Læknablaðið - 01.11.2023, Blaðsíða 9

L ÆKNABL AÐIÐ 2023/109 493
R I T S T J Ó R N A R G R E I N
Lyfjastofnun tekur skráningargjald
fyrir alla styrkleika og form. Töflur
eða mixtúrur sem henta börnum bera
þannig sama skráningargjald og lyfið
sem selt í þúsundum til fullorðinna.
Þannig hefur þetta ástand bitnað hvað
verst á börnum.
doi 10.17992/lbl.2023.11.765
Ekki hefur farið fram hjá nokkrum manni að
skortur á mikilvægum lyfjum er nánast daglegt
brauð hér á Íslandi. Gjarnan er því haldið fram að
ástæðan sé alvarlegur skortur á öllum mörkuðum.
Eitthvað sem kollegar í kringum okkur koma af
fjöllum með þegar maður spyrst fyrir um þau lyf
sem ekki fást hér hverju sinni. Hvað veldur því að
í mörgum tilfellum er þessi skortur einungis tilf­
innanlegur hér?
Eins og kemur fram í fyrirsögn leiðarans virð­
ist þetta oft á tíðum vera vegna regluverks og að­
gerðaleysis hér heima. Ber þar fyrst að nefna að á
Íslandi er aðeins brot af þeim lyfjum á skrá sem
eru á markaði á hinum Norðurlöndunum. Fyrir
þessu eru margvíslegar ástæður og er þar fyrst
og fremst um að kenna smæð markaðarins. Þetta
verður sérlega tilfinnanlegt þegar lyf eru gömul,
ódýr og seld í litlu magni.
Hvað er til ráða? Lyfjastofnun tekur skrán­
ingargjald fyrir alla styrkleika og form. Töflur eða
mixtúrur sem henta börnum bera þannig sama
skráningargjald og lyfið sem selt í þúsundum
til fullorðinna. Þannig hefur þetta ástand bitnað
hvað verst á börnum. Ákvörðun skráningargjalda
fyrir lyf sem seld eru í litlu magni mætti endur­
skoða. Eitt skráningargjald fyrir hvert sérlyf, óháð
fjölda styrkleika sem skráðir eru?
Þegar aðrar vörur en lyf eru keyptar, svo sem
farsímar og tölvur, koma þá með langir leiðar­
vísar? Nei! Manni er beint á QR­kóða eða vísað
á slóðir á netinu. Samþykktir Lyfjastofnunar og
EMA (European Medicines Agency, Evrópska
lyfja stofnunin) þar sem krafist er íslenskra upp­
lýsinga í pakkningum lyfja skapa augljósan
vanda. Apótek mega ekki rjúfa pakkningu til þess
að setja inn þessar upplýsingar heldur þarf þessu
að vera pakkað við framleiðslu lyfsins. Þetta leið­
ir til þess að ef skyndileg aukning verður á sölu
lyfs hér fáum við ekki lyfið fyrr en næsta fram­
leiðslulota lyfsins er ráðgerð (gjarnan í samfloti
við Norðurlöndin). Ef QR­kóði væri á pakkningu
væri hægt að fá lyf hvaðanæva frá Evrópu til að
fylla í skarðið.
Óhjákvæmlega getur orðið skortur á lyfi hér
eins og annars staðar. Innflytjenda ber þá að til­
kynna yfirvofandi skort til Lyfjastofnunar. Þar er
þessu flaggað með því að setja lyf á lista. Þar virð­
ist málið því miður oft stöðvast. Öðrum er ætlað
að leysa málin. Það eru ófáir föstudagar sem fara
í neyðarreddingar þegar skorturinn er orðinn að
veruleika. Málið fer á borð með­
höndlandi sérfræðings og apóteks
Landspítala. Oftar en ekki er málið
leyst tiltölulega auðveldlega. Hefði
ekki mátt nota tímann betur hjá
Lyfjastofnun? Engin skylda er á
innflytjanda sem flytur inn óskráð
lyf að tilkynna yfirvofandi skort til
Lyfjastofnunar. Oft er um að ræða
lífsnauðsynleg lyf sem seld eru í
litlu magni. Enn ein rök fyrir því
að endurskoða skráningargjöld!
Nýjasta dæmið um skort er
Ozempic sem gjarnan er talað um sem lúxuslyf og
þar hefur aukning á notkun sett framleiðandann
í mikinn vanda. Það eru vissulega mörg vöru­
númer fyrir Ozempic sem skortir í Svíþjóð en til
valkostir frá öðrum innflytjendum. Ég þekki til
sjúklinga í Noregi sem hafa ekki misst úr skammt
þrátt fyrir alþjóðlegan skort á Ozempic og var
raunar leyst með þýskum pakkningum.
Er ekki kominn tími til að gera eitthvað í
þessu? Þetta getur verið dauðans alvara! Bendi á
að Gylfi Óskarsson skrifaði sambærilegan leiðara
í Læknablaðið 2012 og undirritaður fór fyrir vel­
ferðarnefnd Alþingis fyrir skömmu. Þrátt fyrir
framangreint virðist ástandið því miður lítið hafa
batnað.
Lyfjaskortur á Íslandi.
Heimatilbúinn vandi?
Shortages of
medications in Iceland.
Local reasons?
Ragnar Bjarnason
MD, PhD
Professor of Pediatrics,
School of Health Sciences,
University of Iceland, Chief
of Pediatrics and Division
of Endocrinology and
Metabolism, Children´s
Medical Center Landspitali
– The National University
Hospital of Iceland
Ragnar Bjarnason
yfirlæknir barnalækninga,
sérfræðingur í innkirtla-
og efnaskiptalækningum
barna, Barnaspítala
Hringsins Landspítala
LÍFFÆRAVERND
MEÐ JARDIANCE
NÚ
SAMÞYKKT
TIL MEÐFERÐAR
VIÐ LANGVINNUM
NÝRNASJÚKDÓMI
Þreföld vörn
Sýnt hefur verið fram á öryggi
og þolanleika í fjölda rannsókna2
Einföld skömmtun: Til inntöku
einu sinni á sólarhring, engin
skammtastilling2
Jardiance® veitir sjúklingum vörn
sem eru með:
Sykursýki af tegund 2
Minni hætta á dauðsföllum af völdum hjarta-
og æðasjúkdóma hjá sjúklingum með sykursýki
af tegund 2 og hjarta- og æðasjúkdóma.1
Langvinnur nýrnasjúkdómur
Minni hætta á dauðsföllum af völdum hjarta-
og æðasjúkdóma eða versnun nýrnasjúkdóms.2,3
Hjartabilun
Minni hætta á dauðsföllum af völdum hjarta-
og æðasjúkdóma eða hjartabilun sem krefst
innlagnar á sjúkrahús.4,5
Heimildir: 1. Zinman B, Wanner C, Lachin JM et al. EMPA-REG OUTCOME® investigators. Empagliflozin, cardiovascular outcomes, and mortality in type 2 diabetes.
N Engl J Med 2015;373(22):2117-2128 (EMPA-REG OUTCOME® results and the publication’s Supplementary Appendix). 2. Samantekt á eiginleikum JARDIANCE®,
www.serlyfjaskra.is. 3. Herrington WG, Staplin N, Wanner C et al. EMPA-KIDNEY Collaborative Group. Empagliflozin in patients with chronic kidney disease.
N Engl J Med 2023;388(2):117-127 (EMPA-KIDNEY results and the publication’s Supplementary Appendix). 4. Packer M, Anker SD, Butler J et al. EMPEROR-Reduced®
trial investigators. Cardiovascular and renal outcomes with empagliflozin in heart failure. N Engl J Med 2020;383(15):1413-1424 (EMPEROR-Reduced results
and the publication’s Supplementary Appendix). 5. Anker SD, Butler J, Filippatos G et al. EMPEROR-Preserved® trial investigators. Empagliflozin in heart failure
with a preserved ejection fraction. N Engl J Med 2021;385(16):1451-1461 (EMPEROR-Preserved results and the publication’s Supplementary Appendix).
IS
-O
ct
ob
er
20
23
Jardiance 10 mg og 25 mg filmuhúðaðar töflur
Heiti virkra efna: empagliflozin 10 mg eða 25 mg.
Ábendingar: Jardiance er ætlað til meðferðar hjá fullorðnum með
sykursýki af tegund 2 sem ekki hefur náðst nægileg stjórn á, til
viðbótar við sérhæft mataræði og hreyfingu: sem einlyfjameðferð
þegar talið er óheppilegt að gefa metformín vegna óþols, til
viðbótar við önnur lyf til meðferðar við sykursýki. Upplýsingar
um niðurstöður rannsókna með tilliti til samsetninga meðferða,
áhrifa á blóðsykurstjórnun, hjarta-, æða- og nýrnatilvik og
rannsóknarþýðin má sjá í SmPC. Jardiance er ætlað fullorðnum til
meðferðar við langvinnri hjartabilun með einkennum. Jardiance er
ætlað fullorðnum til meðferðar við langvinnum nýrnasjúkdómi.
Frábendingar: Ofnæmi fyrir virka efninu eða einhverju
hjálparefnanna.
Markaðsleyfishafi: Boehringer Ingelheim International GmbH.
Nálgast má upplýsingar um lyfið, fylgiseðil þess og gildandi
samantekt á eiginleikum lyfs á vef Lyfjastofnunar,
www.serlyfjaskra.is.
Boehringer Ingelheim á Íslandi/Vistor
www.vistor.is | vistor@vistor.is
sími 535 7000