum
hvötum til nýsköpunar og að allt
of mörg fyrirtæki með nýjar hug-
myndir hverfi úr landi þegar þau
hafi náð ákveðnum þroska.
„Framlög til rannsókna og
þróunar koma að stærstu leyti úr
einkageiranum, eða um 50-60%,
og nema nú um 2% af landsfram-
leiðslu. Til að markmið stjórnvalda
um að framlög til rannsókna og
þróunar verði 3% af VLF árið 2024
þarf skýra hvata. Önnur ríki bjóða
slíka hvata í formi endurgreiðslu
kostnaðar. Þar með eru tvíþætt
rök fyrir slíkum hvötum, annars
vegar alþjóðleg samkeppni um
hugvit og hagnýtingu þess og hins
vegar markmið stjórnvalda um að
auka rannsóknir og þróunarstarf á
Íslandi.
Því miður, þrátt fyrir mikla
grósku og stofnun fyrirtækja, þá
erum við ekki samkeppnishæf
þegar kemur að skattalegum
hvötum og rekstrarumhverfi fyrir-
tækja, ef við berum okkur saman
við löndin í kringum okkur. Við
eigum að geta sameinast í því
markmiði að stuðla að umgjörð
sem hvetur til nýsköpunar á öllum
sviðum. Ísland á að vera ákjósanlegt
fyrir fólk með góðar hugmyndir
sem vill stofna fyrirtæki og fyrir-
tæki þurfa að geta vaxið hér á landi.
Við erum lítil þjóð og einmitt þess
vegna þurfum við ennþá sterkari
hvata til þess að laða til að mynda
erlenda sérfræðinga hingað til
lands í hátæknistörf. Ef við ætlum
okkur að keppa um fyrirtæki og
verðmæt störf þurfum við að búa til
heildstætt plan eða atvinnustefnu
og horfa þarf til annarra landa eftir
fyrirmyndum. Bretar hafa til dæmis
sett sér atvinnustefnu þar sem mis-
munandi stefnur koma saman og
mynda heild. Stefna í nýsköpun er
þar mikilvægur hlekkur.“
Nýsköpunarstefna árið 2019
Árið 2016 voru gerðar breytingar
á nýsköpunarlögum á Íslandi.
Sigríður segir breytingarnar hafa
verið framfaraskref en gera þurfi
enn betur og gefa í. Vonir séu
bundnar við nýja nýsköpunar-
stefnu stjórnvalda sem eigi að líta
dagsins ljós vorið 2019.
„Það stendur til að nýsköp-
unarstefna fyrir Ísland verði
tilbúin í maí 2019. Það skiptir
miklu máli að stjórnvöld leggi
við hlustir og að við náum saman
um það sem þarf að gera. Ný
áætlun þarf að ná út fyrir flokka-
drætti og pólitík og lengra en eitt
kjörtímabil. Í dag er stöðugleiki í
stjórnmálum og nú er tækifærið
til þess að móta framtíðarsýn í
nýsköpun,“ segir Sigríður.
„Komið hefur fram að afnema
eigi þök á skattaendurgreiðslur
vegna rannsókna og þróunar en
enn er óljóst hvenær það verður
gert. Við viljum ítreka við stjórn-
völd að það þurfi að gerast sem
fyrst. Skattaendurgreiðslur vegna
rannsókna og þróunar þarf að
hugsa fyrst og fremst sem fjár-
festingu til framtíðar sem skilar
sér margfalt til baka en ekki sem
útgjöld hins opinbera.“
Sigríður segir mikilvægt að
stefna stjórnvalda í nýsköpun
snúist um umgjörð og hvata til
nýsköpunar en ekki um stofnanir
og hvernig eigi að útdeila fjár-
munum. „Í stefnunni þarf rauði
þráðurinn að snúa að því hvernig
efla megi skattalega hvata, stuðla
að ákjósanlegu fjármögnun-
arumhverfi frá upphafsstigum til
vaxtar fyrirtækja og efla rann-
sóknir og þróun með auknu
samstarfi háskóla og atvinnu-
lífs. Endurskoða ætti styrkja-
kerfið í heild sinni og skilgreina
markmið út frá því hvernig við
viljum sjá Ísland eftir 10-20
ár.“ Að lokum segir Sigríður að
nýsköpun muni leysa helstu
framtíðaráskoranir, til dæmis í
heilbrigðis- og umhverfismálum.
Til þess að svo megi verða þurfi
að búa fyrirtækjum rétt skilyrði
og hvata.
Oddur Freyr
Þorsteinsson
oddurfreyr@frettabladid.is
Sigríður Mogen-
sen, sviðsstjóri
hugverkasviðs
SI. MYND/ÞÓR-
STEINN SIG
Nýsköpun í atvinnulífi mun
leysa framtíðaráskoranir
Sigríður Mogensen, sviðsstjóri hugverkasviðs Samtaka iðnaðarins, segir nýsköpun lykilinn að verð-
mætasköpun. Búa þarf fyrirtækjum hvetjandi umhverfi til rannsókna, þróunar og nýsköpunar.
Nýsköpun er eitthvað sem flest fyrirtæki sækjast eftir, því það er almennt erfitt
fyrir fyrirtæki að halda áfram að
vaxa án hennar. En til að hægt sé
að stunda nýsköpun þarf að skilja
hvað hún er og hvernig er hægt
að koma henni í gang. Nýsköpun
snýst einfaldlega um að skapa
eitthvað nýtt, en hér eru fjórar
algengar mýtur um nýsköpun.
Nýsköpun snýst um nýjar
vörur
Nýsköpun þarf ekki að snúast
um að skapa nýja vöru, hún getur
líka snúist um að bjóða eitthvað
gamalt á nýjan hátt.
Minni fyrirtæki finna líka oft
upp á einhverju sem þau ná ekki
að nýta til hins ýtrasta vegna
smæðar. Þá geta stærri fyrirtæki
komið inn og hjálpað til við að
fullnýta möguleikana. Þannig að
nýsköpun getur einfaldlega falist í
breytingum á umgjörð í kringum
vöru.
Nýsköpun snýst
um stór stökk
Nýsköpun getur líka falist í
umbótum á vöru eða þjónustu sem
er þegar til staðar. Nýsköpun getur
snúist um að gera hluti nytsam-
legri, ódýrari eða aðgengilegri.
Nýsköpun þarf að valda
miklum breytingum
Nýjungar valda stundum stórvægi-
legum breytingum, en þær þurfa
þess ekki. Gagnlegar nýjungar
koma oft frá því að nálgast vanda-
mál eða tækni á nýstárlegan hátt,
nýta aðferðir eða tækni úr öðrum
geirum eða bæta upplifun notenda
á þjónustu sem er þegar til staðar.
Nýsköpun kemur frá klárum
uppfinningamönnum
Nýsköpun getur komið úr ýmsum
áttum og ýmsum stigum innan
fyrirtækja. Hjá fyrirtækinu
LinkedIn getur hvaða starfsmaður
sem er komið með hugmynd, sett
saman hóp til að þróa hana og
kynnt hana fyrir framkvæmda-
stjórn. Ef hún er samþykkt fær
hópurinn allt að þrjá mánuði til að
láta hana verða að veruleika.
Nýjungar geta komið frá
hverjum sem er, hvenær sem er.
Sérstaklega þegar fólk frá mis-
munandi stigum og deildum innan
fyrirtækja kemur saman og deilir
ólíkum sjónarhornum og hug-
myndum hvað með öðru.
Mýtur um nýsköpun
Nýsköpun getur haft mikil og jákvæð áhrif á fyrirtæki og bæði bætt samkeppnisaðstöðu og aukið
verðmæti þeirra. En margir skilja ekki alveg hvað nýsköpun er og nokkrar mýtur eru algengar.
Nýsköpun þarf ekki að snúast um nýjar vörur, stór stökk, byltingarkennda tækni eða klára einstaklinga. NORDICPHOTOS/GETTY
12 KYNNINGARBLAÐ 4 . j ú L í 2 0 1 8 M I ÐV I KU DAG U RNýSKöPuN á íSLANDI
0
4
-0
7
-2
0
1
8
0
5
:1
5
F
B
0
6
4
s
_
P
0
4
7
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
6
4
s
_
P
0
3
4
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
6
4
s
_
P
0
1
8
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
6
4
s
_
P
0
3
1
K
.p
1
.p
d
f
A
u
to
m
a
tio
n
P
la
te
re
m
a
k
e
: 2
0
5
0
-B
B
A
8
2
0
5
0
-B
A
6
C
2
0
5
0
-B
9
3
0
2
0
5
0
-B
7
F
4
2
7
5
X
4
0
0
.0
0
1
2
B

F
B
0
6
4
s
_
3
_
7
_
2
0
1
8
C
M
Y
K