Morgunblaðið - 10.12.1964, Blaðsíða 6

MORCUNBLADIÐ
Fimmtudagur 10. des. 1964
ÚTVARP REYKJAVÍK
3 Ó N Jónsson, fiskifræðingur,
flutti fjórða og síðasta erindi sitt
um hvali sunnudaginn 29. nóv.
Að þessu sinni vék hann einkum
að hvalveiðum okkar íslendinga.
Síðan 1948 hafa íslendingar veitt
nálega 6500 hvali hér við land,
mest út af Faxaflóa og Breiða-
firði. Taldi Jón, að hvalstofnin-
um mundi nú engin hætta búin
af ofveiði, svo sem raunin var á
um og eftir síðustu aldamót, er
Norðmenn seildust mjög eftir
hvölum á íslandsmiðum. Erindi
Jóns voru mjög greinagóð og
fróðleg.
Sama má segja um erindi, sem
Páll Theoódórsson, eðlisfræðing-
ur, flutti á sunnudagskvöld um
ítalska vísindafrömuðinn Galíleo
Galílei (1564—1642). Galíleo var
innan við tvítugt, er hann upp-
götvaði hreyfingarlögmál pend-
úlsins. Frægastur er hann fyrir
uppgötvun tregðulögmálsins og
kraftlögmálsins, en þau skýra
ýmis náttúrulögmál, sem menn
umgangast daglega og kunna nú
skil á, án þess að gera sér rellu
út af þeim eða hugsa mikið um
örlög þeirra, sem uppgötvuðu
þau. Sem kunnugt er var Galíleo
á gamalsaldri neyddur til að
sverja af sér snúning jarðar með
meiru. „Samt snýst hún“ á hann
svo að hafa hvíslað að kunningja
sínum, er hann gekk út úr réttar-
salnum.
Síðar um kvöldið var þáttur-
inn: „Kaupstaðirnir keppa“. Nes-
kaupstaður og Seyðisfjörður
leiddu að þessu sinni saman
hesta sína, og sigraði Neskaup-
staður á broti úr stigi. Varð það
honum til lífs, að hann vissi
nöfn allra ritstjóra Þjóðviljans,
en Seyðisfjörður klikkaði á ívari
H. Jónssyni. Spurningar voru nú
yfirleitt léttari en í fyrri þáttum,
en þátturinn annars einna
skemmtilegastur þeirra þriggja,
sem komnir eru. Sauðárkrókur,
Hafnarfjörður og Neskaupstaður
hafa nú unnið sér þátttökurétt í
úrslitakeppninni.
, Ragnar Jónsson, forstjóri,
ræddi um daginn og veginn á
mánudagskvöld. Kom hann víða
við, sem hans er venja, og verður
fátt eitt talið hér. Hann greindi
m.a. frá Rússlandsför 1937. Fékk
hann þar að skoða samyrkjubú
um 100 km frá Moskvu, og íund-
ust honum bændur þar ekki ó-
líkt á vegi staddir og íbúar Eyr-
arbakka 1904—20. Þeir höfðu
smálandskika í aukagetu fyrir
sjálfa sig-, utan hins lögboðna
samyrkjuskipulags. Ragnar taldi,
að við gætum margt lært af mis-
tökum bæði Rússa og Banda-
ríkjamanna í landbúnaðarmálum
á síðustu áratugum, mistökum,
sem stafað hefðu af tillitsleysi
við mannlegar tilfinningar.
Stórbýli í einkaeign eða rekin
af hlutafélögum, ef með þyrfti,
taldi hann heppilega tilhögun í
íslenzkum landbúnaði. Smábýli
þau, sem nú væru að leggjast í
eyði, vildi hann láta ríkið kaupa
og mundi síðan rísa þar upp
byggð, væntanlega með áður-
nefndum búnaðarrekstri.
Ragnar
Jónsson
Ragnar sagði,
að ekkert ætti
jafn sterk ítök
í manninum og
i landið, og ekk-
ert væri mann-
| inum eins nauð-
t synlegt og að
elska. — Menn
ættu ekki að af-
rækja átthaga
sína, því að svo
fyrntust ástir
sem fundir, jafnt til lands og
kvenna.
Ragnar er ágætur útvarpsmað-
ur. Erindi hans um daginn og
veginrt t.d., eru ekki venjulegt
rabb um dægurmál eða þjóðmál.
Að vísu eru þau tíðast umræðu-
grundvöllurinn (enda í víðtæk-
ustu merkingu naumast nokkur
önnur mál til). En Ragnar ræðir
málin á þann veg, að erindi hans
minna oft fremur á kviðu list-
rænna hugsana en venjulegan
kaldtempraðan erindaflutning. —
Þess vegna snerta þau mann oft
dýpra en málflutningur margra
annarra útvarpsmanna, þótt á-
gætir séu á sína vísu.
Seinna um kvöldið var þáttur-
inn „Tveggja manna tal.“ Sigurð-
ur Benediktsson ræddi við Gunn-
laug Scheving, listmálara. Megin-
efni þáttarins var þó gamansög-
ur, sem listamaðurinn sagði, þar
af meira en helmingur hafður
eftir Eggerti Stefánssyni, söngv-
ara.
Á þriðjudagskvöld hófst nýtt
framhaldsleikrit, sem efni standa
til að geti orðið mjög vinsælt, og
lofar fyrsti þáttur góðu um það.
Það er „Heiðarbýlið" eftir Jón
Trausta, búið til útvarpsflutnings
af Valdimari Lárussyni, sem
einnig er leikstjóri. Leikendur
eru 13, en sögumaður Jónas Jón-
asson. Helga Bachmanrt leikur
Höllu. en Guðmundur Pálsson
Ólaf bónda hennar.
Fylgist með frá byrjun!
Síðar um kvöldið var útvarpað
frá dagskrá Stúdentafélags
Reykjavíkur að Hóteí Sögu. Var
það vönduð og efnismikil dag-
skrá. Miklu mest var þar erindi
Halldórs Halldórssonar, prófess-
ors, um þróun handritamálsins
og horfur í því.
Á miðvikudagskvöld var margt
til fróðleiks og skemmtunar. Þá
las m.a. Kristján Albertsson, rit-
höfundur, úr lokabindi sínu um
Hannes Hafstein, en það er nú á
jólamarkaðinum. — Væntanlega
veldur þetta bindi minni deilum
en annað bindið, sem út kom í
fyrra, enda mun það ekki fjalla
um eins viðkvæmt tímabil. Það
er þarft verk að skrifa um ævi
látinna stjórnmálaskörunga. Nú
bíðum við eftir ævisögum Bjöms
Jónssonar, Skúla Thoroddsens,
Bjarna frá Vogi og Benedikts
Sveinssonar, en allar snerta þær
þetta tímabil, sem Kristján skrif-
ar um. Fengjust þá eflaust fleiri
víddir í mynd þá.^sem hann dreg-
ur upp.
Þá var flutt erindi eftir Helga
Haraldsson frá Hrafnkelsstöðum
um Kára Sölmundarson, þetta
kvöld. Helgi dáir mjög íslend-
ingasögurnar, eins og raunar
flestir gera, þótt nú muni ekki
lengur í tízku, að menn lesi þær
í þaula á barnsaldri, eins og
tíðkanlegt var í mínu ungdæmi.
Á þeim árum voru persónur ís-
lendingasagna svo lifandi fyrir
fólki, að menn ræddu um Kára
Sölmundarson og Höskuld Hvíta-
nessgoða í ámóta áþreifanleika og
menn rabba' nú um Vilhjálm Þór
eða Kristmann Guðmundsson t.d.
Stundum helltu menn sér yfir
Mörð Valgarðsson af álíka fjálg-
leik og menn bölva skattheimtu-
mönnum nú til dags. Þetta hafði
ýmsa kosti. Menn fengu þarna
útrás fyrir hneykslun sína og
sómatilfinningu, án þess að þurfa
að óttast málshöfðun fyrir meið-
yrði.
En meira máli skipti þó líklega
hitt, hvílík uppspretta fagurs
máls íslendingasögurnar voru
mönnum. Mun líka erfitt eða
jafnvel ógjörningur að ná góðum
tökum á íslenzkri tungu, nema
lesa íslendingasögurnar á barns-
aldri. Þar standa rætur flestra
nútímaorða, íslenzkra, og setn-
ingaskipun og þenkingarmáti
leiða til þeirrar íslenzku, sem
fegurst er skrifuð í dag og af
mestri rökvísi.
Benedikt Tómasson, skólayfir
læknir, flutti gagnmerkt erindi
um starfsþol nemenda og likams
heilsu á fimmtudagskvöld. Hann
minnti í upphafi á þá almennu
venju hér á landi að taka ekki
hesta til tamningar og notkunar
fyrr en þeir væru nær fullvaxnir.
Byggðist það
vafalaust á því,
að talið væri að
slíkt drægi úr
eðlilegum líkams
þroska skepn-
unnar. — Hann
sagði, að það
væri einkenni-
legt, hve gerólík
ar skoðanir marg
ir hefðu um
vinnu barna. Nú
ynnu 12—14 ára unglingar sum-
staðar jafnlengi og fullorðið fólk,
og enn yngri börnum væri oft
haldið til vinnu. Benedikt sagði,
að börn yxu ekki jafnhratt allt
vaxtarskeið sitt. Hraðastur væri
vöxturinn fyrstu 2—3 árin, þá
hægði hann á sér, ykist aftur
nokkuð frá 6—8 ára aldurs, en
annar aðalvaxtarkippurinn væri
frá 11—17 ára aldurs. Stúlkur
væru yfirleitt 1—2 ' ár á undan
með líkamsþroska. Kraftar ykust
ekki í hlutfalli við stærð. Því
væri hættara við að of mikið
væri á börnin lagt, ekki sízt þar
sem börn væru yfirleitt sam-
vizkusamir verkamenn og vildu
ekki láta á sér standa.
Benedikt sagði, að langvinn of
reynsla barna væri oft meginor-
sök andlegs eða líkamle0^ siúk-
Benedikt
Tómasson
leika þeirra síðar meir.
Þeir foreldrar, sem misst hafa
af þessu erindi ættu að krefjast
þess af útvarpinu, að það verði
endurtekið. Ef ekki vegna sjálfra
sín, þá barna sinna vegna.
Þetta sama kvöld las Friðrik
Sigurbjörnsson, blaðamaður,
hrikalega og vel samda lýsingu
Pálma Hannessonar, rektors, á
sprengigosinu mikla á Martini-
que 1902.
Athyglisvert var erindi Sæ-
mundar G. Jóhannessonar á
föstudagskvöldið um uppeldis-
mál. Þau mál eru nú ofarlega á
dagskrá hjá útvarpinu, og er það
vel.
„I vikulokin" á laugardaginn,
sagði Sigvaldi Hjálmarsson,
fréttastjóri, okkur frá Indlandi,
svo og nokkuð frá starfsemi Guð-
spekifélagsins. — Guðspekingar
leita, að hans sögn, ekki algildra
niðurstaðna, heldur leita þeir, að
því er helzt verður skilið, leitar-
innar vegna. Þeir fælast jafnvel
algild sannindi, þar sem þau
mundu gera frekari leit ónauðsyn
lega. Gamlir fjárleitarmenn, eins
og undirritaður, eiga víst bágt
með að skilja slík leitarsjónar-
mið, enda er þá líklega vafa-
samt, að vísindi þessi þyldu
slíkan skilning, þar sem skilning-
ur leiðir allajafnan til einhvers-
konar niðurstöðu.
En ekki er svo sem fyrir það
að þræta, að „algildar" niður-
stöður og kennisetningar hafa
tíðum valdið mönnum vonbrigð-
um og sætt sífelldum endurskoð-
unum og breytingum, og þeir
menn hafa leitt einna mestan ó-
farnað yfir heimsbyggðina, sem
höndlað hafa í krafti „óbrigðulla*
kenninga.
Kannske er það engin tilvib-
un, að Indverjar, sem munu ha a
lagt mjög mikla rækt við guð-
speki eru víst ein friðsama: 'a
þjóðasamsteypa í heimi. Hjá ís-
lendingum fer þetta hins vegar
ekki saman. Við erum lítt her-
skáir, en gjarnir á að hampa á-
kveðnum óhagganlegum skoðun-
um. Virðist því dæmið um Ind-
verja ekki algilt heldur. Sé ég þá
ekki betur en Sigvaldi standi með
pálmann í höndunum.
Sveinn Kristinsson.
• Á SKÍÐI
Nú vantar víst ekki snjóinn
til skíðaferða, enda eru þeir
margir, sem tekið háfa fram
skíðin sín. Sennilega eiga miklu
færri skíði — en vildu. Það er
ekkert óeðlilegt. Við höfum
ekki fengið neinn snjó að ráði
marga undanfarna vetur — o>g
sjálfsagt eru þau mörg, ferm-
ingarbömin hér sunnanlands,
sem sjaldan eða aldrei hafa stig
ið á skíði — af þeim sökum.
Skíðaútbúnaður er fremur
dýr og það eru ekki allir, sem
efni hafa á að festa fé í slíkum
útbúnaði, þótt þeir hafi von um
að komast á skíði tvisvar eða
þrisvar á vetri. En þeir, sem
eiga skíði, ættu umfram allt að
nota fyrsta tækifærið — og
fara á skíði. Það er ekki víst að
þau bjóðist mörg í vetur þótt
snjórinn komi nú fyrr en oft
áður.
• TVEIR MÁNUÐIR
Af þessum sökum er það auð
vitað hæpið fyrir okkur að
leggja í norræna skíðakeppni
með það fyrir augum að vinna.
Á hinum Norðurlöndunum eru
skíðaferðir iðkaðar mi'klu meira
en hér — af fyrrgreindum á-
stæðum — og þess vegna ættu
hin Norðurlöndin að standa bet-
ur að vígi, þ.e.a.s. ef einhver
sanngirni er í stigaútreikningi
keppninnar.
Hitt er svo annað mál, að
keppni sem þessi gæti ýtt á eftir
þeim, sem eru þungir á sér —
komið þeim á skíði einu sinni
a.m.k. yfir veturinn, EIF ekki
stendur á snjónum. Ef einhver
árangur á að nást þarf að vera
hægt að ganga á skíðum í
a.m.k. tvo mánuði, minna má
það varla vera.
Auðvitað vakir ekki annað
fyrir þeim, sem frumkvæði eiga
að þessari keppni, en stuðla að
útiveru — og ég veit ek'kert
heilnæmara og meira hressandi
en skíðaferðir. Fólk ætti líka að
ganga fimm kílómetrana með
þetta atriði fyrst Oig fremst í
huga, ekki að gera sér vonir
um að við fáum vinninginn. ^
Ef einhver árangur á að nást
þarf að vera hægt að ganga á
skíðum í a.m.k. tVo mánuði.
Auðvitað vakir ekki annað
fyrir þeim, sem frumkvæði
eiga að þessari keppni, en stuðla
að útiveru — og ég veit ekkert
heilnæmara og meira hressandi
en skíðaferðir. Fólk ætti líka
að iganga fimm kílómetrana með
þetta atriði fyrst og fremst í
huga, ekki að gera sér vonir
um að við fáum vinninginn.
Og það er sjálfsagt að hvetja
alla til þess að taka þátt í
igöngunni. Og ekki að fara að-
eins einu sinni á skíði, heldur
alltaf, þegar hægt er að koma
því við.
• ÞAKKA BER ÞAÐ,
SEM VEL ER GERT
Oftlega heyrir maður talað
um slælega vinnu hjá ýmsum
fyrirtækjum hér á landi, a.m.k.
á síðari árum, og því miður
hafa menn oft rétt fyrir sér
hvað það snertir. En oft hefir
slíkt líka ekki við rök að styðj-
ast, og sjaldan er þess getið
þegar vel og samvizkusamlega
er unnið. Ég vil því með þess-
um fáu linum vekja athygli á
Skipasmíðastöð Marselíusar
Bernhardssonar S ísafirði, en
þar fór fram viðgerð á bát mín
um, Ingvari Guðjónssyni (183
tonn að stærð) fyrir nokkru,
Er ekki að orðlengja það, að
á betri þjónustu er vart kost-
ur. Öll vinnubrögð eru þar eina
og bezt verður á kosið og vinna
öll sérlega vönduð. — Ekki er
éig með lírium' þessum að kásta
rýrð á aðrar skipasmíðastöðvar,
heldur aðeins vekja athygli á
því sem vel er gert. — Tel ég
að viðgerð sú, sem framkvæmd
var á vélbátnum Ingvari Guð-
jónssyni c»g tók ekki nema hálf-
an mánuð, sé með því bezta,
sem hér þekkist, bæði hvað
vandvirkni og hraða snertir. —
Magnús Magnússon
skipstjóri, Hafnarfirði.
B O S C H
rafkerfi
er í þessum bifreiðum:
BENZ SAAB
DAF TAUNUS
NSU VOLVO
OPEL VW
Við höfum varahlutina.
BRÆÐURNIR
ORMSSON HF.
Vesturgötu 3. — Sími 11467.