Læknaneminn - 01.04.2010, Blaðsíða 107

fyrir 30 ára aldur og voru insúlínháðir frá
upphafi. Sykursýkinýrnamein var skilgreint
sem viðvarandi próteinmíga (albúmínmiga)
við heimsókn á göngudeild í þrjú skipti í
röð með minnst tveggja mánaða millibili.
Próteinútskilnaður í þvagi var metinn með
strimilprófi (Albustix®) eða með mælingu
albúmín/kreatíntín hlutfalls. Sjúklingum var
skipt I hópa eftir greiningarárum, og náði hver
hópur yfir 5 ára tímabil. Sjúklingum var fylgt
eftir til ársloka 2008, til síðustu komu eða til
dánardags.
Niðurstöður
Alls fundust 464 sjúklingar með tegund
1 sykursýki. Meðallengd eftirfylgdar var
23,13 ± 12,8 ár (meðaltal ± staðalfrávik). Á
rannsóknartímabilinu hvarf 61 sjúklingur
(13,1%) úr eftirliti að meðaltali 17,5 ± 11,8 érum
frá greiningu. Eftirfylgd var a.m.k 20 ára
hjá 247 sjúklingum og a.m.k. 40 ára hjá 48.
Alls greindust 74 sjúklingar með viðvarandi
próteinmigu. Safngengi próteinmigu eftir
20 ár með sykursýki var 15,8% og 31,6% eftir
40 ár. Ekki var marktækur munur á 20 ára
safngengi nýrnameins milli hópa en það var
á bilinu 9,7 - 22,8%. Tilhneiging til lækkunar
í éranna rás virtist þó koma fram því hjá
þeim sem greindust á árunum 1976-80 var
safngengið 19%, hjá þeim sem greindust
1981-85 var það 17% og 14,8% meðal sjúklinga
sem greindust1986-90. Meðal eftirfylgdartími
eftir greiningu próteinmigu hjá þeim sem
greindust með hana en þróuðu ekki með sér
LSNB var 11,8 ± 9,1 ár. Alls fengu 18 sjúklingar
LSNB og greindust þeir með próteinmigu
að meðaltalí 10,5 ± 9,6 árum áður (spönn
0,31-29,3 ár). Safngengi LSNB eftir 40 ár með
sykursýki var 13,2%. Leiðrétt meðaltal sykraðs
hemóglóbíns (HbAlC) var 8,70 hjé sjúklingum
sem fengu próteinmigu en 8,09 hjá þeim sem
ekki fengu próteinmigu (p=0,02).
Átyktun
Safngengi sykursýkinýrnameins hefur ekki
lækkað að sama marki og i Danmörku og
Svíþjóð en þrátt fyrir það er LSNB af völdum
sjúkdómsins mun fátíðari hér á landi. Það
ésamt því að fjölmargir hafa próteinmigu
árum eða áratugum saman án þess að þróa
LSNB bendir eindregið til hægfara framrásar
nýrnameins. Blóðsykurstjórnun var marktækt
betri hjá þeim sem ekki fengu nýrnamein.
Lykiiorð
Safngengi, sykursýkinýrnamein, próteinmiga,
lokastigsnýrnabilun, tegund 1 sykursýki
Hestaslys á íslandi 2000-2008.
Höfundur: William Kristjánsson.
Leiðbeinendur: Brynjólfur Mogensen og Jón
Magnús Kristjánsson.
inngangur
Hestamennska er vinsælt áhugamál fjðlda
íslendinga. Hún hefur haft það orð á sér að
geta valdið alvarlegum slysum. Stærð, þyngd
og hraði hestsins ásamt því landslagi sem
riðið er í skiptir máli í tengslum við alvarleika
slysanna. Ekki má gleyma reynslu knapa og
mikilvægi þess að hann velji sér hest eftir
sinni eigin getu. Þrátt fyrir miklar vinsældir
eru orsakir og afleiðingar hestaslysa hér
á landi ekki vel þekktar og eru markmið
rannsóknarinnar að varpa Ijósi á þá þætti.
Efniviður og aðferðir
Skoðaðar voru allar komur sjúklinga á Slysa-
og bráðadeild(SBD) vegna hestaslysa fyrir
árin 2000-2008 með tilliti til hefðbundinna
faraldsfræðilegra þátta s.s. kyns, aldurs,
tíma komu ofl. Einnig voru sjúkraskrár
innlagðra fyrir 2003-2008 skoðaðar m.t.t.
áverkamunsturs og alvarleika áverka skv.
áverkastigi og áverkaskori, fjölda aðgerða,
legudaga, myndgreiningarrannsókna ásamt
fleiri þátta. Fjöldi látinna fékkst frá Hagstofu
íslands.
Niðurstöður
Alls voru 1.849 komur vegna hestaslysa á
SBD á rannsóknartímabilinu, þar af voru 191
lagðir inn vegna áverka sinna(10,3%). Um
58,7% slasaðra voru konur, en 41,3% karlar.
Algengast var að stúlkur á aldrinum 10-19 ára
slösuðust. Þau likamssvæði sem oftast hlutu
áverka voru höfuð og neðri útlimir. Sjö létust á
árunum 2000-2007.
Umræður
Hestaslys eru algeng og áverkar eru alvarlegri
en í öðrum íþróttaslysum. Stúlkur og ungar
konur verða oftar fyrir slysum af völdum
hesta. Það er nauðsynlegt að leggja áherslu
á góðan búnað og hest í tengslum við
forvarnarstarf. Áverkar af völdum þessara
slysa eru miklir og á undanförnum árum hafa
andlát af völdum þeirra verið um eitt á ári.
Lykiiorð
Hestaslys, hjélmanotkun, áverki, alvarleiki
áverka.
Brátt andnauðarheilkenni (BAH) á
gjörgæsludeildum LSH 2004-2008
Þórður Skúli Gunnarsson', Kristinn
Sigvaldason* 2, Kristbjörn I. Reynisson3, Alma
D. Möller2
'Læknadeild Háskóla íslands, 2Svæfinga- og
gjörgæsludeild Landspítala Háskólasjúkrahúss,
3Röntgendeild Landspítala Háskólasjúkrahúss.
Inngangur
Brátt andnauðarheilkenni (BAH) eða acute
respiratory distress syndrome (ARDS) er
einn af erfiðustu sjúkdómum sem fengist
er við á gjörgæsludeildum sjúkrahúsa.
Heilkennið felur í sér bráða öndunarbilun með
dreifðum íferðum í báðum lungum í kjölfar
annars sjúkdóms, slyss eða skurðaðgerðar.
Öndunarbilunin orsakast af bólguviðbragöi
í lungum sem eykur gegndræpi háræða og
mikill bjúgur safnast fyrir f lungnablöðrur.
Markmið rannsóknarinnar var að kanna tíðni
BAH á íslandi og horfursjúklinga tímabilið
2004-2008 og bera saman við eldri (slenska
rannsókn sem náði yfir tímabilið 1988-1997.
Efni og aðferðir
Rannsóknin var afturvirk og náði til
gjörgæsludeílda Landspítala í Fossvogi
og við Hringbraut tímabilið 2004-
2008. Farið var yfir gjörgæslunótur og
sjúkdómsgreiningar allra sjúklinga sem
lögðust inn á gjörgæsludeildir LSH á
tímabilinu og sjúkraskrár sjúklinga með
alvarlega öndunarbilun voru skoðaðar
sérstaklega með tilliti til þess hvort þeir féllu
undir alþjóðlega skilgreiningu á BAH eða
ekki. Skráðar voru upplýsingar um aldur, kyn,
orsök, APACHE II stig, tíma frá áfalli að byrjun
heilkennis og hvort sjúklingur lifðu veikindin
af eða ekki. Skráð var notkun öndunarvéla,
tímalengd, stillingar, Pa0./Fi02 hlutfall og
ef notuð var sérhæfð öndunarvélameðferð,
svo sem hátíðniöndunarvél (HFOV) eða
hjarta- og lungnavél (ECMO). Úrvinnsla fór
fram með Excel töflureikni og voru reiknuð
meðaltöl með staðalfrávíkum. Upplýsingar
um mannfjölda á Islandi voru fengnar frá
Hagstofu íslands.
Niðurstöður
Alis reyndust 224 sjúklingar vera með
alvarlega öndunarbilun. Af þeim reyndust
120 sjúklingar falla undir alþjóðlega
skilgreiningu á BAH, 66 karlar og 54 konur,
og var meðalaldur 55 ár. Meðallegutími á
gjörgæsludeild var 17,5 dagar (±13,5 dagar) en
legutími á sjúkrahúsi 33,1 dagur (±29,5 dagar).
Meðaltími frá áfalli að staðfestum BAH var 3,3
dagar (±2,2 dagar). Nýgengi var24 tilfelli á
ári, eða 7,9 tilfelli á 100.000 íbúa/ár. Tilfellum
hefur fjölgað fré tímabilinu 1988-1997 en þá
voru tílfelli 15,5 á ári eða 6,9 tilfelli á 100.000
þús íbúa/ér. Alls létust 36 sjúklingar vegna
heilkennisins á gjörgæsludeild eða 30%
sjúklinga. Dánarhlutfall á gjörgæslu hefur því
lækkað um 25% frá tímabilinu 1988-1997 en
þá reyndist dánarhlutfall vera 40%.
Ályktun
Nokkur aukning virðist hafa orðið á
nýgengí BAH á íslandi en dánarhlutfall
hefur hins vegar lækkað töluvert líkt og á
gjörgæsludeildum négrannaþjóða. Framfarir
í gjörgæslumeðferð virðast vera að skila sér í
betri horfum sjúklinga með BAH.