Læknablaðið : fylgirit - 03.01.2017, Síða 19

X V I I I V Í S I N D A R Á Ð S T E F N A H Í
F Y L G I R I T 9 1
LÆKNAblaðið/Fylgirit 91 2017/103 19
uðust í Danmörku úr villtum þorski og sandhverfu. Ranaveira hefur
ekki einangrast áður svo norðarlega. VHSV finnst í fjölda fisktegunda,
í fersku og söltu vatni. Veiran skiptist í fjórar arfgerðir sem greinast
í smærri hópa. Hrognkelsaveiran er nýtt afbrigði af arfgerð IV og er
skyldust veirum sem finnast í Japan og nálægum löndum, við vestur-
strönd Bandaríkjanna og í vötnunum miklu á mótum Bandaríkjanna
og Kanada. Þessi arfgerð skiptist í minni hópa og vera má að hrogn-
kelsaveiran muni skipa nýjan hóp. Sýkingatilraunir i.p. sýndu að nýja
afbrigðið fjölgar sér auðveldlega í hrognkelsum og laxi en lítt í regnboga.
Smit varð ekki í laxi með böðun.
E 38 Súrefnismettun sjónhimnuæða í vægri, vitrænni skerðingu
Ólöf B. Ólafsdóttir1, Hrafnhildur S. Sævarsdóttir2, Sveinn H. Harðarson3, Valgerður
D. Traustadóttir4, Kristín H. Hannesdóttir5, Einar Stefánsson4, Jón Snædal5
1Talmeinafræði, Háskóli Íslands, 2Háskóli Íslands, 3Lífeðlisfræðistofnun, Háskóli Íslands,
4Landspítali Háskólasjúkrahús, 5Öldrunarsvið, Landspítali Háskólasjúkrahús
obo4@hi.is
Markmið: Sýnt hefur verið fram á að súrefnismettun sjónhimnuæða í
meðalsvæsnum (e. moderate) Alzheimer er hækkuð samanborið við heil-
brigða einstaklinga. Væg, vitræn skerðing (e. mild, cognitive impairment,
MCI) er oft fyrsta klíníska einkenni heilabilunar. Markmið rannsóknar-
innar var að skoða súrefnismettun sjónhimnuæða í einstaklingum með
MCI.
Efni og aðferðir: Súrefnismettun sjónhimnuæða var mæld með súrefn-
ismettunarmæli, Oxymap T1 (Oxymap ehf.) í 42 einstaklingum með MCI
ásamt 42 heilbrigðum einstaklingum. Hóparnir voru paraðir hvað varðar
aldur og kyn og bornir saman.
Niðurstöður: Súrefnismettun í slagæðlingum og bláæðlingum mæld-
ist hærri í MCI samanborið við heilbrigða einstaklinga (slagæðlingar:
93.1±3.7% vs. 91.1±3.4%, p=0.003; bláæðlingar: 59.6±6.1% vs, 54.9±6.4%,
p=0.001). Munur í súrefnismettun milli slag- og bláæðlinga var hærri í
MCI samanborið við heilbrigða einstaklinga (33.5±4.4% vs. 36.2±5.2%,
p=0.02).
Ályktun: Súrefnisupptaka virðist minni í MCI samanborið við heilbrigða
einstaklinga og því möguleiki á að súrefnisnotkun í sjónhimnu sé minni
hjá einstaklingum með vitræna skerðingu. Hugsanlega getur því verið
að breytingar séu komnar fyrr fram í Alzheimer en áður hefur verið sýnt
fram á.
E 39 Aukin sjálfvirkni og betri áreiðanleiki súrefnismælinga í
sjónhimnu
Sveinn H. Harðarson1, Róbert A. Karlsson2, Ólöf B. Ólafsdóttir3, Þórunn S.
Elíasdóttir4, Toke Bek3, Einar Stefánsson3
1Lífeðlisfræðistofnun, Læknadeild, Háskóli Íslands, 2Oxymap ehf., 3Augndeild, Landspítali,
4Hjúkrunarfræðideild, Háskóli Íslands
sveinnha@hi.is
Inngangur: Tilgangur rannsóknarinnar var að þróa og prófa nýja
og sjálfvirkari útgáfu af hugbúnaði til súrefnismælinga í sjónhimnu.
Hugbúnaðnum er ætlað að draga úr vinnu við súrefnismælingar og úr
breytileika.
Efniviður og aðferðir: Myndir úr Oxymap T1 súrefnismæli voru notaðar
en þær gera kleift að mæla súrefnismettun í sjónhimnuæðum. Myndir
af heilbrigðum sjálfboðaliðum (n=21) voru notaðar til að kanna næmi og
áreiðanleika mælinga. Mælingar voru einnig gerðar á sjúklingum með
sykursýki sem ýmist höfðu sjónhimnusjúkdóm (n=24) eða ekki (n=16).
Sykursjúku einstaklingarnir voru bornir saman við 54 heilbrigða einstak-
linga. Til úrvinnslu var notaður sjálfvirkur og hálf-sjálfvirkur hugbúnað-
ur. Sjálfvirki hugbúnaðurinn flokkar myndeiningar (pixla) á myndinni
sjálfvirkt í slag- eða bláæðlinga og gefur sjálfur upp meðaltal fyrir hvert
auga.
Niðurstöður: Staðalfrávik endurtekinna mælinga á slagæðlingum var 0,98
prósentustig þegar mælt var með hálf-sjálfvirka hugbúnaðnum en 0,66
prósentustig þegar sjálfvirka aðferðin var notuð. Samsvarandi gildi fyrir
bláæðlinga voru 1,99 prósentustig (hálf-sjálfvirkt) og 1,50 prósentustig
(sjálfvirkt). Með sjálfvirku aðferðinni greindist aukin súrefnismettun við
innöndun hreins súrefnis í slagæðlingum (5,1 prósentustig, p<0,0001)
og bláæðlingum (17,4 prósentustig, p<0,0001). Svipuð hækkun greindist
með hálf-sjálfvirka hugbúnaðnum. Súrefnismettun í bláæðlingum, mæld
sjálfvirkt er talin upp hér á eftir (meðaltal±staðalfrávik): 68,5±5,6% (sjón-
himnusjúkdómur, p<0,05 miðað við heilbrigða), 63,3±6,0% (sykursýki án
sjónhimnusjúkdóms) og 64,9±4,7% (heilbrigðir).
Ályktanir: Sjálfvirk greining á súrefnismettun skilar endurtakanlegum
mælingum og er næm fyrir breytingum á súrefnismettun. Sjálfvirka að-
ferðin greinir hærri súrefnismettun í bláæðlingum í sjónhimnu í sjúkling-
um með sjónhimnusjúkdóm vegna sykursýki. Sjálfvirka greiningi er mun
hraðvirkari en eldri aðferðir og krefst minna mats af hálfu notandans.
E 40 Hryggrauf á Íslandi: Faraldsfræði, heilsa og líðan meðal
fullorðinna
Marrit Meintema1, Sólveig Á. Árnadóttir 2, Solveig Sigurðardóttir1, Þjóðbjörg
Guðjónsdóttir2
1Greiningar- og ráðgjafarstöð ríkisins, 2Námsbraut í sjúkraþjálfun, Háskóli Íslands
marrit@greining.is
Inngangur: Hryggrauf er einn algengasti meðfæddi gallinn á miðtauga-
kerfinu. Einkennin eru margbreytileg og fylgikvillar margir sem kallar
á þverfaglega nálgun í heilbrigðiskerfinu. Vegna hamlana og fylgirask-
ana eru einstaklingar með hryggrauf í aukinni hættu á að þróa með sér
lífsstílstengda sjúkdóma. Markmið rannsóknarinnar var að framkvæma
lýsandi faraldsfræðilega athugun á hryggrauf og að meta heilsu og líðan
fullorðinna með hryggrauf á Íslandi.
Efniviður og aðferðir: Algengi hryggraufar á árunum 1972-2011
var skoðað. Einnig svöruðu 25 fullorðnir með hryggrauf könnun-
inni „Rannsókn á heilsu og líðan Íslendinga árið 2012“. Niðurstöður
úr spurningakönnuninni voru bornar saman við niðurstöður frá
Íslendingum sem tóku þátt í sömu könnun á árinu 2012 (n= 2159).
Þátttakendur voru einnig með hröðunarmæli á sér í sjö daga svo hægt
var að mæla hreyfivirkni þeirra. Mittismál og ummál mjaðma voru
mæld til að meta áhættu á lífsstílssjúkdómum.
Niðurstöður: Nýgengi hryggraufar á Íslandi hefur lækkað marktækt á
seinustu 40 árum. Flestir þátttakendur með hryggrauf mátu líkamlega
og andlega heilsu sína sem góða eða mjög góða og svipaða eða betri en
árinu áður. Þeir drukku minna áfengi en samanburðarhópur en höfðu
tilhneigingu til að borða óhollan mat. Rannsóknin sýndi einnig að full-
orðnir með hryggrauf eyddu miklum tíma í kyrrsetu og stunduðu ekki
30 mínútna hreyfingu af miðlungs ákefð á dag. Flestir voru með aukið
mittismál.
Ályktanir: Helsta ástæðan fyrir fækkun á nýgengi hryggraufar á Íslandi er
fóstureyðingar. Sjúkraþjálfarar ættu að fræða einstaklinga með hryggrauf
um mikilvægi fjölbreytts mataræðis og stuðla að hreyfingu sem tekur mið
af færni, áhuga og takmörkunum einstaklings.