AVS. Arkitektúr verktækni skipulag - 01.06.2003, Blaðsíða 69

Guðni Guðnason, verkfræðingur, Rannsóknastofnun byggingariðnaðarins. Gestur ÓlafSSOn, arkitekt, Byggingarþjónustunni
Rafrænar upplýsingar um
byggingarvörur í byggingariðnaöi
Síbreytilegar, líkanabyggðar, raf-
rænar upplýsingar um byggingar-
vörur eru einn af grundvallarhvöt-
um fyrir framtíðarþróun rafrænnar
vinnu og viðskipta í byggingariðn-
aði. Verkefnið eProCon (Rafrænar
upplýsingar um byggingarvörur)
er fjármagnað að hluta af Nor-
ræna Iðnþróunarsjóðnum og
markmið þess er að þróa og
innleiða tækniforskriftir og tækni-
lausnir til að setja fram upplýsing-
ar um byggingarvörur á Internet-
inu þannig að unnt verði að vinna
á rafrænan hátt við hönnun bygg-
inga og framkvæmdir, rafræn inn-
kaup og bæta umsýslu upplýs-
inga yfir líftíma byggingarefna í
tengslum við hönnun, fram-
kvæmdir og viðhald bygginga.
Inngangur
Byggingariðnaðurinn er ólíkur öðr-
um framleiðsluiðnaði á margan
hátt. Fyrirtæki á þessu sviði eru
yfirleitt lítil (97% með færri en 20
starfsmenn) og starfa í síbreyti-
legu umhverfi, þar sem sífellt er
verið að breyta um samstarfsaðila
eftir verkefnum. Það er líka ein-
kennandi fyrir byggingariðnaðinn
að framleiðsluvaran er sértæk,
þ.e. byggingar eru engar eins og
þannig frábrugðnar færibanda-
framleiðslu. Þar er líka um að
ræða flókið upplýsingastreymí mílli
margra ólíkra verkferla þar sem
ólíkir aðilar og fyrirtæki koma við
sögu með mismunandi þekkingu
og aðföng. Mörg af þeim
vandamálum og áskorunum sem
þessi iðnaður stendur frammi fyrir
má rekja til þess hvessu flókin
viðmót og samþáttun þessara
ferla eru. Það er forsenda fyrir
eðlilegum framgangi þeirra að
unnt sé að samræma aðföng,
samnýta upplýsingar og efla
upplýsingastreymi og skilvirk
samskipti milli aðila. Nú er litið á
upplýsinga- og samskiptatækni
sem veigamikið tæki til að auka
framleiðni í byggingariðnaði og
stuðla að aukinni hagkvæmni.
Um 40% af kostnaði í virðiskeðju
byggíngariðnaðarins eru fólgin í
byggingarvörum. Upplýsingar um
byggingarvörur auk upplýsinga
um byggingartæki eru líka
mikilvægur liður viðvíkjandi nýj-
ungum í byggingariðnaði. Fagfólk
í byggingariðnaði þarf stöðugt að
fylgjast með nýjum byggingarefn-
um, nýjum framleiðsluvörum og
tæknilausnum sem þeir sem
framleiða byggingarefni eru að
koma á framfæri og geta haft
áhrif á þessa starfsemi á margan
hátt. Umtalsverður tími fagmanna
fer í leit að upplýsingum um fram-
leiðsluvörur, að meta hæfni og
gæði þeirra, eiginleika og bygg-
ingaraðferðir og velja síðan og
kaupa þær sem henta. Kannanir
hafa gefið til kynna að allt að 60%
af tíma sumra hönnuða fari í
þessara þátta.
Upplýsingar um bygg-
ingarvörur
Nú hefði mátt halda að grundvall-
arbreyting myndi eiga sér stað
með tilkomu Internetsins í gerð og
dreifingu á gæðaupplýsingum um
byggingarvörur, en þessi breyting
hefur látið bíða eftir sér. Þrátt tyrir
vaxandi magn upplýsinga á vef-
síðum, gagnabönkum og í raf-
rænum markaðstorgum sem gefa
út upplýsingar um byggingarvör-
ur, rafræna bæklinga og vörulista
þá hefur gildi þeirra fyrir fagmenn í
byggingariðnaði verið takmarkað.
Kannanir hafa sýnt að rafrænar
upplýsingar um byggingarvörur,
sem fáanlegar eru á Internetinu,
skortir enn sem komið er. Þarna
skortir samræmingu, upplýsing-
arnar eru ófullkomnar og auk
þess vantar enn mikið af nauð-
synlegum upplýsingum. Við þetta
bætist að þær eru settar fram á
mjög mismunandi hátt og gæðin
eru líka mjög mismunandi. Þetta
leiðir til þess að fagmenn í bygg-
ingariðnaði eiga erfitt með að nýta
sér þessi gögn.
Framleiðendur byggingarhluta
hefur skort stöðluð viðmið og
lausnir, sem eru almennt viður-
kennd, til að skrá staðlaðar upp-
lýsingar um byggingarvörur sem
fullnægja upplýsingaþörfum
tæknimanna. Rafrænir vörulistar
sem almennt eru notaðir til
rafrænna innkaupa og vefsíður
framleiðenda eru algengasta leiðin
til upplýsingaöflunar. Þær eiga
það sameiginlegt að mannlegan
notanda þarf til að leita að upp-
lýsingunum, þ.e.a.s.fletta í gegn-
um vefsíðurnar, efnislega túlka
innihald þeirra og handvirkt vinna
upplýsingarnar þegar verið er að
meta ákveðna eiginleika bygging-
arvöru við val og innkaup. Skortur
á sameiginlegri uppbyggingu,
sundurlaust og ólíkt eðli þessara
upplýsinga og ósamræmd hug-
takanotkun gera það að verkum
að illkleift er að nýta tölvur við
þennan samanburð. Þetta tak-
markar þau not sem hægt er
67