Læknaneminn - 01.04.2010, Síða 106

traust sjúklinganna og fá betri sjúkrasögu
en ella. Hins vegar greina nemarnir frá
fjöldamörgum dæmum um að kennarar
þeirra brjóti á sjúklingum, aðstandendum eða
læknanemum og segjast allir hafa upplifað
slikt. Læknanemarnir telja sig ekki geta
rætt slík tilvik við kennara sína né gagnrýnt
framkomu þeirra. Þeir reyna hins vegar
stundum að bæta fyrir hegðun kennarans
gagnvart sjúklingum.
Ályktanir
Draga má þá ályktun af rannsókninni að
siðfræði- og samskíptafræðikennslu fyrir
læknanema við HÍ sé að sumu leyti ábótavant.
Sumir kennarar í klínískum greinum eru góðar
fyrirmyndir, en af lýsingum læknanemanna
að dæma má ætla að þörf sé á að auka
vitund einstakra kennara um siðfræði- og
samskiptahluta læknisstarfsins. Leggja þyrfti
meiri áherslu á hlutverk kennaranna sem
fyrirmyndir og á þá leiðsögn sem nemarnir
þarfnast á þessum sviðum. Jafnframt má
vera að siðfræði- og samskiptafræðikennsla á
fyrstu tveimur námsárunum miðist um of við
aðstæður í heimilislækningum og veiti ónóga
undirstöðu fyrir verknám á spítala.
Árangur afnæmismeðferðar á íslandi 1977-
2006
Sverrir Gauti Ríkarðsson læknanemiu, Yrsa
B Löve læknir2, Davíð Gíslason yfirlæknir3,
Björn Rúnar Lúðvíksson yfirlæknir1-2
'Læknadeild, Háskóla fslands. !Ónæmisfræðídeild,
Landspítali - héskólasjúkrahús. Hringbraut, 101
Reykjavik. !Göngudeild astma og ofnæmis-
sjúkdóma. Landspítali - háskólasjúkrahús, Fossvogi.
Inngangur
Tíðni ofnæmis hefur farið ört vaxandi á
síðustu árum og er nú talið að allt að 25-30%
íbúa iðnríkjanna sýni einkenni ofnæmis í
einhverri mynd. Meðferðarúrræðin hafa
annars vegar falist í fyrirbyggjandi og
einkennamiðaðri meðferð og hins vegar í
afnæmingu.
Efniviður og aðferðir
Á rannsóknartímabilinu 1977-2006 hófu 289
einstaklingar afnæmismeðferð á göngudeild
astma- og ofnæmissjúkdóma á LSH. Af þeim
169 sem náðist (, samþykktu 128 (76%) frekari
þátttöku í rannsókninni.
Niðurstöður
Árangur afnæmismeðferðar var verulegur
meðal þátttakenda að meðaltali 20 árum
eftir að meðferð lauk. Flestir þátttakenda
voru afnæmdir gegn vallarfoxgrasi (92%)
en hlutfall afnæmra gegn birki, köttum
og rykmaurum var um 30%. Tæp 70%
þátttakenda voru einkennalausir/betrí af sínu
ofnæmi við eftirfylgd. Niðurstöður leiddu í
Ijós að körlum vegnaði að jafnaði betur en
konum (p=0,04). Ættarsaga um ofnæmi
var algengari hjá þeim sem fengu bata af
meðferðinni samanborið við einstaklinga án
ættarsögu (p=0,02). Meðferðin hafði jákvæð
áhrif á astma.
Ályktanir
Afnæmismeðferð sem stendur yfir í 3-5 ár
að meðaltali dregur almennt úr einkennum
ofnæmissjúklinga til lengri tíma. Jafnframt
hefur verið sýnt fram á að meðferðin dragi
úr líkum á að ofnæmissjúklingar þrói með sér
astma eða nýjar gerðir ofnæmis.
Lykiiorð
ofnæmi, afnæmismeðferð, astmi, frjókorn
Tengiliður
Björn Rúnar Lúðvíksson.
E-mail: bjornlud@landspitali.is
Algengi fyrirburafæðinga á íslandi árin
1998-2007
Sylvía Björg Runólfsdóttir (a), Hulda
Hjartardóttir (b), Ragnheiður I. Bjarnadóttir
(b), Þórður Þórkelsson (b)
(a) Læknanemi, Háskóla Islands.
(b) Læknir, Landspítala
Inngangur
Fyrirburafæðing, skilgreind sem fæðing
fyrir 37 vikna meðgöngu, er helsta orsök
nýburadauða í hinum vestræna heimi. Sýnt
hefur verið fram á að margir mismunandi
þættir svo sem erfðir, þjóðfélagsleg staða,
kynþáttur, aldur móður, frumburður,
fjölbura-meðganga, reykingar, tilfallandi
sýkingar og ónæmisþættir geta haft áhrif
á tiðni fyrirburafæðinga og sett hefur
verið fram sú kenning að liklega sé um
samspil þessara þátta að ræða. Hlutfall
fyrirburafæðinga virðist fara hækkandi. Síðan
1981 hefur tíðni fyrirburafæðinga hækkað
úr 9% í 12% í Bandaríkjunum. Einnig hafði
fyrirburafæðingum fjölgað í Danmörku (5.3%
til 6.1%) og Noregi (6.0% til 6.4%) frá árinu
1995 til 2004. Á sama tíma fjölgaði sjálfkrafa
fyrirburafæðingum hjá frumbyrjum með enga
þekkta áhættuþætti í Danmörku úr 3.8% í
5.7%. Tilgangur þessarar rannsóknar var að
athuga hvort hlutfall fyrirburafæðinga hefði
breyst á íslandi á árunum 1998-2007 líkt og
gerst hefur í löndunum í kringum okkur.
Efniðviður og aðferðir
Upplýsingar um fæðingar voru fengnar úr
íslensku fæðingaskránni, sem hefur að geyma
upplýsingar um allar fæðingar á íslandi á
rannsóknartímabilinu.
Niðurstöður
Aðalniðurstaða er sú að algengi
fyrirburafæðinga hefur aukist úr 4.6% árið
1998 í 5.4% árið 2007, eða sem nemur
0.4 prósentustigum (p= 0.007), Hlutfall
fyrirburafæðinga (hópi frumbyrja í lág-
áhættuhópi hefur aukist úr 4.0% árið 1998
í 5.2% árið 2005 (p= 0.042). Hlutfall
fjölburafæðinga og frumbyrja hefur ekki
aukist marktæktá rannsóknartímabilinu.
Umræða
Hluftall fyrirburafæðinga virðist vera ívið
lægra á íslandi en í þeim löndum sem við
miðum okkur við, svo sem Skandinavíu.
Leitast þarf við að skýra hækkandi hlutfall
fyrirburafæðinga I hópi frumbyrja í lág-
áhættuhópi. Von rannsakenda er sú að með
auknum rannsóknum á fyrirburafæðingum,
algengi þeirra og áhættuþáttum muni finnast
leið til að koma í veg fyrir hluta þeirra og
bjarga þannig enn fleiri börnum en unnt er í
dag.
Framrás nýrnameins af völdum sykursýki 1
á íslandi
Unnur Lilja Þórisdóttir', Ólafur S.
Indriðason2, Rafn Benediktsson''3, Runólfur
Pálsson1-2
'Læknadeild Háskóla Islands; !nýrnalækningaeining
og !efnaskipta- og innkirtlalækningaeining
lyflækningasviðs, Landspítala
Inngangur
Nýrnamein er alvarlegasti fylgikvilli sykursýki
og stuðlar að minnkuðum lífslíkum sjúklinga.
Þá er sykursýkinýrnamein algengasta
orsök lokastigsnýrnabilunar (LSNB) víða á
Vesturlöndum en á íslandi hefur það verið
mun fátíðari orsök nýrnabilunar en víðast
annars staðar. Er það athyglisvert í Ijósi þess
að nýgengi sykursýkinýrnameins hérlendis
hefur verið svipað og gerist meðal annarra
þjóða. Framrás sjúkdómsins gæti því
verið hægari hérlendis. Tilgangur þessarar
rannsóknar var að kanna þróun nýgengis og
framrás nýrnameins meðal sjúklinga með
tegund 1 sykursýki á íslandi.
Efniviður og aðferðir
Rannsóknin var afturskyggn og beindist
að öllum þeim er greindust með tegund
1 sykursýki á fslandi fyrir 2002. Þessir
einstaklingar voru fundir með leit í skrá
göngudeildar sykursjúkra á Landspítala og
með leit að kóðuðum útskriftargreiningum
er innifólu tegund 1 sykursýki í tölvukerfi
Landspítala. Klínískra upplýsinga var aflað
úr sjúkraskrám. Sjúklingar voru skilgreindir
með tegund 1 sykursýki ef þeir greindust