Morgunblaðið - 10.12.1964, Blaðsíða 16

16
MORGUNBIADIÐ
Fimmtudagur Ið. des. 1964
Jllttgmtldftfrffr
Útgefandi:
Framkvæmdsts t j óri:
Ritstjórar:
Auglýsingar:
Útbreiðslustjóri:
Ritstjórn:
Auglýsingar og afgreiðsla:
Áskriftargjald kr. 90.00
í lausasölu kr.
Hf. Árvakur, Reykjavík.
Sigfús Jónsson.
Sigurður Bjarnason frá Vigur.
Matthías Johannessen.
Eyjóltur Konráð Jónsson.
Árni Garðar Kristinsson.
Sverrir Þórðarson.
Aðalstræti 6.
Aðalstræti 6. Sími 22480,
á mánuði innanlands.
5.00 eintakið.
SÍLDABIÐNAÐURINN
OG
umm
Vaxandi innflutningur bíla til
Bandaríkjanna
INNFLUTNINGUR á bifreið-
ura til Bandaríkjanna náði há-
marki árið 1959, en )þá voru
seldar 614 þúsund erlendar
bifreiðir þar í landi. Næsta ár
á eftir datt botninn úr inn-
flutningnum, nema hjá ein-
staka tegundum. Siðan hefur
aftur innfluttum bílum farið
fjölgandi ár frá ári, og er á-
ætlað að í ár verði 485 þús-
und erlendar bifreiðir seldar
í Bandarikjunum.
Það sem fyrst og fremst olli
minnkandi innfiutningi árið
1960 var að bandarískar bíla-
smiðjur sendu á markaðinn
smækkaðar útgáfur innlendra
bíla, eða „compacts“, eins og
þeír eru nefndir..En þótt inn-
flutningur bíla fari nú vax-
andi, hafa bandarísku smiðj-
urnar engar áhyggjur, því þær
telja að ekki sé enn það mikill
markaður fyrir litla bíla að
sala þeirra dragi að ráði úr
sölu stóru bílanna.
Blaðið Wall Street Journal
telur að á næsta ári verði
fluttar inn um 560 þúsund bif-
reiðir til Bandaríkjanna, og að
salan skiptist nokkurn veginn
þannig milli tegunda:
Söluhæsta bifreiðin verður
Volkswagen, með um 60%
alls innflutningsins, eða 350
þúsund bíla.
BMC ( Austin, Morris o. fl.)
um 42 þúsund bíla, aðallega
MG og Austin-Healy sport-
bíla.
Triumph, 26 þúsund sport-
bíla.
Renault, 23 þúsund.
Simca, 18 þúsund.
Fiat, 15 þúsund.
Datsun (frá Japan), 14 þús.
Rootes (Singer o. fl.) 13 þús.
Saab, 6 þúsund.
Hér eru ekki taldar með
þrjár tegundir, sem selzt hafa
vel á yfirstandandi ári. Eru
þær Volvo, með 18 þúsund
bíla í ár, Opel með 15 þúsund
og Mercedes Benz með 11 þús-
und. Varðandi Volvo er það
að segja, að í Svíþjóð er skort-
ur á vinnuafli, og hefur það
að sögn blaðsins þau áhrif að
ekki hefur reynzt unnt að af-
greiða jafn marga bíla og ósk-
að var. Um hinar tegundirnar
kveðst blaðið ekki hafa getað
aflað sér upplýsingar.
takmörkun vígbúnaðar
CJíldariðnaðurinn á íslandi er
^ orðinn stóriðnaður á okk-
ar mælikvarða. Heildarafköst
síldarverksmiðjanna í land-
inu á sólarhring, munu nú
vera rúmlega 100 þúsund mál.
Þar af eru á Norður- og Aust-
urlandi verksmiðjur, sem af-
kasta 60-—70 þúsund mála
bræðslu á sólarhring.
Af þessu sést, að afköst sfld-
'arverksmiðjanna eru þegar
orðin mjög mikil. Heildarafli
síldveiðiflotans síðan sl. vor
er nú orðinn nokkuð yfir 3
millj. mál og tunnur. Allan
þennan mikla síldarafla, sem
er meiri en nokkru sinni fyrr
í sögu síldveiðanna hér við
land, gætu síldarverksmiðjur
okkar þannig brætt á rúmum
mánuði, ef aflanum væri land
að nokkurn veginn jafnt og
heildarafköst þeirra hagnýtt.
En þrátt fyrir þessar stað-
reyndir er nú rætt um að auka
afköst síldarverksmiðjanna á
Austfjörðum og Norðaustur-
landi að miklum mun og verja
til þess 1-—200 millj. kr. í f jár-
festingu. Það er út af fyrir sig
góðra gjalda vert að ráðgera
frekari uppbyggingu síldar-
iðnaðarins, sem vafalaust á
sér mikla framtíð hér á landi.
Æskilegt er að geta stækkað
nokkuð einstakar verksmiðj-
ur og bætt afstöðu þeirra til
móttöku afla og geymslu af-
urða. En þess ber þó að gæta,
að höfuðnauðsyn ber til þess
að hagnýta sem bezt afkasta-
getu þeirra verksmiðja, sem
fyrir eru, og dreifðar eru um
meginhluta landsins. Þetta er
ekki sízt nauðsynlegt, þegar
þess er gætt, að atvinnuerfið-
leikar ríkja í mörgum byggð-
arlögum norðanlands og vest-
an, vegna aflabrests á þorsk-
veiðum og síldarleysis á mið-
unum fyrir NorðurlandL
★
Margt bendir því til þess, að
skynsamlegast væri nú að
leggja höfuðáherzlu á betri
hagnýtingu hins mikla verk-
smiðjukosts, sem byggður
hefúr verið upp í nær öllum
landshlutum. En til þess að
það takist þarf að leggja stór-
aukna rækt við síldarflutn-
inga milli landshluta, þegar
þannig stendur á að síldin
veiðist fyrst og fremst á tak-
"mörkuðu svæði fyrir strönd-
um landsins. Sem betur fer
hefur tækninni fleygt fram á
þessu sviði. Á sl. sumri var
t.d. fyrir frumkvæði Einars
Guðfinnssonar, útgerðar-
manns í Bolungarvík, gerð
merkileg tilraun með að dæla
síld úr veiðiskipum yfir í
flutningaskip á miðum úti.
Þessi tilraun tókst svo vel, að
óhætt er að fullyrða að hún
bendi langt áleiðis um það
sem koma skal. — Mikill
tími getur greinilega spar-
azt við það að dæla síld-
inni úr veiðiskipunum úti á
miðunum í flutningaskip, sem
síðan flytja aflann til verk-
smiðja í hinum ýmsu lands-
hlutum. Hin litla reynsla, sem
þegar er fengin á þessu sviði,
sannar ótvírætt, að þetta er
mögulegt. Er ákaflega þýð-
ingarmikið að ráðstafanir
verði gerðar til þess að slík-
um síldarflutningum verði
haldið áfram og þeir auknir.
Tæknin á þessu sviði er í
hraðri framför. Má í því sam-
bandi minnast á olíuflutninga
milli skipa úti á rúmsjó og
jafnvel flugvéla á flugi.
Ennfremur hefur nú verið
hafizt handa um síldarflutn-
inga með togurum í kæli.
Væri stórmikils virði ef hægt
væri að hagnýta slíka síld til
sköpunar verðmætari útflutn-
ingsvöru en bræðslusíldaraf-
urðirnar eru. Einskis má láta
ófreistað til umbóta og ný-
unga í þessum efnum.
Gífurlegt fjármagn er bund
ið í síldarverksmiðjum okkar
íslendinga. Þess vegna verð-
ur að hagnýta þessi dýru fram
leiðslutæki eins og frekast er
kostur, og stuðla þannig að
aukinni framleiðslu og vax-
andi gjaldeyristekjum þjóðar-
innar, samhliða auknu at-
vinnuöryggi í fjölda byggðar-
laga.
TENGSL
HÁSKÓLANS OG
ATVINNULÍFSINS
í ágætri ræðu Ármanns
-*• Snævars, háskólarektors,
l. desember sl., lagði hann
m. a. mikla áherzlu á nauðsyn
þess að treysta tengslin miili
háskólans og íslenzkra bjarg-
ræðisvega. Komst rektor þar
m.a. að orði á þessa leið:
„í þeim heilstæðu könnun-
um um frambúðarstarfsemi
Háskólans, sem ég tel að hefj-
ast þurfi handa um þegar í
stað, ætti að gefa sérstakan
gaum að kennslugreinum,
sem varða atvinnuvegi þjóð-
arinnar, svo sem að athuga
möguieika á að koma hér við
kennslu í landbúnaðarvísind-
um, fiskifræði og haffræði, og
í greinum, er varða iðnað. Ég
hef margoft í ræðum undan-
farin ár bent á þá höfuðnauð-
syn, sem á því er, að treysta
tengslin milli Háskólans og
atvinnuvega þjóðarinnar.“
New York, 8. des. (NTB
ANDREI GROMYKO, utanríkis-
ráðherra Sovétríkjanna, lagði í
dag fyrir AUsherjarþing Samein
uðu Þjóðanna álitsgerð í ellefu
liðum, þar sem kveðið er á um
takmörkun vígbúnaðarkapp-
hlaupsins. Er þar meðal annars
lagt til að fækkað verði erlend-
um hermönnum í Austur- og
Vestur-Þýzkalandi og komið á
algeru banni við neðanjarðartil-
raunum með kjarnorkuvopn. Þá
er gert ráð fyrir því, að útgjöld
til landvarna verði skorin niður
um 19-15% og hluti þess fjár,
sem þannig sparast notaður til
aðstoðar þeim ríkjum, sem
skammt eru á veg komin í efna-
hags- og þjóðfélagslegri þróun.
í álitsgerðinni er lögð áherzla
á nauðsyn þess, að lagðar séu
niður erlendar herstöövar; að
komið verði í veg fyrir frekari
útbreiðslu kjarnorkuvopna og
komið á kjarnorkuvopnalausum
svæðum í Mið-Evrópu, sam-
kvæmt Rapacki-áætluninni, svo
og í Norður-Evrópu, Balkan-
löndunum, í Afríku, Indlands-
hafi, í Austurlöndum fjær og
Þessi ummæli Ármanns
Snævars eru hin athyglis-
verðustu. Grunntónn þeirra
er hinn sami og í skrifum og
ræðum Jóns Sigurðssonar,
forseta, sem lagði áherzlu á,
að Háskóli íslands ætti að
verða „þjóðskóli.“ Hann ætti
ekki aðeins að verða mennta-
stofnun til þess að ala upp
embættismenn, heldur jafn-
framt forystumenn í athafna-
og efnahagslífi landsmanna.
Af slíkri framsýni og fyrir-
hyggju mælti þessi mikli leið-
togi íslenzkrar sjálfstæðisbar-
áttu.
nær — og víðar. Segist Sovét-
stjórnin munl virða slík svæði,
geri önnur stórveldi það einnig.
Zond II. enn
á ferð
Moskva, 8. des. NTB.
SOVÉZKA geimfaria „Zond 2“
sem er á leiS til Marz er ennþá
á réttri braut og samband allt
við það með eðlilegum hætti, að
því er Tass-fréttastofan segir
í dag.
„Zond 2“ var sent á loft 30.
nóvember sl. og var um hádegi
(ísl. tími) í dag í 2.470.000 km.
fjarlægð frá jörðu. Fljótt eftir
að geimfarinu var skotið á loft,
tilkynnti Tass, að það hefði
þegar notað helming alls elds-
neytis síns og gæti það haft í
för með sér, að tilraunin heppn-
aðist eklki, — geimfarinu tækist
ekki að afla tilskilinna upplýs-
inga. í dag minntist Tass ekki
á eldsneytísíorða þess.
til ufidirbúfiings
tunglferða
Los Angeles, 8. des. — (NTB)
í D A G var skotið á loft frá
tilraunastöðinni White Sands
í New Mexico ómönnuðu
geimfari af þeirri tegund, sem
nota á, þegar þrír menn verða
scndir til tunglsins, væntan-
lega einhverntíma fyrir 1970.
Upplýst er, að tilraunin hafi
Loks er lagt til að allar
sprengjuflugvélar verði eyði-
lagðar, að komið verði á griða-
sáttmála NATO-ríkjanna og að-
ildarríkja Varsjárbandalagsins
og sett verði skilyrðislaust
bann — undir ströngu eftir-
liti — við staðsetningu kjarnorku
vopna í Austur- og Vestur-
Þýzkalandi.
I siuttu
máli
Plymouth, 8. des. NTB.
BREZKA skipið „Arthur AII-
bright" bjargaði i nótt fimm
m.anna áhöfn 326 lesta daesks
skips, „Scantic", sem sökk
seint í gærkveldi u.þ.b. 50 sjó
mílur suður undan strönd ír-
lands. Höfðu skipbrotsmenn
velkzt í björgunarbát í marg-
ar klukkustundir í — vonzku-
veðri, sem torveidaðí mjög
leit að þeún.
Khartoun, 8. des. AP-
NTB.
AÐ minnsta kosti 23 menn
biðu bana og 400 særðust í
gær í átökum milli blökku-
manna frá suðurhluta landsins
og Araba frá norðurhlutanunv.
tekizt vel og sé mikilsvert
skref í rétta átt.
Tilgangur tilraunarinnar var ai5
prófa björgunartæki þau, sena
geimfarar í fyrirhugaðri tungl-
ferð eiga að nota, ef Satúrnua
eldflaugin, sem flytur tunglfarið
á loft skyldi lenda út af réttri
braut. Við tilraunina í dag var
notuð lítil eldflaug. Geimfarið
var sent í 9.500 metra hæð og
virtust öll tæki starfa samkvæmt
áætlun. Vísindamenn náðu geim-
farinu aftur til jarðar — lenti
það með fallhlíf í 9.5 km fjar-
lægð frá tilraunastöðinrii.
Vel heppnuð tilraun