Morgunblaðið - 03.10.2022, Blaðsíða 1

M Á N U D A G U R 3. O K T Ó B E R 2 0 2 2
.Stofnað 1913 . 231. tölublað . 110. árgangur .
LOFTSLAGIÐ
ÞARF AÐ VERA
EFST Á BLAÐI BARA SMÁSTUND! ER
PRÝÐILEG SKEMMTUN
KA NÁLGAST
EVRÓPUSÆTI EFTIR
SIGUR Á KR
BESTA DEILDIN 27NÓTT THORBERG 10
Ari Páll Karlsson
ari@mbl.is
Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir utanríkis-
ráðherra segir spennu vegna stríðsins í Úkraínu
vera að aukast frekar en hitt og að Ísland muni
bæta í stuðning við Úkraínumenn.
„Það er full alvara á bak við það hjá okkur að
styðja við Úkraínu eins og kostur er og því verk-
efni er ekki lokið. Það mun bæta þar í, enda eru
þau í raun að berjast á öllum mögulegum vígstöðv-
um. Allt yfir í það að reka samfélagið frá degi til
dags.“
Um innlimun úkraínsku héraðanna fjögurra í
Rússland segir Þórdís Kolbrún: „Við höfum for-
dæmt innlimunina á sterkasta mögulega hátt og
gerðum það um leið og við sáum í hvað stefndi.“
Hún segir svokallaða „atkvæðagreiðslu“ Pútíns
um innlimunina ekki hafa nokkra einustu þýðingu
og sé fyrir neðan allar hellur.
„Landamæri Úkraínu breytast
ekki þótt einn maður ákveði að
svo hafi gerst og undirriti papp-
íra þess efnis, eftir árásir, of-
beldi og brot á alþjóðalögum.
Ekki er hægt að ítreka það nóg-
samlega hversu mikið við Ís-
lendingar eigum undir að það
sé einmitt ekki þannig.“
Þórdís segir spennustigið
vissulega hafa hækkað og
skemmdarverk á gasleiðslum í Eystrasalti séu al-
varleg. Það sé þó mikilvægt að muna að okkar inn-
viðir, svo sem sæstrengir frá landinu til megin-
landsins, séu ekki í meiri hættu en annarra. „En
þetta eru alvarleg tíðindi og það liggur ekki fyrir
hvort fundið verði út úr því hver var þarna að
verki. Vonandi leiða næstu dagar eitthvað í ljós. Að
minnsta kosti erum við í nánu samstarfi og samtali
við bæði Norðurlandaþjóðirnar, Eystrasaltsríkin
og vina- og bandalagsþjóðir nær okkur. Næstu
dagar hjá mér fara meðal annars í þau samtöl.“
Mikilvægt að hafa tvíhliða samband í huga
Hvort aukið spennustig kalli á aukin hernaðar-
umsvif hér á landi segir Þórdís mikilvægt að hafa í
huga að samband Íslands við bandalagsþjóðir sín-
ar sé tvíhliða.
„Annars vegar er mikilvægt að það sé nægilega
mikið gert fyrir okkar öryggi hér og hins vegar það
sem bandamenn okkar telja að þurfi að eiga sér
stað hér, til að mynda í formi allra handa eftirlits í
þágu öryggis svæðisins alls. Því eigum við líka að
vera tilbúin að taka á móti og taka þátt í. Við eigum
að verða verðugir bandamenn“
Meiri stuðningur við Úkraínu
AFP/Genía Savílov
Sprenging Maður gengur fram hjá íbúðablokk eftir stórskotahríð í borginni Mikólaív á laugardag. Úkraínumenn frelsuðu borgina Líman um helgina.
- Stuðningi Íslands við Úkraínu ekki lokið og bætt verður í, segir ráðherra
- Landamæri Úkraínu breytast ekki með pennastriki Pútíns - Samtal næstu daga
MHafa endurheimt Líman … »13
Þórdís Kolbrún
R. Gylfadóttir
_ Um 200 manns
úr samninga-
nefndum launa-
fólks og -greið-
enda hafa að
undanförnu sótt
námstefnur á
vegum ríkis-
sáttasemjara.
Þar er farið yfir
t.d. samninga-
tækni, samskipti og efnahagsmál í
aðdraganda viðræðna um kjara-
samninga. Námið er nýmæli.
Alls losna um 300 samningar á
vinnumarkaði á næstu mánuðum og
býst Aðalsteinn Leifsson ríkis-
sáttasemjari við miklum önnum á
næstunni. Góður undirbúningur
geti létt þá vinnu. Þar nefnir hann
meðal annars starf nýstofnaðrar
kjaratölfræðinefndar. Hennar sé að
greina helstu hagstærðir til einnar
sameiginlegrar niðurstöðu. » 4
Ný vinnubrögð hjá
ríkissáttasemjara
Aðalsteinn Leifsson
Tíðni netglæpa sem eldri borgarar
verða fyrir hér á landi hefur aukist
verulega á undanförnum árum. Fjór-
ir eldri borgarar á Íslandi hafa tapað
yfir 60 milljónum króna í svikamyll-
um af þessu tagi og nemur hæsta
fjárhæðin tæpum 90 milljónum.
Einn af þessum einstaklingum
tapaði fjárhæðinni á innan við tveim-
ur mánuðum, að sögn G. Jökuls
Gíslasonar rannsóknarlögreglu-
manns. Hann segir algengt að fjár-
svikin hefjist með auglýsingu á miðl-
um á borð við Facebook og að fólk
geri sér ekki grein fyrir hversu auð-
velt sé að svindla á slíkum miðlum.
Ástæðan fyrir því að eldra fólk er í
meiri hættu en aðrir er sú að það er
vant því að upplýsingarnar séu sann-
ar. Algengt er að glæpamenn biðji
um afrit af vegabréfum fólks ásamt
öðrum persónulegum gögnum og
stofni reikninga.
Landsbankinn stendur fyrir opn-
um fræðslufundi um netöryggi fyrir
félagsmenn í Félagi eldri borgara í
vikunni. Á síðasta fundi kom í ljós að
einn fundargestur var í miðri svika-
myllu og hafði þegar tapað meira en
hundrað þúsund krónum. »14
Fólk oft að klára
allan ellilífeyrinn sinn
_ Lilja Dögg Al-
freðsdóttir
menningar- og
viðskiptaráð-
herra segir það
stærsta verkefni
þjóðarinnar að
efla íslenska
tungu. Ef þjóðin
hætti að tala ís-
lensku minnki
samkeppnis-
hæfni Íslendinga auk þess sem gríð-
arleg verðmæti glatist.
„Ferðamenn eru að koma hérna
út af sérstakri náttúru og sérstakri
menningu. Við erum komin í al-
þjóðlegt hagkerfi og við getum ver-
ið mjög stolt af því en við þurfum að
varðveita menningu okkar af því að
hún er aðdráttaraflið.“
Ávinningur af því að varðveita ís-
lenskuna er því mikill og hefur þar
að auki góð áhrif út á við. „Allt sem
er öðruvísi vekur forvitni og
áhuga,“ segir Lilja.
Hún segir stjórnvöld leggja
áherslu á betra aðgengi að ís-
lenskunámi fyrir innflytjendur og
telur þörf á að auka aðgengi fólks
að íslenskunámi alveg frá 12 mán-
aða aldri og út ævina. »2
Stærsta verkefni
þjóðarinnar
Lilja Dögg
Alfreðsdóttir
_ Björgunarfélag Vestmannaeyja
tók um helgina við Þór, nýju björg-
unarskipi. Björgunarskipið nýja,
sem smíðað var í Finnlandi, kostar
285 milljónir. Ríkið borgar helm-
inginn, en leitað er stuðnings fyrir
hinum hlutanum.
Guðni Grímsson, formaður björg-
unarbátasjóðs Vestmannaeyja, seg-
ir fjármögnun skipakaupa hafa ver-
ið erfiða. Gagnrýnir hann sjávar-
útveginn sérstaklega, svo mikið
sem hann eigi undir. „Þetta gerist á
sama tíma og verðmæti sjávar-
afurða skilar útgerðarfyrirtækjum
gróða upp á tugi ef ekki hundruð
milljarða króna. Okkur hefur
reynst erfitt að sækja peninga til
þeirra,“ segir Guðni. »10
Útgerðin treg að
styrkja skipakaup
dddd 29
Í um 20% embættisskipana á ár-
unum 2009 til 2022 var um að
ræða flutning embættismanns án
auglýsingar. Þetta kemur fram í
samantekt forsætisráðuneytisins
sem birt var á vef Stjórnarráðsins
síðdegis í gær.
Nær samantektin til 334 emb-
ættisskipana og voru 267 þeirra
gerðar í kjölfar auglýsingar en í
67 tilfellum voru embættismenn
fluttir í önnur embætti, ýmist á
grundvelli flutningsheimildar í lög-
um um réttindi og skyldur starfs-
manna ríkisins eða sérstakra laga-
heimilda.
Ellefu fluttir án auglýsingar
Flestir flutningar áttu sér stað
þegar skipað var í embætti ráðu-
neytisstjóra. Alls voru átta ráðu-
neytisstjórar skipaðir í kjölfar
auglýsingar á tímabilinu en ellefu
embættismenn voru fluttir í emb-
ætti ráðuneytisstjóra.
Tveir af þeim flutningum voru
gerðir á grundvelli breytinga á
skipan ráðuneyta.
Fimmta hver skipun
gerð án auglýsingar