Dagblaðið Vísir - DV - 05.07.2019, Blaðsíða 33

5. júlí 2019 FRÉTTIR 33
er margt rangt í núverandi kerfi en
í stuttu máli er vandamál hvern-
ig komið er fram við þolendur
eins og vitni og vettvang glæps
frekar en aðila að eigin málum.
Þetta er eitthvað sem er verið að
vinna markvisst að því að breyta.
En eftir stendur að þöggunin gegn
þolendum er sterk og fléttuð inn í
réttarkerfi okkar og menningu. Við
sem samfélag erum hrædd við það
sem þolendur hafa að segja en það
er kominn tími til þess að horfast í
augu við það og gefa þeim orðið,“
segir hún.
Telur Sóley mikla vit-
undarvakningu þurfa að verða til
þess að réttarkerfinu verði ekki
beitt gegn þeim konum sem gagn-
rýna það.
„Þetta er eitt skref í áttina að
því. Við mótmælum því að rétt-
arkerfi sem var sett á fót fyrir for-
réttindakarla af forréttindakörl-
um viðhaldi sér. Samfélagið hefur
breyst og réttarkerfið verður að
taka mið af því. Það hefði auðvitað
átt að gera það fyrir lifandis löngu
síðan.“
Anna Lotta segist reyna að
leggja sitt af mörkum fyrir stóru
heildarmyndina og að hún sé að
geta búið í samfélagi sem tekur
alla þegna sína jafn alvarlega.
„Ef þú horfir á einn dag á Al-
þingi og ég er alls ekki að gera lítið
úr þeim störfum, en þá sérðu al-
veg hversu hægt þetta gengur fyr-
ir sig. Bara það að fá einni klausu í
einum lagadálki breytt. Þetta kerfi
er svo þunglamalegt og það er svo
erfitt að komast eitthvað áfram til
þess að fá hlutum breytt. Svo er
hægt að rífast fram og til baka um
orðalagið í hverri setningu fyrir sig
þannig að það er ekkert skrítið að
við getum ekki breytt meiru í einu
en það er það sem ég vil sjá gerast.
Þetta eru svo ótrúlega stórir hlut-
ir sem við viljum sjá breytt,“ segir
Anna.
Teljið þið að vísvitandi sé
verið að þagga niður í konum/
þolendum?
Elísabet: „Já. Hiklaust. Ekki bara
er þetta þöggun gegn þolendum
heldur er þetta líka ógnvænleg
opinberun á því hvernig dómarar
eru ekki jafn hlutlausir og fólk hef-
ur haldið fram. Dómari dæmdi út
frá skoðunum sínum og fordóm-
um, mér þykir það skýrt. Hann tek-
ur málfrelsi fólks og traðkar á því,
en vandinn liggur ekki bara hjá
honum. Hann fæðist inn í sömu
menningu og við hin og því er
dómurinn merki um stærra sam-
félagsvandamál.“
Anna Lotta: „Ég túlka þetta
þannig að ég megi ekki tjá mig og
ég tek því sem algjörri þöggun.“
Þegar mál eins og þessi koma
upp segir Sóley framkvæmdagleði
fólks virkjast og að það sé einmitt
tilfellið hér.
„Vandamálið er þaggað með
þessum hætti og versti óvinur
þolenda er þögnin. Ef það væri
ekkert mótlæti í lífinu þá væri ekki
þörf fyrir okkur, þá værum við
bara heima að baka. Þetta er eitt af
þessum verkefnum sem verður að
taka akkúrat þegar það er að ger-
ast. Alls konar tilfinningar leysast
úr læðingi sem eru kraftmiklar og
verður að virkja.“
Þakklátar fyrir þann stuðning
sem þeim er sýndur
Síðan málfrelsissjóðurinn var
stofnaður hefur hann gengið von-
um framar og segja þær allar mik-
inn samhljóm vera til staðar. Segist
Sóley vona að pólitísku skilaboðin
komist til síns heima um að ekki
verði liðið að fjárhagslegu öryggi
kvenna sé ógnað til viðbótar við
allt annað í samfélagi sem sé gegn-
sýrt af nauðgunarmenningu.
„Við leggjum mikinn metnað
í þetta og sama hvað þá er þetta
bara fyrsta skrefið í byltingu,“ segir
Elísabet Ýr og má greinilega finna
baráttuvilja kvennanna.
Stefnt er að því að ná að safna
20.000 evrum, sem eru tæplega
þrjár milljónir íslenskra króna. Nú
þegar hafa um 90% af upphæðinni
safnast og er því greinilegt að fólk
telji málefnið mikilvægt. Söfnunin
hófst þann 21. júní síðastliðinn og
lýkur þann 21. júlí næstkomandi.
Konurnar eru þakklátar fyrir þann
stuðning sem þeim er sýndur og
hvetja fólk til þess að leggja mál-
efninu lið. Einnig hvetja þær fólk
til þess að leita til þeirra óski það
eftir stuðningi vegna einhvers sem
það er að glíma við. n
„VERSTI ÓVINUR ÞOLENDA ER ÞÖGNIN“
n Nýstofnaður Málfrelsissjóður hluti af stærri byltingu n Stofnendur mótmæla því að réttarkerfi sem var sett á fót fyrir forréttindakarla af forréttindakörlum viðhaldi sér
„Núna undanfarið hefur
það færst í aukana að
réttarkerfinu sjálfu sé beitt
sem kúgunartæki gegn fólki
sem er að reyna að breyta
Blaðamaður hafði einnig sam-
band við Silju Aðalsteinsdóttur
sem er íslensku- og bókmennta-
fræðingur. Silja sat í stjórn fyrsta
málfrelsissjóðs sem stofnað-
ur var hérlendis árið 1977, sem
varð til í kjölfar undirskriftasöfn-
unarinnar Varið land. Sjóðurinn
var stofnaður til þess að standa
straum af kostnaði vegna dóma
sem upp komu vegna umræðu
um stuðning landsmanna við
veru varnarliðsins á Íslandi.
Blaðamaður forvitnaðist um
það hvort sá málfrelsissjóður hafi
borgað sig og hvað Silju sjálfri
finnist um sjóðinn sem stofnað-
ur var á dögunum.
Tókst ykkur ætlunarverk ykk-
ar þegar þú varst í stjórn fyrsta
málfrelsissjóðsins?
„Hann var náttúrlega stofnað-
ur í ákveðnu skyni og við gátum
borgað skuldir þessara manna
sem voru dæmdir fyrir að tala illa
um herinn. En öll smáatriði varð-
andi hann eru mér bara gleymd,
hann borgaði sig þó í þeim til-
gangi sem við stofnuðum hann.
En þetta var afmarkað verkefni
og ég man ekki til þess að við höf-
um fengið neina beiðni eftir að
það mál var útkljáð en samt þori
ég ekki að hengja mig upp á það.“
Hefur þú heyrt af nýja mál-
frelsissjóðnum sem hefur verið
stofnaður?
„Jú, jú, ég er búin að leggja
minn skerf fram alla vega.“
Hvað finnst þér um nýja mál-
frelsissjóðinn?
„Ég er mjög hlynnt honum.
Mér finnst alveg hræðilegt að
fólk fari á hausinn fyrir að segja
meiningu sína.“
SAT Í STJÓRN FYRSTA
MÁLFRELSISSJÓÐSINS
ÁRIÐ 1977 – STYÐUR
NÝJA SJÓÐINN
Silja Aðalsteinsdóttir / MYND: JÓHANN PÁLL VALDIMARSSON.
Anna Lotta Michaelsdóttir / Mynd: Aðsend Elísabet Ýr Atladóttir / Mynd: Aðsend