Morgunblaðið - 04.08.2022, Qupperneq 42

42 MINNINGAR
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 4. ÁGÚST 2022
✝
Gyða Jóhanns-
dóttir fv. skóla-
stjóri Fósturskóla
Íslands og dósent
við HÍ fæddist 27.
apríl 1944 í Reykja-
vík. Hún lést 24. júlí
á líknardeild Land-
spítalans.
Foreldrar henn-
ar voru Sigríður
Sæmundsson, f. 6.2.
1908, d. 8.4. 1998,
húsfreyja og Jóhann Sæmunds-
son, f. 19.5. 1905, d. 6.6. 1955,
læknir, prófessor og félagsmála-
ráðherra. Eldri systir Gyðu var
Helga Jóhannsdóttir, f. 28.12.
1935, d. 3.6. 2006, tónlistarfræð-
ingur. Þær systur áttu gæfuríka
æsku í faðmi foreldra sinna og á
heimili afa þeirra og ömmu í
móðurætt, Árna Thorsteinsson
tónskálds og Helgu Einars-
dóttur.
Gyða giftist 1964 Helga H.
Jónssyni fréttamanni, f. 14.5.
1943, d. 7.8. 2015, og eignuðust
þau Jóhann Árna, f. 11.9. 1971,
sem er giftur Þóru Ein-
arsdóttur. Börn þeirra eru Ein-
ar Helgi, f. 13.7. 1997, Þórdís
Gyða, f. 12.4. 2002, og Jón Ari, f.
22.10. 1973, kvæntur Ingibjörgu
Danmarks Pædogogiske Uni-
versitet í Kaupmannahöfn.
Doktorsritgerðin fjallaði um
þróun og flutning náms leik-
skólakennara á Íslandi yfir á há-
skólastig.
Gyða starfaði fyrst sem að-
stoðarmaður við rannsóknir á
þroska barna á vegum HÍ og
Max Planck-vísindastofnunar-
innar í Berlín. Gyða tók við
starfi skólameistari Fósturskóla
Íslands frá 1980-1981 og svo
samfellt frá 1982 til 1997 þegar
skólinn var sameinaður Kenn-
araháskóla Íslands, sem var af-
rakstur vinnu Gyðu og fleiri við
það að færa nám leikskólakenn-
ara upp á háskólastig til jafns
við aðra kennaramenntun. Eftir
sameiningu Fósturskólans við
KHÍ starfaði Gyða sem lektor
við KHÍ og síðar dósent við HÍ
þar til hún lét af störfum vegna
aldurs.
Í störfum sínum við KHÍ og
HÍ skrifaði Gyða fjölda fræði-
greina, bæði ein og sem meðhöf-
undur þar sem hún rannsakaði
meðal annars þróun æðri
menntunar á Íslandi og bar sam-
an við sambærilega þróun á
Norðurlöndum.
Gyða var virkur félagi í Alfa-
deild Delta-Kappa-Gamma, fé-
lagi kvenna í fræðistörfum.
Útför Gyðu fer fram frá Dóm-
kirkjunni í Reykjavík í dag, 4.
ágúst 2022, klukkan 13.
Slóð á streymi:
mbl.is/go/6i8dy
Sæmundsdóttur.
Dætur þeirra eru
Tinna Bjarkar, f.
19.6. 1996, Emilía
Bjarkar, f. 18.10.
2000, og María
Bjarkar, f. 11.6.
2004. Helgi og
Gyða skildu. Gyða
kynntist svo eft-
irlifandi eig-
inmanni sínum
Hauki Arnari Vikt-
orssyni, f. 21.5. 1935, arkitekt,
og giftust þau 29.9. 1984. Hauk-
ur tók sonum Gyðu af fyrra
hjónabandi sem sínum eigin og
var þeim sem annar faðir.
Gyða varð stúdent frá
Menntaskólanum í Reykjavík
árið 1964. Gyða flutti eftir stúd-
entspróf til Kaupmannahafnar
vegna náms þáverandi eig-
inmanns síns þar sem hún starf-
aði hjá Loftleiðum. Síðar fluttu
þau til Uppsala í Svíþjóð þar
sem Gyða lauk cand. Phil.-prófi
í uppeldisfræði 1973. Hún lauk
BA-prófi í sálfræði frá HÍ þrem-
ur árum síðar og mastersprófi í
kennslufræðum frá Harvard-
háskóla 1982. Árið 2002 varði
hún doktorsritgerð sína í upp-
eldis- og menntunarfræðum frá
Í dag minnist ég Gyðu, elsku-
legrar tengdamóður, sem við
kveðjum því miður alltof fljótt.
Ég kynntist Gyðu þegar ég og
sonur hennar Jari urðum par fyrir
um 30 árum. Þá stóðu hún og
Haukur eiginmaður hennar í
framkvæmdum á draumahúsi
sínu við Bakkavörina. Haukur
teiknaði húsið og sá um bygging-
arframkvæmdir með aðstoð son-
anna Jóa og Jara. Gyða sá um að
gera húsið fallegt og heimilislegt
með blómum, vösum, dúkum og
skreytingum. Hún var mikill fag-
urkeri umkringdi sig blómum og
fallegum hlutum, glæsileg kona
sem ávallt var einstaklega vel til
fara, skreytt miklum og fallegum
skarpgripum.
Ég man vel eftir fyrstu heim-
sókn minni þangað, þá var verið
að flytja inn í húsið sem var enn í
byggingu. Þau bæði tóku strax
einstaklega vel á móti mér. Þenn-
an dag var sett upp hlaðborð eins
og Gyðu einni var lagið, þar hafði
Gyða skreytt, dúkað borð og gert
fallegt. Ég fékk strax pláss í
hjarta hennar og hún hjá mér.
Sonum sínum var hún einstak-
lega mikil stoð og stytta sem og
okkur tengdadætrum. Hún bjó yf-
ir ráðum, var alltaf tilbúin að
hlusta þegar á þurfti að halda.
Hún veitti okkur ást og stuðning,
hafði áhuga á öllu því sem við tók-
um okkur fyrir hendur, hélt fjöl-
skyldunni saman, heyrði í sínu
fólki af einlægri umhyggju og
þetta ræktaði hún.
Svo komu barnabörnin til sög-
unnar fyrst Tinna Bjarkar, næst
Einar Helgi, svo Emilía Bjarkar
og í lokin Þórdís Gyða og María
Bjarkar. Gyða og Haukur tóku
ömmu- og afahlutverkinu fagn-
andi með hverju barnabarni og
sinntu því hlutverki af mikilli ást.
Á Bakkavörinni urðu til ógleym-
anlegar minningar og húsið þeirra
varð að sannkölluðum fjölskyldu-
stað þar sem við hittumst öll, einn-
ig systurdætur Gyðu með sín börn
og fjölskylda Hauks. Sérstaklega
er minnisstætt þegar Gyða tók sig
til og settist við píanóið og tónlist-
in ómaði um húsið, öll heimboðin
fyrir fjölskyldu og vini og svo ár-
lega páskaeggjaleitin í garðinum.
Heimili þeirra var fullt af hlýju og
umvafði okkur alveg eins og þau
gerðu sjálf.
Gyða var mikil föndurkona, átti
allskonar efni og skraut í enda-
laust mörgum kössum, þar sem
hugmyndaflug barnanna fékk að
fara í stórkostleg ferðalög, þar
skapaði hún ævintýraheim fyrir
börnin, með límbyssu, glimmeri
og hverju því sem upp úr köss-
unum góðu kom.
Það eru dýrmætar samveru-
stundir og minningar sem ég hef
eignast með Gyðu sem ég hef
minnst síðustu daga, farið í gegn-
um ógrynni af ljósmyndum og rifj-
að upp stundir, ferðalög, samtöl
og tímann með henni.
Síðustu ár reyndu mikið á
Gyðu, sérstaklega í lokin þegar
ljóst var hvert veikindin stefndu
en vonin um bjartari tíð var þó
ávallt til staðar hjá okkur er næst
henni stóðu. Þegar sorgin bankar
uppá, kemur hún þó alltaf að óvör-
um, það er því óendanlega erfitt
að kveðja yndislega tengdamóður.
Ég kveð Gyðu með miklum
söknuði. Hvíl í friði, elsku Gyða.
Ingibjörg Þ. Sæmundsdóttir.
Amma Gyða var besta mann-
eskja sem hægt var að finna. Hún
var hlý, góð, skemmtileg, alltaf
stutt í brosið hjá henni og tók hún
á móti öllum opnum örmum. Við
erum ævinlega þakklát fyrir allt
sem hún hefur gert fyrir okkur og
gerði hún barnæskuna okkar
ógleymanlega. Amma gerði allt
fyrir okkur barnabörnin, hún
ferðaðist með okkur öll í leigubíl
því hún var ekki með bílpróf og
þegar afi var ekki heima til að
keyra okkur lét hún það ekki
stoppa sig og hringdi bara á leigu-
bíl og við fórum með leigubíl á
Pizza Hut, í bíó, í Hagkaup og allt
það sem við þurftum að fara.
Manni leiddist aldrei hjá ömmu og
það skemmtilegasta sem við gerð-
um var að fara í pössun til ömmu
og afa og fá ömmukjötbollur,
nammi, leigja DVD-myndir og
síðan fengum við að halda tísku-
sýningu þar sem amma var búin
að taka til föt, hatta, skó, skart og
slæður úr skápnum sínum og við
fórum í þau og sýndum síðan
ömmu og afa. Bæði við, afi og
amma höfðum gaman að þessu.
Amma Gyða hélt alltaf skemmti-
legustu og bestu matarboðin því
hún hafði líka alltaf einhvað
skemmtilegt handa krökkunum til
að gera, eins og bingó sem var vin-
sælt og á páskunum var páska-
eggjaleitin í miklu uppáhaldi.
Amma Gyða var alltaf með bros
á vör sama hvernig stóð á, hún var
mesti gleðigjafi sem hægt var að
finna og það var enginn eins og
hún. Við söknum þín amma.
Þórdís Gyða Jóhannsdóttir og
Einar Helgi Jóhannsson.
Elsku amma Gyða.
Við erum svo þakklátar fyrir
það að hafa átt þig sem ömmu og
alla góðu tímana okkar saman. Að
fá að alast upp með þig og afa í
næstu götu var svo gott, við eigum
ótal margar minningar af Bakka-
vörinni þar sem alltaf var líf og
fjör. Þið afi tókuð alltaf svo vel á
móti okkur og voruð til í að gera
allt með okkur.
Reglulegir viðburðir á Bakka-
vörinni voru til dæmis tískusýn-
ingar þar sem við fórum í fata-
skápinn hjá ömmu, dressuðum
okkur upp og settum á okkur
skartgripina hennar, hattana og
skiptumst á að labba fram þar
sem amma og afi voru áhorfendur.
Amma átti nefnilega endalaust af
skemmtilegum fötum, skóm og
skarti, það var svo gaman að kom-
ast í gersemarnar hennar og fá að
leika sér með þær. Amma sat á
sófanum og hló að hugmyndaflugi
okkar, klappaði alltaf og fannst við
fyndnustu krakkar sem til voru.
Hún elskaði líka að föndra með
okkur og skipulagði mörg föndur-
kvöld þar sem hún dró fram alls-
konar skraut og límbyssu og
föndruðum við ýmsa hluti fyrir
jólin og páskana. Hverja páska fór
síðan fram páskaeggjaleit á
Bakkavörinni þar sem amma og
afi voru búin að fela eggin í garð-
inum. Það er einnig minnisstætt
þegar við barnabörnin komum til
ömmu og afa að gista. Oftast vor-
um við búin að biðja um ömmu
kjötbollur í matinn sem við elsk-
uðum og síðan fengum við oft að
fara út á vídeóleigu að velja mynd
og horfðum á hana í kósí. Síðan
sváfum við barnabörnin oftast í
einni hrúgu inni hjá ömmu. Þegar
við vöknuðum var afi búinn að
skella í vöfflur með leyniupp-
skriftinni sinni og auðvitað heitt
súkkulaði með.
Amma lagði sig alltaf fram um
að gera eitthvað með okkur og eft-
ir að við urðum eldri fór hún að
skipuleggja leikhúsferðir, bíó-
kvöld eða bauð okkur út að borða,
þá völdum við oftast veitingastað-
inn Ítalíu sem varð okkar staður.
Ferðalögin með stórfjölskyld-
unni voru líka eftirminnileg, bæði
innanlands og utanlands, minn-
ingar úr þeim lifa með okkur.
Amma og afi buðu okkur barna-
börnunum í ferð til Kaupmanna-
hafnar, þar naut amma sín vel sér-
staklega með kaffibolla og
kökusneið á Café Norden, það var
hennar staður.
Amma var stór partur af lífi
okkar og studdi alltaf við okkur og
veitti hjálparhönd þegar þurfti.
Hún var hlý og góð við alla í kring-
um sig, fylgdist vel með okkur
barnabörnunum sem hún kallaði
alltaf gullin sín og vissi alltaf hvað
var framundan í okkar lífi. Hún
hafði alltaf trú á okkur og var dug-
leg að hringja og senda okkur
góða strauma til að hvetja okkur
áfram þegar þurfti og sendi síðan
„toj toj“ og lét okkur vita að hún
væri með kveikt á kerti fyrir okk-
ur. Hún var alltaf tilbúin að hjálpa
okkur með námið með því að
senda okkur í aukatíma, hjálpa
með ritgerðir og róa mann niður
þegar við glímdum við stress. Hún
var svo stolt af okkur, hún á stór-
an þátt í þeim árangri sem við höf-
um náð.
Það er svo margt eftir í lífinu
sem við höfðum alltaf hugsað
ömmu með okkur í. Nýlega fund-
um við gömul kort þar sem við
skrifuðum að við gætum ekki
hugsað okkur heiminn án hennar,
en núna þurfum við að halda
áfram í heimi þar sem hún er ekki
með okkur lengur. Við vitum þó að
hún mun halda áfram að vaka yfir
okkur og senda okkur styrk þegar
við þurfum á honum að halda.
Við söknum þín og munum
aldrei gleyma þér.
Elskum þig endalaust, elsku
amma,
Tinna Bjarkar, Emilía
Bjarkar, María Bjarkar.
Ég minnist Gyðu móðursystur
minnar sólbrúnnar, með geislandi
bros, í flottu dressi, með varalit og
stóra hálsfesti. Gyða var falleg,
með góðan húmor og jákvæð. Hún
var skvísa og átti aldrei of mikið af
fötum og skartgripum, fannst allt-
af gaman að bæta við og var löngu
búin að sprengja utan af sér fata-
herbergið á Bakkavörinni. Stórir
og áberandi skartgripir voru
hennar aðalsmerki enda bar hún
þá einstaklega vel.
Þó Gyða hafi verið glæsileg og
heimili þeirra Hauks sömuleiðis
var hún samt jarðbundin og laus
við snobb. Eitt af því sem gerði
hana unga í anda var hvað hún var
hrein og bein og laus við tilgerð.
Hún var eldklár, lærði sálfræði,
uppeldis- og kennslufræði, m.a. í
Harvard, og var lengi skólastjóri
Fósturskólans. Hún átti svo þátt í
að koma leikskólakennaramennt-
un á Íslandi á háskólastig og
brann fyrir það.
Gyða hefur verið ættmóðirin í
mörg ár og límið í stórfjölskyld-
unni. Meðan þau Haukur bjuggu í
fallega húsinu sínu úti á Nesi naut
hún þess að bjóða heim fjölskyldu,
vinum og vinnufélögum og stóð þá
í stórræðum við að útbúa veiting-
ar og stundum skreytingar. Hún
var stórtæk og alltaf með of mik-
inn mat. Í jólaboðunum náði tréð
upp í loft, aðventukransinn risa-
stór og lofthengdur og á einum
tímapunkti var stofugólfið undir-
lagt af risa laufblöðum sem hún
flutti heim frá Kanada til að
þurrka og spreyja til skreytinga.
Við Gyða bjuggum í sama húsi
fram á unglingsár mín þar sem
fjölskyldurnar bjuggu hvor á sinni
hæðinni. Þá var ég eins og grár
köttur á efri hæðinni þar sem Jói
og Jari eru jafnaldrar okkar Hild-
ar systur. Gyða hlýtur stundum að
hafa verið þreytt á þessu fyrir-
komulagi en við krakkarnir vorum
alsælir. Þegar ég var að klára
menntaskólann og Gyða og Hauk-
ur flutt út á Nes var ég síðan svo
heppin að fá að búa hjá þeim í tvö
ár gegn því að sjá um þrif á húsinu
og stöku eldamennsku. Þá upplifði
ég mín fyrstu sambandsslit, gegn-
um borðsímann hennar Gyðu, en
eftir að hafa orðið vitni að því dreif
hún mig með sér í Kringluna og
keypti handa mér minipils. Þetta
er með fallegri minningum sem ég
á, svínvirkaði til að hressa við ást-
arsorgmædda unglinginn og ég
var komin á djammið kvöldið eftir
í nýja pilsinu.
Ég á margar skemmtilegar
minningar af Gyðu. Hún gat
stundum verið kaótísk og ofhugs-
að hlutina en hún var alltaf
skemmtileg og endaði á að gera
grín að sjálfri sér. Hún elskaði að
liggja í sólbaði og bar ekki á sig
vörn eins og flestir heldur olíu.
Hún spilaði á píanó og naut þess
að hlusta á fallega tónlist. Hún átti
sérstaka kápu með góðum innan-
ávösum sem hún notaði til að
smygla veislukræsingum gegnum
tollinn, þá bannaði hún Hauki að
labba við hliðina á sér því hún
sagði að hann yrði svo sakbitinn á
svipinn. Hún kunni að njóta lífsins
og átti margar góðar vinkonur
sem eru sumar nánast eins og
systur hennar. Hún var heims-
borgari og bæði bjó og ferðaðist
víða.
Jói og Jari voru augasteinarnir
í lífi Gyðu og síðar barnabörnin.
Hún var endalaust stolt af þeim,
Hauki og tengdadætrunum og tal-
aði oft og fallega um þau. Hún
fylgdist líka alltaf vel með okkur
og börnunum okkar sem henni
þótti mjög vænt um og það var
sannarlega gagnkvæmt.
Takk fyrir allt og hvíldu í friði
elsku Gyða, þú munt alltaf eiga
stóran stað í hjörtum okkar.
Elsku Haukur, þið áttuð fallegt
samband og svo fallegt að heyra
hvernig þú talar enn um Gyðu
þína
Elsku Jói, Jari og fjölskyldur,
okkar innilegustu og dýpstu sam-
úðarkveðjur
Megi ljúfar minningar og allt
hið góða styrkja ykkur í sorginni.
Sigrún Drífa og fjölskylda.
Flestar minningar mínar um
Gyðu tengjast samverustundum
með drengjunum hennar, Jóa og
Jara, þegar þeir voru litlir guttar.
Þá hittumst við oft, t.d. yfir jóla-
og páskaföndri heima hjá henni og
til þess að undirbúa hátíðarstund-
ir í lífi drengjanna hennar.
Drengja sem ég eignaðist líka dá-
lítið í því að ég varð síðari eigin-
kona Helga, pabba þeirra. Þeir
voru enn á leikskólaaldri þegar ég
kom inn í líf þeirra. Það voru ekki
bara þeir sem tóku mér opnum
örmum, það gerði mamma þeirra
líka. Þegar Gyða fór í framhalds-
nám í Harvard í Boston í Banda-
ríkjunum urðu strákarnir eftir hjá
okkur Helga á Íslandi. Þá skrif-
uðumst við Gyða á og töluðumst
við eins oft og færi gafst.
Heimili drengjanna og móður
þeirra á Melhaganum var um
margt einstakt – ekki bara raun-
verulegt menningarheimili heldur
líka umvefjandi fjöskylduhús. Á
efstu hæðinni bjuggu þau Gyða,
Jói og Jari og síðar Haukur, eftir
að hann tók við hlutverki fjöl-
skylduföðurins. Á hæðinni fyrir
neðan bjuggu þau Helga, systir
Gyðu, og hennar maður Jón með
stelpunum sínum. Amma Dídí var
þar fyrir neðan og í neðstu íbúð-
inni voru ömmusysturnar, Soffa
og Janna.
Jói og Jari voru því umvafðir
kærleika á hverri hæð. Hvort sem
mamma þeirra var heima eða ekki
áttu þeir athvarf í húsinu, og alls
staðar voru þeir velkomnir. Hið
sama átti við um eldri dóttur okk-
ar Helga þegar hún fæddist. Á öll-
um hæðum var henni tekið af ást-
úð og Haukur og Gyða pössuðu
fyrir okkur þegar svo bar undir.
Eftir að allir urðu fullorðnir, og
sumir aldnir, fór samverustund-
um fækkandi. Þau af Gyðu kyn-
slóð og næstu fyrir ofan sem
bjuggu á Melhaganum í upphafi
kynna eru nú öll látin. Jói og Jari
hafa misst bæði föður og móður,
og marga aðra af sínum nánustu á
liðnum árum. Hugur minn er hjá
þeim, eiginkonum þeirra og börn-
um á þessari stundu. Ég votta
þeim, og ekki síður Hauki, dýpstu
samúð mína, barnanna minna og
fjölskyldna þeirra. Virðingin fyrir
Gyðu og þakklæti í hennar garð
stendur eftir að henni genginni.
Helga Jónsdóttir.
Yndisleg vinkona okkar, hún
Gyða, er látin og kveðjum við hana
með miklum söknuði. Hún var ein-
staklega traust og góð vinkona.
Leiðir okkar lágu saman í MR og
við útskrifuðumst úr A-bekknum í
bítlaæðinu 1964. Margt var brall-
að og mikið lagt upp úr útlitinu.
Alltaf mættum við stífmálaðar í
skólann á morgnana með túperað
hár. Þar var Gyða enginn eftirbát-
ur. Það var ekki að ástæðulausu
að bekkurinn fékk viðurnefnið
„málverkasafnið“ á kennarastof-
unni, en það fréttum við ekki fyrr
en löngu seinna.
Gyða var alltaf sérstaklega
smart og elegant og átti marga
flotta skartgripi eftir þekkta
hönnuði. Eitt sinn fékk hún fal-
lega hálsfesti í afmælisgjöf. Að
hennar mati átti hún enga flík sem
hæfði festinni, svo hún lét sér-
sauma á sig kjól sem passaði við
hana. Tímaskyn Gyðu var ekki
alltaf gott svo við vinkonurnar fór-
um til öryggis að bjóða Gyðu í boð
um hálftíma á undan öðrum, sem
virkaði vel. Nokkrar vinkonur úr
A-bekknum stofnuðu sauma-
klúbb. Afskaplega lítið hefur farið
fyrir saumaskap en þeim mun
meira verið spjallað um lífið og til-
veruna. Gyða bjó í mörg ár erlend-
is með fyrri manni sínum, Helga
H. Jónssyni. Þau eignuðust tvo
syni, þá Jóa og Jara, augasteina
Gyðu. Eftir skilnað Gyðu og
Helga kom Haukur Viktorsson
arkitekt til sögunnar. Þau Gyða
kynntust í boði heima hjá Siggu
Rögnu eftir ráðabrugg, sem Gyðu
var alls ókunnugt um. Boðið var
haldið sérstaklega til þess að
kynna þau Gyðu og Hauk án
þeirra vitundar. Saumaklúbbur-
inn stóð fyrir boðinu og mætti
ásamt mökum með veisluföng.
Þetta tókst mjög vel og segja má
að þarna hafi þau bæði dottið í
lukkupottinn. Að okkar mati tók
tilhugalífið hjá þeim heldur lang-
an tíma. Mörg hugguleg matarboð
voru haldin með rauðvíni og
kertaljósum, en þar var Gyða á
heimavelli. Loksins gengu þau í
hjónaband, okkur til mikillar
ánægju. Seinna fréttum við að
heill herskari af vinum Hauks
hefði endalaust verið að reyna að
finna eiginkonu handa honum án
árangurs.
Gyða var mikið jólabarn og
lagði metnað sinn í að gera sem
glæsilegastar jólaskreytingar.
Eins var heimilið fagurlega
skreytt fyrir páska. Hún átti heil
ósköp af föndurdóti og lagði mikið
upp úr því að föndra með Jóa og
Jara þegar þeir voru yngri og síð-
ar með barnabörnunum heilu dag-
ana. Gyða var listakokkur og alltaf
var mikið tilhlökkunarefni að
njóta gestrisni þeirra Hauks á f-
allegum heimilum þeirra. Lengi
höfðu þau þann sið að bjóða til
Gyða
Jóhannsdóttir
Stapahrauni 5, Hafnarfirði
Sími: 565 9775
www.uth.is - uth@uth.is
Frímann
897 2468
Hálfdán
898 5765
Ólöf
898 3075
Kristín
699 0512