Læknaneminn - 01.04.2010, Síða 15

Pica
Pica er heiti fugls sem er alæta11. Ásókn þungaðra kvenna i
einhverja eina fæðutegund (oft óvenjulega) hefur verið kölluð
þessu heiti4. Sumar vilja þurrt hveiti, aðrar bryðja eggjaskurn
eða sítrónubörk og þar fram eftir götunum. Hóf er best og
vitanlega þarf að forða konunum frá ofneyslu fæðutegunda sem
eru óæskilegar á meðgöngu. Benda má á bæklinginn Matur og
meðganga sem liggur víða frammi á heilsugæslustöðvum og er á
rafrænu formi á síðum Heilsugæslunnar og Lýðheilsustofnunar.
Fósturhiksti
Stundum lýsa konur því að þeim finnist að barnið í móðurkviði
sé með hiksta og spyrja hvort það sé í lagi. Þær hafa rétt fyrir
sér, hiksti fósturs (stuttir taktfastir þindarsamdrættir) sést
stundum i ómskoðun og er ekki áhyggjuefni.
Miklar eða litlar fósturhreyfingar
Miklar fósturhreyfingar eru aldrei áhyggjuefni, þótt sumar
konur haldi það. Á hinn bógínn ætti alltaf að taka frásögn
konu um minnkaðar fósturhreyfingar alvarlega, að minnsta
kosti þegar fóstrið hefur náð lífvænlegum meðgöngualdrí.
Þá þarf að hlusta fósturhjartslátt, fá nánari lýsingu og ef til
vill talningu á hreyfingunum, fá fósturhjartsláttarrit eða meta
hreyfingar í ómskoðun.
Flugferðir
Af og til leita þungaðar konur ráða um þörf á blóðþynningu á
flugferðum, eínkum löngum ferðum. Ekki ríkir einhugur um
hvað best sé að ráðleggja þeim en flestir eru hlynntir því að sleppa
lyfjameðferð hjá heilbrigðum konum í eðlilegri meðgöngu
og hvetja þær til þess að hreyfa sig vel og nota teygjusokka í
staðinn7. Ef blóðþynning er hins vegar nauðsynleg (t.d. vegna
fleíri áhættuþátta) ættu þær að fá Klexane® (enoxaparin)
20mg xl eða Fragmín® (dalteparin) 2500 einingar undir húð
daginn sem flogið er frekar en acetýlsalicýlsýru.
Flugfélög setja sér vinnureglur um það hversu langt fram í
meðgöngu þau vilja fljúga með barnshafandí konur og er það
breytilegt eftir félögum og flugferðum. Læknar hafa lítið um
það að segja þegar heilbrigðar konur í eðlilegri meðgöngu eiga
í hlut.
Hér hefur verið tæpt á margs konar algengum einkennum á
meðgöngu. Listinn er þó ekki tæmandi.
Heimildir
1. Goodwin, TM. Hyperemesis gravidarum. Clin Obstet
Gynecol 1998; 41:597.
2. Dodds L, Fell DB, Joseph KS, Allen VM, Butler B. Outcomes
of pregnancíes complicated by hyperemesis gravidarum.
Obstet Gynecol. 2006 Feb;107(2 Pt 1):285-92.
3. Geenes V, Williamson C. Intrahepatic cholestasis
of pregnancy.World J Gastroenterol. 2009 May
7;15(17):2049-66.
4. Williams Obstetrics, 17th edition. Editors: Pritchard,
MacDonald and Gant. Appleton-Century-Crofts 1985.
5. Obstetrics, Gynaecology and Women's Health. Editors:
O'Connor and Kovacs. Cambridge University press 2003.
6. High Risk Pregnancy. 2nd edition. Editors: James, Steer,
Weiner, Gonik. W.B. Saunders 1999,
7. Krístjánsdóttir H., Kristinsdóttir JD., Aradóttir AB„
Hauksson A., Gottfreðsdóttir H„ Reynisson R„ Jónsdóttir
SS. og Steingrímsdóttir Þ. Meðgönguvernd heilbrigðra
kvenna í eðlilegri meðgöngu. Klínfskar leiðbeiningar.
Landlæknisembættið 2008. (Skoðað 5. apríl 2010). Sótt á:
www.landlaeknir.is/pages/145
8. http://www.medscinet.se/infpreg/specinfo/specinfo.asp
9. Bjarnadóttir I, Hauksson A, Kristinsson KG, Vilbergsson
G, Pálsson G, Dagbjartsson A. Beratíðni p-hemólýtískra
streptókokka af flokkí B meðal þungaðra kvenna á Islandi
og smitun nýbura. Læknablaðið 2003 Feb;89(2):111-115.
10. Young GL; Jewell D. Interventions for leg cramps
in pregnancy. Cochrane Database Syst Rev
2002;(1):CD000121.
11. http://en.wikipedia.org/wiki/Pica_(disorder)