Vinnan - 01.04.1994, Síða 14

14
máttar — og atvinnuleysið. Atvinnuleys-
ið bitnar nefnilega líka á þeim sem hafa
vinnu; það kemur fram í harðari afstöðu
vinnumarkaðarins í túlkunum á kjara-
samningum og réttindum. Þetta er mjög
einkennandi um allt land og er engin til-
viljun, þetta er sinfónía sem er stjórnað
héðan úr Reykjavík og er í sjálfu sér ekk-
ert séríslenskt fyrirbrigði. Þetta eru taktar
sem teknir eru í atvinnuleysinu um alla
Evrópu og eru að mínu mati illskiljanleg-
ir því svona viðhorf er í sjálfu sér ákaf-
Iega harðneskjulegt; það skapar ástand á
vinnustöðunum sem er engum til fram-
dráttar þegar fram í sækir þótt þeir haldi
að svo sé.
Að fólk skuli tala mikið um þessa hluti
kemur okkur í Verkamannasambandinu
ekki á óvart því það er einmitt óhemju
mikið leitað til okkar með mál af þessu
tagi, þar sem verið er að túlka samninga
mjög þröngt og í mörgum tilfellum ekki í
takti við það sem áður hefur verið. Og
því miður biðja margir um að mál þeirra
fari ekki lengra, þannig að ekki sé hægt
að rekja það til þeirra. Fólk er einfaldlega
hrætt um atvinnuna sína.
En það er ekki aðeins verið að kvarta
undan samdrætti í atvinnu og illri með-
ferð atvinnurekenda á starfsfólki sínu.
Mikið er rætt um það úti um allt land að
auka þurfi fullvinnslu á fiskinum til að
vega upp á móti minnkandi afla.
Þetta er sem sagt engin ný umræða en
það er eins og hljómgrunnurinn fyrir
henni sé meiri núna en oft áður og allir
séu tilbúnir að stíga fastar til jarðar í
þessum áherslum og séu sammála um að
það þurfi að taka verulega á úrvinnslunni
til að fá meiri virðisauka á þessa vöru.
Það er reyndar verið að fullvinna mik-
inn afla. Það er bara verið að vinna mest
af honum í Bretlandi, Frakklandi, Amer-
íku — einhvers staðar annars staðar en
hér heima. Þetta er náttúrlega stefna sem
gengur ekki. Það er verið að stýra veið-
unum og það er ekkert að því að stýra
vinnslunni líka. Við verðum að endur-
skoða þessa sjávarútvegsstefnu í heild og
taka upp fiskvinnslustefnu ekki síður en
fiskveiðistefnu.
Þar með berst talið að frystitogurunum
sem fer stöðugt fjölgandi með þeim ör-
lagaríku afleiðingum að vinnan flyst í
vaxandi mæli frá landverkafólki út á sjó.
Þetta finnst Birni Grétari kolröng stefna
Bein áhrif
verkalý&s-
hreyfingarinnar
inni á Alþingi eru
eiginlega engin
or&in
og hann gefur lítið fyrir þau rök útgeðar-
manna að rekstur frystitogara sé hag-
kvæmari en vinnsla í landi.
Skynsemisstefna!?
— Það fara óhemju miklar fjárfesting-
ar í þessa frystitogara á sama tíma og
frystihúsin standa auð og nú liggur Al-
þingi yfir því að búa til úreldingarsjóð til
að kaupa frystihús sem standa auð og eru
ekki rekstri! Ef þetta er skynsemisstefna
þá er ég hættur að skilja.
Nú er ég ekki að segja að frystitogarar
eigi ekki rétt á sér. Aðalatriðið er að jafna
samkeppnisstöðu þeirra og frystihúsanna.
Þetta er alltaf spurning um markað. Full-
vinnsla er ekki endilega að setja rasp utan
á fiskinn. Flún getur verið á svo mörgum
stigum; sums staðar er hægt að selja á-
kveðið magn af ferskum flökum — það
er þá fullvinnsla á vissu stigi. En það þarf
líka að taka tillit til margfeldisáhrifa
vinnslu í landi á greinar sem eru bein-
tengdar sjávarútvegi: járniðnað, rafeinda-
tækni, umbúðaframleiðslu og þannig
mætti lengi telja.
Kjarni málsins er sá að mestu máli
skiptir hversu mikið verðmæti er hægt að
skapa fyrir þjóðarbúið. Það hlýtur að vera
hagkvæmast fyrir okkur öll að þeir pen-
ingar sem myndast í framleiðslunni verði
til í landinu. Það er vont þjóðfélag þar
sem atvinnuleysi er á því marki sem við
höfum nú þegar. Mannskepnunni er ekki
eðlilegt að hafa ekki vinnu. Það að hafa
vinnu er meðal þeirra mannréttinda sem
verkalýðshreyfingin stendur fyrir — rétt-
urinn til vinnu. Þetta samþykkja allir
stjórnmálaflokkar og þeir messa þetta —
í öllu falli þegar kosningar nálgast!
Frá þessari hlið umræðunnar er bein
leið í umræðu um menntun. Athygli
verkalýðsforystunnar hefur undanfarið
beinst æ meir að nauðsyn menntunar í
nútímaþjóðfélagi. Sú umræða á sér ekki
síður stað meðal ófaglærðs verkafólks. Sú
staðreynd verður stöðugt auðsærri að til
að ná þeim markmiðum að auka full-
vinnslu sjávarafla og gera hann sem verð-
mætastan þarf að mennta það fólk sem
fæst við slík störf.
— Menntakerfið þarf að vera þannig
upp byggt að hægt sé að mennta fólk til
starfa og símennta það eftir því sem tím-
arnir breytast. Þessu hefur ekki verið
sinnt nægilega mikið hér, einkum gagn-
vart fólki í framleiðslustörfunum, þessum
verðmætu störfum. Við lítum mjög til
þess í Verkamannasambandinu að móta
okkur starfsmenntastefnu og þar hafa
fleiri komið við sögu. Landssambönd ó-
faglærðs fólks eru farin að vinna saman
og ég vænti mér mjög mikils af því sam-
starfi. Við stöndum frammi fyrir því að
fólk með starfsréttindi getur sótt í okkar
störf; það er ekkert sem bremsar það af
að störf sem ófaglært fólk hefur haft um
áratugaskeið verði af þeim tekin.
Eigum að hafa
áhrif á flokkana
— Mig langar til að beina talinu að
tengslum verkalýðsbaráttunnar og
flokkapólitíkur. Olíkt því sem gerist hjá
frændum okkar annars staðar á Norður-
löndum starfar verkalýðshreyfingin hér
óháð pólitísku flokkunum, enda sitja þar í
forystu fulltrúar flokkanna allra. Sjálfur
hefur þú ekki hikað við að marka þér bás
í pólitískum flokki, verið framarlega í Al-
þýðubandalaginu, en það eru ekki allir
jafn hrifnir af slíkum tengslum.
— Já, það hefur stundum verið sagt að
við sem erum í verkalýðsmálum eigum
ekki að skipta okkur af flokkunum. Þetta
er að mínu mati alveg víðáttuvitlaust! í
okkar lýðræðisþjóðfélagi eru ákvarðan-
irnar um allan okkar lífsferil teknar inni í
stjómmálaflokkunum og þetta er ákaflega
einfalt í mínum huga: Ég hef kosið mér á-
kveðinn flokk til þess að starfa í, aðrir
hafa kosið sér aðra flokka, og við sem
erum í verkalýðshreyfingunni hljótum að
mynda okkur stefnu sem við síðan kom-
um á framfæri, hvert í sínum stjórnmála-
flokki. Ef minn flokkur hefur ekki sömu
stefnu og ég reyni að framfylgja í Verka-
mannasambandinu hljóta að koma upp á-
kveðnir árekstrar. Það er mín skoðun að
þegar slíkt gerist eigum við að reyna að
hafa áhrif á flokkana en ekki flytja á-
herslur flokkanna inn í verkalýðshreyf-
inguna. Þetta er grundvallaratriði sem ég
hef starfað eftir og hef ekki lent í miklum
erfiðleikum með það ennþá.
Og auðvitað er það svo að þau mál
sem við flytjum inn í flokkana hafa verið
samþykkt í bak og fyrir í öllum nefndum
og ráðum verkalýðshreyfingarinnar.
Þannig er til dæmis með atvinnumála-
Sendibílastöðin h/f
Sími 25050
VINNAN