Læknablaðið : fylgirit - 03.01.2017, Blaðsíða 73

X V I I I V Í S I N D A R Á Ð S T E F N A H Í
F Y L G I R I T 9 1
LÆKNAblaðið/Fylgirit 91 2017/103 73
meðal Íslendinga, ástæður frestunar, og afdrif þeirra sem frestuðu.
Efniviður og aðferðir: Byggt er á landskönnun meðal þjóðskrárúrtaks Ís-
lendinga á aldrinum 18-75 ára sem fram fór vorið 2015. Þátttakendur voru
1599 og heimtur tæp 60%. Spurt var: Þurftir þú að fara til læknis einhvern
tíma á síðastliðnum 6 mánuðum, en hættir við það eða frestaðir því. Þeir
sem svöruðu játandi voru spurðir um ástæður frestunar, hvert þeir höfðu
ætlað að fara, og hvort þeim hefði batnað eða versnað af veikindunum í
framhaldinu.
Niðurstöður: Alls höfðu 22% svarenda frestað eða fellt niður læknisheim-
sókn sem þörf var fyrir á sl. 6 mánuðum. Algengustu ástæður festunar
voru: að vera of upptekinn í öðrum verkefnium (48%), að telja að læknis-
heimsókn hefði ekki gert mikið gagn (45%), að geta ekki fengið tíma hjá
lækni nægilega fljótt (42%), og kostnaður þjónustunnar (41%). Þá höfðu
flestir sem frestuðu ætlað að fara á heilsugæslustöð (48%) og næst flestir
til sérfræðings (39%). Langflestir sem frestuðu sögðu að vandi sinn hefði
verið óbreyttur fyrstu vikuna eftir frestun (53%), 26% töldu vandann hafa
skánað, og 15% að sér hefði batnað.
Umræða: Ýmsar ástæður liggja að baki frestun læknisþjónustu. Meðal
þess sem skiptir máli er skipulag þjónustunnar (að fá tíma fljótlega) og
kostnaður sjúklingsins. Mikilvægt er að haga þjónustunni þannig að bið
verði sem skemmst og að sjúklingurinn hafi sem minnstan kostnað af
henni.
V 37 Tengsl teymisvinnu og starfsánægju í hjúkrun á bráða
legudeildum á sjúkrahúsum á Íslandi
Helga Bragadóttir
Hjúkrunarfræðideild Háskóla Íslands, Landspítala
helgabra@hi.is
Inngangur: Á undanförnum árum hefur athyglinni í auknum mæli verið
beint að teymisvinnu í heilbrigðisþjónustu og mikilvægi hennar fyrir ör-
yggi sjúklinga og vellíðan starfsmanna. Markmið rannsóknar var að varpa
ljósi á teymisvinnu og starfsánægju í hjúkrun á íslenskum sjúkrahúsum.
Efniviður og aðferðir: Rannsóknin var megindleg þversniðsrannsókn
með skriflegum spurningalista um teymisvinnu og bakgrunnsbreytur
Nursing Teamwork Survey-Icelandic. Kvarði spurningalistans er fimmgildur
Likert-kvarði (1-5) þar sem hærra stig bendir til betri teymisvinnu. Spurn-
ingalistar voru sendir til 925 starfsmanna hjúkrunar á öllum legudeildum
lyflækninga, skurðlækninga og gjörgæslu á íslenskum sjúkrahúsum sam-
tals 27 deildum á 8 sjúkrahúsum.
Niðurstöður: Svarhlutfall var 70% (N=632). Flestir þátttakendur voru
kvenkyns (98,4%), hjúkrunarfræðingar (54,7%), sjúkraliðar (35,5%) og
af lyflækningadeildum (35,8%) kennslusjúkrahúsa (79,6%). Meðalgildi
teymisvinnu var 3,89 (SF=0,48). Þegar tengsl bakgrunnsbreyta við teym-
isvinnu og starfsánægju voru metin sýndu niðurstöður marktæk tengsl
milli teymisvinnu og tegundar deildar, hlutverks, starfsreynslu á deild og
mönnunar (p≤0,05), auk þess milli starfsánægju á deild annars vegar og
starfsreynslu á deild og mönnunar hins vegar (p≤0,05). Gerð var lógístísk
aðhvarfsgreining (logistic regression) þar sem breyturnar mönnun, starfs-
reynsla á deild og teymisvinna skýrðu um 26% af breytileika starfsánægju
á deild (Nagelkerke R2=0,257, c2(5, N=568)=83,015, p<0,001). Niðurstöðurn-
ar benda til þess að samband sé á milli bakgrunnsbreyta, teymisvinnu og
starfsánægju. Betri teymisvinna er marktækt tengd meiri starfsánægju.
Ályktanir: Teymisvinna í hjúkrun á bráðalegudeildum íslenskra
sjúkrahúsa tengist starfsánægju og þekkt er að bæði teymisvinna og starfs-
ánægja hefur með gæði þjónustu og öryggi sjúklinga að gera. Því ætti góð
teymisvinna að vera forgangsverkefni stjórnenda og klínískra hjúkrunar-
fræðinga.
V 38 Sjálfsmat á hæfni hjúkrunarfræðinga sem sjá um bráðatilvik á
landsbyggðinni: Lýsandi þversniðsrannsókn
Íris Kristjánsdóttir1, Herdís Sveinsdóttir2
1Bráðamótttöku Heilbrigðisstofnunar Suðurnesja, 2skurðlækningasviði Landspítala,
hjúkrunarfræðideild Háskóla Íslands
herdis@hi.is
Inngangur: Bráðamóttökum landsbyggðarinnar er ætlað að veita skamm-
tíma bráðaþjónustu fyrir sjúklinga sem hafa slasast eða veikst alvarlega og
þurfa á hátæknimeðferð að halda sem ekki er hægt að veita á minni stöð-
um. Tilgangur rannsóknarinnar var að kanna hvernig hjúkrunarfræðingar
landsbyggðarinnar, sem taka á móti og sinna bráðveikum og slösuðum
sjúklingum, meta hæfni sína.
Efniviður og aðferðir: Gagna var aflað vorið 2016. Notast var við íslenska
þýðingu mælitækisins Nurse Competence Scale (IS-NCS) sem inniheld-
ur 73 spurningar sem er skipt niður í sjö hæfnisflokka. Spurningalisti var
sendur til 87 hjúkrunarfræðinga sem vinna á landsbyggðinni og taka á
móti/sinna að lágmarki 10 bráðveikum eða slösuðum sjúklingum á
mánuði. Svörun var 60%. Gögnin voru greind með lýsandi tölfræði.
Niðurstöður: Hjúkrunarfræðingar sem voru með minni en 5 ára starfs-
aldur mátu hæfni sína lægsta í öllum sjö hæfniflokkunum. Hjúkrunar-
fræðingar með yfir 20 ára starfsaldur í hjúkrun mátu hæfni sína hæsta í
öllum flokkum utan kennslu- og leiðbeinandahlutverka og greiningarhlut-
verka þar sem hjúkrunarfræðingar með 15,01-20 ára starfsaldur mátu sig
örlítið hærra. Marktækur munur var á heildarhæfni hjúkrunarfræðinga
með yfir 10 ára starfsaldur í hjúkrun miðað við hjúkrunarfræðinga með
styttri starfsaldur. Hjúkrunarfræðingar sem höfðu lokið viðbótarnámi í
hjúkrun mátu sig almennt marktækt hærra í heildarhæfni en hjúkrunar-
fræðingar með B.Sc. próf.
Ályktun: Heildarhæfni hjúkrunarfræðinga hækkar með hækkandi starfs-
aldri og aukinni menntun. Því er ekki síður mikilvægt að halda í starfandi
hjúkrunarfræðinga en að ráða inn nýja. Jafnframt er mikilvægt að hjúkr-
unarfræðingar sæki sér viðbótarmenntun á sínu sérsviði.
V 39 Fjórhjólaslys: Komur á bráðadeild Landspítala 2000-2015
Þorsteinn Jónsson1, Eva Ívarsdóttir1, Brynjólfur Mogensen2
1Hjúkrunarfræðideild, 2læknadeild Háskóla Íslands
thorsj@hi.is
Inngangur: Fjórhjól komu á markað upp úr 1970 og voru upphaflega ætl-
uð bændum. Fljótlega þróaðist notkun fjórhjóla yfir í að vera leik- og fara-
tæki. Erlendis eru fjórhjólaslys algeng en þau hafa lítið verið rannsökuð
á Íslandi. Tilgangur rannsóknarinnar var að kanna faraldsfræði slasaðra
sem leituðu á bráðadeild eftir fjórhjólaslys árin 2000-2015.
Aðferð: Rannsóknin var afturskyggn og náði til þeirra sem lentu í fjór-
hjólaslysi og leituðu á bráðadeild á tímabilinu 1. janúar 2000 til og með
31. desember 2015. Unnið var með gögn úr sjúkraskrákerfi SÖGU og
NOMESCO. Breytur sem unnið var með: Kyn, aldur, komutími, tími slyss,
slysstaður, athöfn, orsök, ICD-10 greining, legutími, þjóðerni, ökumaður,
farþegi. Við mat á áverkum var stuðst við áverkastigun AIS og ISS.
Niðurstöður: Alls leituðu 454 einstaklingar á bráðadeild Landspítala eft-
ir fjórhjólaslys. Meirihluti voru karlmenn (78%). Meðalaldur var 32 ár og
börn voru 18% slasaðra. Að meðaltali voru 30 slys á ári og gerðust flest
yfir sumarmánuðina. Flest slysin voru tengd frítíma (76%). Algengast var
að slysin ættu sér stað í dreifbýli og var fall af fjórhjóli og velta algengustu
orsakir slysa. Flestir hlutu minniháttar áverka og voru áverkar á útlimi