Læknablaðið - 01.11.2023, Blaðsíða 13

L ÆKNABL AÐIÐ 2023/109 497
R A N N S Ó K N
ir hrifum hugvíkkandi efna en hinar fagstéttirnar, í vinnu,
þjálfun eða námi (68,4%). Samsvarandi tölur voru 39% í hópi
heimilislækna og 22% í hópi sálfræðinga. Meira en helming­
ur svarenda í rannsókninni hafði haft einhver kynni af fólki
undir áhrifum hugvíkkandi efna. Algengara var að geðlækn­
ar hefðu fengið spurningar um meðferð með efnunum í sínu
starfi. Helmingur þeirra sagðist hafa fengið slíkar spurningar
nokkrum sinnum eða af og til, samanborið við 14,6% heimilis­
lækna og 17,5% sálfræðinga.
Þekking á mismunandi tegundum hugvíkkandi efna
Eins og sjá má á mynd 1, var þekking svarenda meiri á
psilocýbíni, LSD, MDMA og ketamíni heldur en öðrum hug­
víkkandi efnum sem spurt var um. Þó vekur athygli að hlut­
fall þeirra sem telja sig hafa þó nokkra þekkingu eða meiri
er innan við 50% á þeim níu efnategundum sem spurt var
um. Munur var í mati á þekkingu milli fagstétta fyrir efnin
psilocýbín (p<0,001), LSD (p<0,001), meskalín (p<0,01), ketamín
(p<0,001), MDMA (p<0,01) og 5­MeO­DMT (p<0,05), samkvæmt
Fisher­prófi, og var þekking á þessum efnum meiri í hópi
geðlækna en meðal heimilislækna og sálfræðinga. Til dæm­
is telja rúm 40% geðlækna sig hafa þó nokkra þekkingu eða
meiri á psilocýbíni, LSD, ketamíni og MDMA, samanborið við
5% til 22% heimilislækna og 3% til 21% sálfræðinga. Ekki var
Tafla I. Upplýsingar um bakgrunn svarenda í rannsókninni
Heild (n=256) Geðlæknar (n=38) Heimilislæknar (n=41) Sálfræðingar (n=177)
n % n % n % n %
Kyn1
Karl 94 36,9 23 60,5 25 61,0 46 26,0
Kona 161 63,1 15 39,5 16 39,0 130 73,4
Aldur
20 til 40 ára 94 36,7 5 13,1 6 14,6 83 46,9
41 til 60 ára 121 47,3 18 47,4 22 53,6 81 45,8
61 eða eldri 41 16,0 15 39,5 13 31,7 13 7,4
Lengd starfsleyfis
10 ár eða skemur 125 48,8 13 34,2 9 22,0 103 58,2
11 til 20 ár 71 27,7 7 18,4 15 36,6 49 27,7
21 til 30 ár 38 14,8 9 23,7 11 26,8 18 10,1
31 ár eða lengur 22 8,6 9 23,7 6 14,6 7 4,0
Aldur skjólstæðinga
Börn og unglingar 30 11,7 0 0 0 0 30 16,9
Fullorðnir 151 59,0 34 89,5 2 4,9 115 65,0
Allir aldurshópar 67 25,0 2 5,3 38 92,7 24 13,6
Annað 11 4,3 2 5,3 1 2,4 8 4,5
Stjórnun
Er hluti af starfi 37 14,5 8 21,1 12 29,3 17 9,6
Vísindarannsóknir2
Kemur að undirbúningi,
framkvæmd eða úrvinnslu
63 24,7 11 28,9 7 17,1 45 25,4
Hitt einhvern undir áhrifum hugvíkkandi efna?
Aldrei 41 16,0 3 7,9 5 12,2 33 18,6
Ekki viss 64 25,0 7 18,4 15 36,6 42 23,7
Já, tengt vinnu, þjálfun eða
námi
81 31,6 26 68,4 16 39,0 39 22,0
Já, en ekki tengt minni vinnu
(eða vegna þjálfunar/náms)
70 27,3 2 5,3 5 12,2 63 35,6
Fengið spurningar í starfi um meðferð með hugvíkkandi efnum?
Aldrei 78 30,5 2 5,3 12 29,3 64 36,2
Mjög sjaldan eða sjaldan
(1-4 sinnum)
115 44,9 16 4,2 23 56,1 76 42,9
Nokkrum sinnum
(kannski 5-10 sinnum)
35 13,7 10 26,3 5 12,2 20 11,3
Af og til (mögulega
10 sinnum eða oftar)
21 8,2 9 23,7 1 2,4 11 6,2
Annað 7 2,7 1 2,6 0 0,0 6 3,3
1Upplýsingar um kyn vantar hjá einum þátttakanda í hópi sálfræðinga. 2Upplýsingar um aðkomu að vísindarannsóknum vantar hjá einum þátttakanda í hópi heimilislækna.