Læknablaðið : fylgirit - 03.01.2017, Blaðsíða 47

X V I I I V Í S I N D A R Á Ð S T E F N A H Í
F Y L G I R I T 9 1
LÆKNAblaðið/Fylgirit 91 2017/103 47
Ekki fannst marktækt samband milli fjölvítamínnotkunar og dánartíðni
(HR=0,91, 95% CI=0,80-1,03) eða dánartíðni vegna hjarta- og æðasjúk-
dóma (HR=0,87, 95% CI=0,72-1,05) með leiðréttri lifunargreiningu.
Ályktanir: Lítið hlutfall þátttakenda fór yfir efri mörk daglegrar neyslu
á flestum vítamínum og steinefnum en þó fóru 22% yfir mörk fyrir B6-
vítamín og 14% yfir mörk fyrir sink. Það þarf þó að hafa í huga að þessi
neysla bætist ofan á það sem einstaklingar fá úr mataræði. Niðurstöður
gefa ekki til kynna að tengsl séu á milli notkunar fjölvítamína og tíðni
dauðsfalla eða dauðsfalla vegna hjarta- og æðasjúkdóma meðal aldraðra
Íslendinga.
E 134 Virkni og afþreying á íslenskum hjúkrunarheimilum
Ingibjörg Hjaltadóttir, Þóra J. Gunnarsdóttir
Hjúkrunarfræðideild, Heilbrigðisvísindasvið
ingihj@hi.is
Inngangur: Íbúar á íslenskum hjúkrunarheimilum búa oft við bæði
skerta andlega og líkamlega færni. Þunglyndi og hegðunarvandi
hrjáir verulegan hluta þeirra en rannsóknir benda til að með virkni og
afþreyingu við hæfi sé hægt að draga úr einkennum og auka lífsgæði.
Markmið þessarar rannsóknar var að kanna hvaða virkni og afþreying
er í boði á íslenskum hjúkrunarheimilum, hverjir sjá um að framkvæma
hana og hversu stórt hlutfall íbúa er talinn geta haft not fyrir afþreyingu
og virkni.
Efniviður og aðferðir: Spurningalisti með 19 spurningum um notkun á
virkni og afþreyingu var þróaður og sendur til allra hjúkrunarheimila á
Íslandi, eða 59 talsins, 52 heimili svöruðu, eða 96%.
Niðurstöður: Niðurstöðurnar sýndu að öll hjúkrunarheimili sem svör-
uðu bjóða uppá afþreyingu og virkni. Margar ólíkar starfsstéttir koma
að því að skipuleggja og veita þessa þjónustu en helst eru það hjúkr-
unarfræðingar og sjúkraliðar. Algengasta virkni og afþreying sem boðið
er uppá er: lestur úr bókum, að syngja saman, horfa saman á sjónvarp
og fara í göngutúra. Þrjátíu og þrjú prósent eða 17 hjúkrunarheim-
ili áætla að nær allir af íbúum geti nýtt sér virkni og af þreyingu.
Hjúkrunarheimilin vildu flest öll eða 49 (94%) þiggja aðstoð við eflingu
á virkni og afþreyingu til dæmis í formi fræðslu eða samvinnu við aðrar
stofnanir.
Ályktanir: Íslensk hjúkrunarheimili leitast við að uppfylla þarfir íbúana
fyrir virkni og afþreyingu og hafa áhuga á stuðningi til þess. Mikilvægt
er að skoða hversu vel virkni og afþreying er aðlöguð að þörfum hvers
einstaklings og hvaða leiðir eru bestar til að efla það starf.
E 135 Dagleg hreyfing og kyrrseta aldraðra: Staðlað mat í
heilsueflandi heimsóknum
Sólveig Á. Árnadóttir, Súsanna Karlsdóttir
Námsbraut í sjúkraþjálfun, Háskóli Íslands
saa@hi.is
Inngangur: Frá árinu 2000 hafa heilsueflandi heimsóknir verið fastur hluti
af þjónustu við aldraða á svæði Heilbrigðisstofnunar Norðurlands (HSN)
á Akureyri. Markmið rannsóknarinnar var að mæla og greina hreyfingu
og kyrrsetuhegðun eldri borgara sem þiggja slíka þjónustu.
Efniviður og aðferðir: Unnið var með heildarúrtak þeirra sem
þáðu heilsueflandi heimsókn á þjónustusvæði HSN á Akureyri árið
2013(N=354, 75-95 ára, 56% konur). Úrtakið endurspeglaði 28% af
heildarfjölda 75-95 ára íbúa á svæðinu. Sjúkraþjálfari og iðjuþjálfi skiptu
á milli sín heimsóknunum og lögðu fyrir staðlaða spurningalistann Mat á
líkamsvirkni aldraðra, MLA (Physical Activity Scale for the Elderly, PASE).
MLA kortleggur hreyfingu í frístundum, við heimilisstörf og atvinnu; og
veitir innsýn í kyrrsetuhegðun. Reiknuð voru MLA-stig sem endurspegla
líkamlega áreynslu og geta verið frá núll upp í 400+ (mikil áreynsla/hreyf-
ing). T-próf og Mann-Whitney U próf voru notuð við tölfræðigreiningu
og marktektarmörk sett við p<0,05.
Niðurstöður: MLA-heildarstig voru frá 0-213 (M=73±40,8). Meirihlutinn
tengdist heimilisstörfum (M=58±32,1), lítill hluti tengdist frístundum
(M=11±13,3) og óverulegur hluti tengdist atvinnu (M=4,5±16). Konur
voru með færri MLA-stig en karlar og giftar konur hreyfðu sig minna
í frístundum en aðrar konur (p=0,001). Aldurshópurinn 85-95 ára var
með færri MLA-stig en 75-84 ára nema tengt hreyfingu í frístundum.
Kyrrsetuathafnir tóku >4 klst/dag hjá 63,6% þátttakenda og 2-4 klst/dag
hjá 33,6%.
Ályktanir: Lítil hreyfing og veruleg kyrrseta er áberandi meðal aldraðra
sem fá heilsueflandi heimsóknir. Í heimsóknunum gefst hins vegar
einstakt tækifæri til að leggja staðlað mat á daglega hreyfingu og greina
tækifæri til umbóta á þessu mikilvæga sviði heilsuverndar aldraðra.
E 136 Meðferð geðklofa með clozapíni hér á Íslandi
Oddur Ingimarsson1, James H. MacCabe2, Magnús Haraldsson1, Halldóra
Jónsdóttir1, Engilbert Sigurðsson1
1Háskóli Íslands, 2Institute of Psychiatry
odduri@gmail.com
Inngangur: Clozapín er eina geðrofslyfið sem hefur ábendingu fyrir
meðferð geðklofa sem svarar illa meðferð með geðrofslyfjum. Markmið
rannsóknarinnar er að lýsa notkun clozapíns á Íslandi og þá sérstaklega
með tilliti til kyrningafæðar (neutropenia).
Efniviður og aðferðir: Gerð var textaleit í sjúkraskrá 1191 sjúklings sem
höfðu samþykkt þátttöku í rannsókn á erfðabreytileika og geðrofssjúk-
dómum að orðum sem tengjast clozapín notkun og helstu aukaverkun-
um. Samtals fannst 201 sjúklingur með geðklofa þar sem hægt var að
staðfesta notkun á clozapíni og 410 sjúklingar með geðklofa sem höfðu
aldrei notað það.
Niðurstöður: Meðalaldur við upphaf clozapín meðferðar var 37,8 ár. Eftir
20 ára meðferð voru ennþá 71,2% sjúklinga á clozapín meðferð. Um það
bil 17% sjúklinga á clozapíni voru einnig á forðasprautum. Við áætlum að
16% sjúklinga með geðklofa hafi reynt clozapín-meðferð. Meðferð með
meira en einu geðrofslyfi var mjög algeng eða í 66% tilvika. Kyrningafæð
var hins vegar ekki algengari hjá þeim sem voru á clozapín borið saman
við sjúklinga á öðrum geðrofslyfjum.
Ályktanir: Clozapín er öflugasta meðferðin sem til er við geðklofa en
er líklega vannýtt. Alvarleg kyrningafæð fær of mikla athygli miðað við
aðrar aukaverkanir sem clozapín getur valdið en enginn í rannsókn-
arhópnum reyndist hafa hlotið varanlegan skaða af völdum kyrningafæð-
ar. Líklega tengist stór hluti af kyrningafæð hjá sjúklingum á clozapine
ekki clozapine meðferð. Það er tífalt líklegra að látast í bílslysi hér á landi
en vegna kyrningafæðar hjá þeim sem nota clozapín til lengri tíma (40 ár).
E 137 Athygliskekkjuþjálfun á villigötum? Rannsókn á næmi
athyglisverkefna fyrir athygliskekkju
Árni Kristjánsson1, Andri Björnsson2, Ólafía Sigurjónsdóttir3
1Rannsóknastofa í Sjónvísindum 2Sálfræði, Háskóla Íslands, 3Háskóla Íslands
ak@hi.is
Inngangur: Athyglisskekkjuþjálfun er ný meðferðarleið við kvíðarösk-