AVS. Arkitektúr verktækni skipulag - 01.06.2003, Blaðsíða 28

Steinunn Valdís Óskarsdóttir, borgarfulltrúi og formaður Skipulags- og bygginganefndar.
„Þorpið er borg, stórborg.
Og sú stórborg er þorp.“*
„Vöxtur þéttbýlis á fyrri hluta ald-
arinnar (20.) er einhver afdrifarík-
asta breyting sem orðið hefur á
íslensku samfélagi frá landnámi.
Afsteypan af styttu Einars Jóns-
sonar við Hringbrautina er sem
mynd af þessari breytingu - hér
mætast sveitasamfélagið og
borgarmenningin. Útilegumaður-
inn, íslenski kotbóndinn, hefur yf-
irgefið söguslóðir dreifbýlisins.
Hann stendur við eina af breið-
götum Reykjavíkur, bílarnir strey-
ma framhjá úr báðum áttum, það
þarf að sæta lagi til að komast yfir
gangstéttina hinum megin. Til-
komumikill tvífari Grettis, Fjalla-Ey-
vindar og Bjarts á að vísu eftir að
skila byrði sinni í kirkjugarðinn en
hefur Ijóslega sett stefnuna suður
á Mela. Hann á pantað
herbergi á Sögu. „**
Reykjavík hefur á tiltölulega stutt-
um tíma breyst úr bæ í borg.
Slíkri þróun fylgja vissulega ýmsir
vaxtarverkir, bæði jákvæðir og
neikvæðir. Yngri kynslóðir leggja
mikla áherslu á borgargæði og
lífsskilyrði í víðum skilningi. Um-
hverfi þar sem íbúðarhúsnæði er í
háum gæðaflokki, auðvelt er að
komast á milli staða og borg sem
bðýður upp á fjölbreytta mögu-
leika. í nýju Aðalskipulagi Reykja-
víkur endurspeglast sú staðreynd
að borgin er að verða alþjóðleg.
Áhersla er á þéttingu byggðar og
betri nýtingu lands sem aftur skil-
ar sér í bættri nýtingu grunnkerfa
borgarinnar. En þéttingarsvæði
innan byggðar eru viðkvæm í
meðhöndlun og margt sem taka
þarf tillit til. Vegna ungs aldurs
Reykjavíkur er auðvelt að lesa
sögu hennar í gegnum byggingar-
list og yfirbragð byggðarinnar. í
Aðalskipulagi 1962-1982 var gert
ráð fyrir nýrri gerð steinhúsa í stað
gömlu timburhúsanna í miðbæn-
um. Sú þróun gekk hægt og
síðar komu fram auknar áherslur
á verndun gömlu timburhúsanna,
ss, Bernhöftstorfunnar, sem
gerðu það að verkum að „gamla
Reykjavík" hefur varðveist í mið-
bænum. í dag vilja fáir vera án
þessara húsa sem setja svo
sterkan svip á miðborgina.
Það er nefnilega mikilvægt að um
leið og við skilgreinum okkur sem
höfuðborg og alþjóðleg borg þarf
að halda fast í ákveðin sérreyk-
vísk einkenni. Við getum ekki náð
árangri á alþjóðavísu nema með
því að halda í sérstöðu okkar og
það sem aðskilur okkur menning-
arlega og félagslega frá öðrum
borgum. Það er flókið viðfangs-
efni að halda í sérstöðuna og hafa
í huga verndunarsjónarmið um
leið og hugað er að því að
byggja upp í takt við nýja tíma,
þarfir og áherslur. Hugmyndir um
stórfellt niðurrif gamalla húsa á
sjöunda áratugnum má e.t.v.
rekja til þess að mönnum hafi
fundist tími til kominn að hrista af
sér sveitamennskuna og búa til
„alvöruborg". En eins og Róm
byggist borg ekki á einum degi,
hvert tímabil hefur sinn andblæ
og sína sérstöðu. Verkefni skipu-
lagsyfirvalda í Reykjavík á næst-
unni munu mótast af því að vinna
á skapandi hátt með hugtökin
verndun og uppbygging. Ekki
endilega sem andstæð sjónarmið
heldur þannig að lagt sé mat á
það hverju sinni, hvað á að vern-
da og hvað ekki. Því um leið og
lögð er áhersla á þéttingu byggð-
ar verðum við að horfast í augu
26