Læknablaðið - 01.11.2023, Side 22

506 L ÆKNABL AÐIÐ 2023/109
S J Ú K R A T I L F E L L I O G Y F I R L I T
sýnum hjá leikskólabörnum á Íslandi árið 2020.12 Stór hluti
stofnanna, 76%, voru með minnkað pensillínnæmi og að auki
ónæmir fyrir þremur sýklalyfjaflokkum: erythromycin, clinda­
mycin og tetracycline og flokkast þá sem fjölónæmir.
Ljóst er að próteintengd bóluefni með fleiri hjúpgerðum,
eins og PVC15, gefa breiðari vörn en PVC10 og vernda gegn
helstu meinvaldandi hjúpgerðum sem hafa valdið ífarandi
sýkingum hjá börnum undanfarin ár, þá helst hjúpgerð 19A en
mögulega einnig 6C. Þessi bóluefni eru talsvert dýrari en hægt
er að færa rök fyrir því að það verði kostnaðarábatasamt.13,14
Stofninn sem sjúklingurinn reyndist vera með, 6C, var með
minnkað pensillínnæmi og að auki var hann fjölónæmur. Fyrir
ífarandi sýkingar er lágmarks heftistyrkur (Minimum Inhibitory
Orsakavaldar heilahimnubólgu undanfarið hafa, fyrir utan
19A, verið einstök tilfelli af fjórum mismunandi hjúpgerðum,
meðal annars eitt tilfelli af 6C. Tíu gilda PHiD­CV (PCV 10)
bóluefnið hefur verið notað í almennum barnabólusetningum
á Íslandi frá árinu 2011. Bólusett er við þriggja, fimm og 12
mánaða aldur. Einnig er mælt með að fullbólusett barn sem er
með aukna áhættu á alvarlegum pneumókokkasýkingum fái
pneumókokka­fjölsykrubóluefni (Pneumo23/pneumovax) eftir
tveggja ára aldur. PCV­15 inniheldur allar 10 hjúpgerðinar sem
eru í PCV­10 (1, 4, 5, 6B, 7F, 9V, 14, 18C, 19F, 23F) auk hjúpgerða
3, 6A, 19A, 22F og 33F. Rannsóknir hafa einnig sýnt fram á
krossvirkni á milli hjúpgerða 6A, sem er í PCV­13/PCV­15, og
6C.11 Hjúpgerð 6C er algengasta hjúpgerð sem fannst í nefkoks­
Mynd 2. a: Hjúpgerðir meinvaldandi pneumó-
kokkar sem orsök heilahimnubólgu hjá börn-
um árin 2001-2011. Fjöldi tilfella 14.
b: Hjúpgerðir meinvaldandi pneumókokkar
sem orsök heilahimnubólgu hjá börnum árin
2012- 2022. Fjöldi tilfella 7.
Mynd 3. Ífarandi pneumókokkasýkingar hjá börnum árin 2001-2022, alls 139. Fyrir bólusetningu 114, eftir bólusetingu 25.
a.
b.