Læknaneminn - 01.04.2010, Side 26

Öll vitum við að reykingar eru skaðlegar. Reikna má með
að á hverju ári látist 360-400 manns af völdum reykinga
hér á landi, um helmingur þeirra er fólk á miðjum aldri.
Reykingar valda fjölda sjúkdóma og óbeinar reykingar geta
haft bæði langtíma- og skammtímaáhrif á heilsufar fólks1.
Reykingafólk veit líka að reykingar eru hættulegar en reykir
samt. Það eitt segir okkur að það er ekki nóg að fræða um
skaðsemi reykinga þó slík fræðsla eigi alltaf að vera öflug.
Sem betur fer hefur reykingamönnum hér á landi fækkað2 en
betur má ef duga skal. Hvernig getum við nálgast þessa miklu
heilsuvá sem reykingar eru?
Forvarnir eru ætíð besta leiðin þegar við hugum að heilsunni
og það á sérstaklega vel við um reykingar. Næsta stigið er að
taka á vandanum með markvissum hætti eins snemma og unnt
er. Þar eigum við heilbrigðisstarfsfólk að vera í fararbroddi og
aðstoða þá sem reykja til að vinna með fíkn sína og minnka
hættu á heilsutjóni.
I þessari stuttu samantekt ætla ég að beina sjónum að því
hvernig við getum nálgast vanda reykingafólks, skoða möguleg
úrræði og síðast en ekki síst beina athyglinni að reykleysi sem
hluta af heilbrigðum lífsstíl.
Fyrst af öllu þurfum við sem heilbrigðisstarfsfólk að vera
meðvituð um vandann og hafa þekkingu og vilja til að nálgast
hann. Það að einhver leiti sér lækninga við einhverskonar meini
og við látum ógert að minnast á reykingar erum við óbeint að
senda þau skilaboð að reykingar séu í lagi. Slíkt megum við ekki
láta henda okkur. Sýnt hefur verið fram á að stutt ráðgjöf læknis
hefur greinileg áhrif og væri þessari meðferð beitt markvisst
gætu áhrifin orðið gríðarleg. Það þarf ekki að taka lengri tíma
en 30 sekúndur að spyrja og segja setninguna: „Ég ráðlegg þér
að hætta að reykja“ og vísa á næsta skref. Þannig ætti hvorki
tímaskortur né fjármagn að vera hindrun. Reykingasögu ætti
að skrá hjá öllum sjúklingum1. Við eigum ávallt að nálgast
hvern einstakling af virðingu og leitast við að átta okkur á því
Erla Gerður Sveinsdóttir
heimilislaknir
Starfandi lceknir á Offitu- og
nceringarsviði Reykjalundar og Heilsuborg
auk þess að vera framkvæmdastjóri
lakninga- og ráðgjafasviðs Heilsuborgar.
hvar hann er staddur varðandi lífsstílsbreytingar og það á jafnt
við um afstöðu hans gagnvart reykleysi sem og aðra þætti sem
hann kann að þurfa að kljást við.
Landlæknisembættið gaf nýlega út klíniskar leiðbeiningar
um meðferð við reykingum. Ég styðst við þær hér og hvet allt
heilbrigðisstarfsfólk til að lesa þessar gagnlegu leiðbeiningar
sem nálgast má á heimasíðu Landlæknis1.
Þar er öllu heilbrigðisstarfsfólki ráðlagt að beita A-B-C
meðferð við reykingum sem er:
A. Að spyrja fólk um reykingar
B. Ráðleggja reykingafólki að hætta að reykja
C. Bjóða þeim sem áhuga hafa meðferð við reykingum
eða vísa á viðeigandi þjónustu
Við eigum að nýta hvert tækifæri til að spyrja um reykingar.
Stutt ráðgjöf ætti síðan að vera næsta skref. Það fer eftir eðli
málsins hvað felst í stuttri ráðgjöf, meðal annars lönguninni til
að hætta að reykja og fyrri aðferðum sem notaðar voru til að
hætta. I stuttri ráðgjöf getur falist einföld tilfallandi ráðgjöf,
lyfjameðferð, stuðningur, afhending á sjálfshjálparefni, mæl-
ing á árangri með til dæmis CO mælingu eða tilvísun til
sérfræðinga í meðferð við reykingum, til dæmis Reyksímans.
I Reyksímanum, ráðgjöf í reykbindindi 800 6030, aðstoða