Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Årgang

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 2015, Side 67

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 2015, Side 67
ÁRBÓK FORNLEIFAFÉLAGSINS66 rannsökuð. Góðar heimildir voru um þessi fjárhús og tóftin stæðileg, enda höfðu húsin verið í notkun fram á 20. öld, en einnig lá fyrir að eldri útihús frá 19. öld hefðu staðið á sömu slóðum. Árið 2011 var enn farið á vettvang m.a. til að kanna nánar fjárhústóftina og það sem undir henni kynni að leynast. Við þá rannsókn komu í ljós þykk kolalög að hluta undir óhreyfðri Heklugjósku frá 1104 (H-1104) og þegar grafið var í gróskumikinn hól sem fjárhúsin stóðu á var komið niður á stæðilegan gjallhaug og lá gjóska frá Heklu sem féll um 1300 (H-1300) óhreyfð yfir honum öllum.7 Í fyrstu var talið ólíklegt að heilleg mynd fengist á þessar járnvinnsluminjar þar sem bæði fjárhúsin frá 19. og 20. öld voru niðurgrafin. Annað kom þó á daginn og voru að endingu grafnar upp leifar tveggja rauðasmiðja með greinilegum leifum a.m.k. fjögurra ofnstæða ásamt f leiri verr varðveittum leifum ofna. Skógar í Fnjóskadal - saga og fyrri rannsóknir Bærinn Skógar er í vestanverðum Fnjóskadal, um 2 km sunnan við ármót Fnjóskár og Þingmannalækjar, þar sem þjóðvegur eitt liggur í dag yfir Fnjóská, annars vegar til austurs um Ljósavatnsskarð og hins vegar til norðvesturs yfir Víkurskarð og niður í Eyjafjörð. Eldri þjóðvegur lá eftir gamalli þjóðleið yfir Vaðlaheiði og fast norðan við gamla heimatúnið í Skógum og yfir Fnjóská nokkru sunnar. Staðurinn hefur því um aldir verið í þjóðleið á Norðurlandi milli Eyjafjarðarsýslu og Suður-Þingeyjarsýslu, jafnframt því að vera miðsvæðis innan sveitar. Í Skógum var lengi barnaskóli og þar er enn félagsheimili íbúa Hálshrepps. Skógar koma fyrst fyrir í heimildum 1454.8 Lítið er vitað um landkosti eða eignarhald fram að því. Um miðja 16. öld var jörðin metin á 20 hundruð og hefur það haldist óbreytt fram á miðja 19. öld.9 Hún telst því til meðalstórra jarða, hvorki stórbýli né kot.10 Þegar Jarðabók Árna Magnússonar og Páls Vídalíns var rituð við upphaf 18. aldar áttu Svalbarðskirkja og Stóra-Eyrarland í Eyjafirði skógarhögg í landi jarðarinnar.11 Þá var skógur til raftviðar og kolagerðar sagður 7 Magnús Á. Sigurgeirsson rannsakaði gjóskulög í Skógum 2012 í tengslum við uppgröftinn og komu niðurstöðurnar út í skýrslu sama ár. Sjá Magnús Á. Sigurgeirsson 2012. 8 Diplomatarium Islandicum/Íslenzkt fornbréfasafn [hér eftir D.I.] V, bls. 119. 9 Björn Lárusson 1967, bls. 291; D.I. XIII, bls. 521; Jarðabók Árna Magnússonar og Páls Vídalin [hér eftir JÁM] 11. bindi, bls. 78; Jarðatal á Íslandi, bls. 318-319. 10 Gísli Gunnarsson 2002. 11 JÁM 11, bls. 79.
Side 1
Side 2
Side 3
Side 4
Side 5
Side 6
Side 7
Side 8
Side 9
Side 10
Side 11
Side 12
Side 13
Side 14
Side 15
Side 16
Side 17
Side 18
Side 19
Side 20
Side 21
Side 22
Side 23
Side 24
Side 25
Side 26
Side 27
Side 28
Side 29
Side 30
Side 31
Side 32
Side 33
Side 34
Side 35
Side 36
Side 37
Side 38
Side 39
Side 40
Side 41
Side 42
Side 43
Side 44
Side 45
Side 46
Side 47
Side 48
Side 49
Side 50
Side 51
Side 52
Side 53
Side 54
Side 55
Side 56
Side 57
Side 58
Side 59
Side 60
Side 61
Side 62
Side 63
Side 64
Side 65
Side 66
Side 67
Side 68
Side 69
Side 70
Side 71
Side 72
Side 73
Side 74
Side 75
Side 76
Side 77
Side 78
Side 79
Side 80
Side 81
Side 82
Side 83
Side 84
Side 85
Side 86
Side 87
Side 88
Side 89
Side 90
Side 91
Side 92
Side 93
Side 94
Side 95
Side 96
Side 97
Side 98
Side 99
Side 100
Side 101
Side 102
Side 103
Side 104
Side 105
Side 106
Side 107
Side 108
Side 109
Side 110
Side 111
Side 112
Side 113
Side 114
Side 115
Side 116
Side 117
Side 118
Side 119
Side 120
Side 121
Side 122
Side 123
Side 124
Side 125
Side 126
Side 127
Side 128
Side 129
Side 130
Side 131
Side 132
Side 133
Side 134
Side 135
Side 136
Side 137
Side 138
Side 139
Side 140
Side 141
Side 142
Side 143
Side 144
Side 145
Side 146
Side 147
Side 148
Side 149
Side 150
Side 151
Side 152
Side 153
Side 154
Side 155
Side 156
Side 157
Side 158
Side 159
Side 160
Side 161
Side 162
Side 163
Side 164
Side 165
Side 166
Side 167
Side 168
Side 169
Side 170
Side 171
Side 172
Side 173
Side 174
Side 175
Side 176
Side 177
Side 178
Side 179
Side 180
Side 181
Side 182
Side 183
Side 184
Side 185
Side 186
Side 187
Side 188
Side 189
Side 190
Side 191
Side 192
Side 193
Side 194
Side 195
Side 196
Side 197
Side 198
Side 199
Side 200
Side 201
Side 202
Side 203
Side 204
Side 205
Side 206
Side 207

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.