Skógræktarritið - 15.10.2005, Síða 22

Land sem misst hefur gróðurhjúp
sinn og jarðveg er nálega al-
snautt. Eftir er aðeins sandur,
hraungjall, möl eða grjót sem
venjulegur gróður getur ekki nýtt
á nokkurn hátt. Hér þarf að setja
jarðvegsbætandi gróður sem
getur orðið upphaf sjálfbærrar
þróunar. Tvær tegundir sýnast
vænlegastar í þessu tilliti: sitkaeln
og lúpína
Sitftaelrí er jarðvegsbætandi
gróður af því að rótargerillinn
Frankia myndar hnúða á rótum
þess sem afla köfnunarefnis úr
loftinu. Það verður með tíð og
tíma afar föngulegur runni, e.t.v.
3-4 metra hár og einstaklega
gróskumikiil. Þetta er fallegur
gróður og ómetanlegur til að fylla
rýrðarland.
Best er að stinga litlum elri-
plöntum strjált niður í hálfgróið
eða gróðurlaust land og forðast
að gera neitt fyrir þær - engan
búfjáráburð, engan tilbúinn
áburð. Eftir fáein ár fer köfnunar-
efnisvinnslan að segja til sín og
dökkgrænn gróskulitur kemur á
þann gróður sem lifnar umhverfis
elrið. Hin sjálfbæra þróun er hafin.
Lúpína er af ertublómaætt, en
á rótum hennar myndast hnúðar
vegna hnýðisgerla sem lifa í
samlífi við plöntuna og binda
köfnunarefni. Lúpfnan verður
gjarnan 50-90 sentimetra há og
skilar af sér miklum lífmassa á
hverju hausti. Lúpínuhrísið
verður mógult og leggst smám
saman flatt undan veðri og
snjóum.
Mikið köfnunarefni er í
þessum lífrænu leifum og skilar
það sér með hægð til annars
gróðurs sem lifnar á svæðinu.
Lúpínustönglar fúna og mynda
jarðvegsþekju. Þar verða áfanga-
skil þvf að nýmyndaður jarðvegur
fer að halda í sér raka og breytir
Sitkaelri í nábýli við lúpínu. Miklu munar d afköstum lúpínu og silkaelris við aS leggja undir
sig auSnir þessa lands og fylla þær af grósku. Liípínunni var sáS allangt í burtu ári áSur en
elrinu var stungiS niSur. Nw' befur hún umkringt elriS gersamlega og sýnir þannig
vægðarlaust sóknareSli sitt. ÞaS er einmitt þetta eSli sem þarf til aS sigra auðnir þessa lands.
ElriS er ofseinvirkt t'þessu Mutverki.
þá mjög til hins betra um fram-
vindu annars gróðurs.
Miklu munar á því að hefja
jarðvegsbætur með fyrrnefndum
tegundum. Sitkaelri er yfirleitt
fjölgað með bakkaplöntum sem
þurfa að hafa Fran&rá-gerilinn á
rótum, eigi þær að vera til ein-
hvers nýtar. Reynst hefur erfitt að
hafa vel smitaðar plöntur á
boðstólum og hef ég oft orðið
fyrir vonbrigðum með vöruna.
Við þetta bætist að elrið þarf
allmörg ár til að ná þroska og sá
sér út og þarf lengi að bíða eftir
því að það leggi auðnir þessa
Salka laufgast að vori á skaftfellskum sandi. LúpínuhrísiS fer senn að mynda jarðveg og
nægir nú þegar til að tryggja skaplegan vöxt. Öspin ferse'r rólega fyrstu 4-5 árin meðan
hún er að búa um sig, en síðan eykst vöxtur hennar mjög hratt.
20
SKÓGRÆKTARRITIÐ 2005