Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Årgang

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 2017, Side 110

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 2017, Side 110
109SVIPMYND AF MENNINGARLANDSLAGI – ÍSLENSK TÚNAKORT sem er að finna á sjálfum kortunum. Könnunin leiddi í ljós að talsverðan fjölda mælingabóka vantaði í safnið eða fyrir tæplega 2/3 af þeim hreppum sem mældir voru (tæplega 130 hreppa) þótt einhverjar mælingabækur hefðu fundist frá meira en helmingi mælingamanna (23 af 40).37 Þegar farið var í gegnum skjalasafn Þjóðskjalasafns varðandi túna mælingarnar fundust víða bréf frá sýslumönnum og mælingamönnum sem af mátti ráða að mælingabækur fyrir talsverðan hluta af þeim hreppum sem vantaði hefðu verið sendar inn á sínum tíma. Staðfesting á slíku fannst í bréfaskriftum í meira en þriðjungi tilfella þar sem mælingabækur vantaði. Aðeins voru örfá tilfelli þar sem bréfaskriftir staðfestu að mælingabækur hefðu ekki verið sendar inn.38 Til að ganga úr skugga um hvort þær mælingabækur sem vantaði í safnið leyndust á öðrum stofnunum eða söfnum skrifaði höfundur öllum héraðs- skjala söfnum landsins á svæðum sem enn vantaði bækur frá og sömuleiðis Lands bókasafni, Landmælingum Íslands, Árnastofnun, Atvinnuvega- og Ný sköpunar ráðuneyti, Bænda sam tökum Íslands39 og Hagstofu Íslands án þess að bækurnar kæmu í ljós. Síðasta vísbendingin sem fékkst í leitinni síðla hausts 2016 var sú að árið 1922 hefði Hagstofan afhent Þjóðskjalasafni fjóra pakka af mælinga bókum og gætu það vel verið þær bækur sem vantar í safnið. Þessir pakkar hafa enn ekki fundist á safninu og hafa líklega ekki verið tölvu skráðir, en koma vonandi í leitirnar á næstu árum.40 Þegar ákveðið var að mæla tún um allt landið var tekin sú ákvörðun að mælt skyldi með keðjumælingu eins og kemur fram í reglugerð um túnamælingar. Ástæðan virðist helst hafa verið sú að keðjumæling var talin einfaldari og þægilegri fyrir þá sem ekki höfðu mjög mikla mælingareynslu og er greinilegt á bréfaskriftum að nákvæmar mælingar með svokallaðri borðmælingatækni voru ekki taldar á færi nema reyndari mælingamanna. Samkvæmt varðveittum bréfaskriftum virðast þó einstaka undantekningar hafa verið gerðar frá reglunni um keðjumælingu og borðmælingar leyfðar 37 Af þeim 204 hreppum sem til eru túnakort úr eru varðveittar mælingabækur fyrir 75 hreppa og þar af aðeins fyrir hluta hreppsins í a.m.k. fjórum þeirra. 38 Jóhannes Hjörleifsson, sem mældi í Snæfells- og Hnappadalssýslu, sendi t.d. ekki inn mælinga bækur nema að hluta. Sigurður Pálmason, sem hafði umsjón með mælingunum í Vestur-Húnavatnssýslu þar sem nokkrir komu að mælingum, sendi bara sínar bækur en ekki annarra. Þetta virðast hins vegar undan- tekningar og allt bendir til að flestar af þeim mælingabókum sem ekki finnast hafi verið sendar inn. 39 Rétt er að geta þess að skjalasafn Bændasamtaka Íslands er ekki skráð en samtökin veittu höfundi góðfúslegt leyfi til að leita í geymslum og skjalasöfnum án þess að nokkur skjöl um túnakortagerðina kæmu í ljós. 40 Tölvupóstur frá Magnúsi S. Magnússyni á skrifstofu yfirstjórnar Hagstofunnar 31. október 2016 og tölvupóstur frá Jóni Torfasyni, Þjóðskjalasafni Íslands, 10. nóvember 2016. Síðla í desember 2017 fundust reyndar nokkrar bækur úr Húnavatnssýslu sem ekki hafa verið skoðaðar, sjá tölvupóst frá Jóni Torfasyni dags. 19. desember 2017.
Side 1
Side 2
Side 3
Side 4
Side 5
Side 6
Side 7
Side 8
Side 9
Side 10
Side 11
Side 12
Side 13
Side 14
Side 15
Side 16
Side 17
Side 18
Side 19
Side 20
Side 21
Side 22
Side 23
Side 24
Side 25
Side 26
Side 27
Side 28
Side 29
Side 30
Side 31
Side 32
Side 33
Side 34
Side 35
Side 36
Side 37
Side 38
Side 39
Side 40
Side 41
Side 42
Side 43
Side 44
Side 45
Side 46
Side 47
Side 48
Side 49
Side 50
Side 51
Side 52
Side 53
Side 54
Side 55
Side 56
Side 57
Side 58
Side 59
Side 60
Side 61
Side 62
Side 63
Side 64
Side 65
Side 66
Side 67
Side 68
Side 69
Side 70
Side 71
Side 72
Side 73
Side 74
Side 75
Side 76
Side 77
Side 78
Side 79
Side 80
Side 81
Side 82
Side 83
Side 84
Side 85
Side 86
Side 87
Side 88
Side 89
Side 90
Side 91
Side 92
Side 93
Side 94
Side 95
Side 96
Side 97
Side 98
Side 99
Side 100
Side 101
Side 102
Side 103
Side 104
Side 105
Side 106
Side 107
Side 108
Side 109
Side 110
Side 111
Side 112
Side 113
Side 114
Side 115
Side 116
Side 117
Side 118
Side 119
Side 120
Side 121
Side 122
Side 123
Side 124
Side 125
Side 126
Side 127
Side 128
Side 129
Side 130
Side 131
Side 132
Side 133
Side 134
Side 135
Side 136
Side 137
Side 138
Side 139
Side 140
Side 141
Side 142
Side 143
Side 144
Side 145
Side 146
Side 147
Side 148
Side 149
Side 150
Side 151
Side 152
Side 153
Side 154
Side 155
Side 156
Side 157
Side 158
Side 159
Side 160
Side 161
Side 162
Side 163
Side 164
Side 165
Side 166
Side 167
Side 168
Side 169
Side 170
Side 171
Side 172
Side 173
Side 174
Side 175
Side 176
Side 177
Side 178
Side 179
Side 180
Side 181
Side 182
Side 183
Side 184
Side 185
Side 186

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.