Morgunblaðið - 08.10.1977, Blaðsíða 14

Morgunblaðið - 08.10.1977, Blaðsíða 14
14 MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 8. OKTÓBER 1977 Eftir Magnús Finnsson „FLOKKURINN er heilinn og eigandi lífs ykkar!" stóð á stórum boröa rétt utan við Kremlmúrana, tilvitnun i Lenin, guðinn, sem alls staðar er, utan dyra og innanhúss, ýmist steyptur í brons eða höggv- inn í marmara, steingervingur kommúnismans. í öllum þeim borgum, sem við komum til, er Lenintorg eða Leningata. Á ein- um stað var og verið að sandblása guðinn, sem líklegast hefur verið of óhreinn, enda er mengun i Sovétríkjunum svo mikil, að varla er unnt að taka yfirlitsmyndir í borgum. í hitasvækjunni í Yere- van og Tibilissi tók maður gjarn- an vasaklút og þurrkaði af enni sér. Vasaklúturinn varð svartur eftir, svo mikil var mengunin. En þessi tilvitnun, sem er upp- haf þessarar greinar og var raun- ar fyrirsögn fyrstu greinarinnar um Rússlandsförina, lýsir kannski bezt inntaki þeirrar þjóð- lífsstefnu, sem Marx boðaði. Hann vildi breyta og bæta þjóðfé- lagið sjálft án tillits til þess, hvað yrði um einslaklinginn sjálfan. Þetta vildi einnig annar maður gera, Bretinn John Stuart Mill, sem reit bókina „On Liberty" eða Frelsið. En Stuart Mill vildi fara aðrar leiðir til þess að breyta ir. Það væri lesandans að hugsa sitt. Hins vegar kvaðst ég geta sagt, hvað mér byggi i brjósti und- ir eigin nafni i greinum. í skoðun- um og lífsviðhorfum milli þessara manna og min fannst mér vera heilf ginnungagap. Mat á stöðu manna er einnig allt annað en gerist á Vesturlönd- um. Verkamaður hefur í laun, að þvi er mér var tjáð, frá 150 til 170 rúblna. Hins vegar hefur læknir aðeins um 70 til 100 rúblur á mánuði. Skráð gengi rúblunnar er 270 krónur, en hins vegar er hægt að fá rúblu í erlendum bönkum fyrir mun minna verð eða um 50 krónur íslenzkar. Þeg- ar ég spurði hvers vegna læknar hefðu ekki meiri laun — var svar- ið: þeir vinna ekki við skapandi framleiðslustörf. Siðan frélti ég, að blaðamenn og frétlamenn, svo og kvikmyndatökumenn og hljóð- menn sjónvarps hefðu 400 rúblur. Þetta fannst mér bæði eðlilegt og sjálfsagt, að menn í þessum störf- um hefðu há og mikil laun, en mér fannst samt skrítið hlutfallið við aðra — blaðamenn með fjór- föld læknislaun. Hvernig gat það verið? Svarið við því var ofur eðlilegt — þeir eru menn, sem hafa áhrif á skoðanamyndun Alls staSar eru styttur af Lenin LENIN ER ALLS STAÐAR NÁLÆ GUR þjóðfélaginu og auka um leið frelsi einstaklingsins. Hér er um tvær hugmyndafræðilegar stefn- ur að ræða og það er grundvallar- mismunur þessara tveggja lífs- .skoðana, sem skilur þessi tvö þjöðfélagsform, það sem Islend- ingar búa við og sovétskipulagið. Ég gerði t.d. tilraun til þess að ræða við biaðamenn um blaða- mennsku, en ég efast um að þeir hafi skilið hvað ég var að tala um. Þessir menn þekktu ekki og vissu ekki um tilvist John Stuart Mill, sem boðaði að allir menn mættu segja það sem þeim byggi i brjósti. ÖIl hugsun þessara manna hefur aðeins eina stefnu og það er að boða stefnu Flokks- ins. Ég sagði þeim að ég gæti ekki i fréttum lagt mat mitt á hluti, ég gæti aðeins farið með staðreynd- fólks, áróðursmeistarar flokksins og flokksvélarinnar, svo einfalt var það. Nú en annan dag heimsóknar forsætisráðherra íslands var árla morguns skoðað demantasafnið í Kreml. Innan dyra þess er bannað að taka myndir og urðum við að skilja ljósmyndavélar okkar eftir áður en við gengjum í helgidóm dýrgripa zaranna og hinna nýju Kremlherra. Demantasafninu er skipt í tvær deildir. Annars vegar eru gersemar horfinna höfðingja, en hins vegar stórir og dýrmætir steinar, sem fundizt hafa í nám- um Sovétrikjanna. I deild krún- unnar rússnesku er t.d. krýning- arkóróna Katrínar miklu, alsett gimsteinum og þar eru og demants eyrnalokkar zarinna, sem eru svo þungir að gera varð y Heiðursvörður við gröf óþekkta hermannsins í Kænugarði, Kiev. sérstaka spöng, líkt og á gull- spangargleraugum, sem kræktist utan um allt eyrað. Þar er einnig stórt jarðarber, sem gert er úr rauðum gimsteini og var gjöf Gústafs III Svíakonungs til Katrínar árið 1777. Þannig mætti lengi teija kórónur og veldis- sprota. í deildinni, sem sýnir demanta, sem stjórnvöldum hafa hlotnazt eftir byltingu má sjá margan fagr- an steininn og sýnt er hvernig unnt er að vinna þá og slipa. En það sem vakti furðu mina og ann- arra var að ekki gátu hinir nýju herrar í Kreml stillt sig um að móta merki sitt, hamar og sigð í fíngerðan demantssalla, svo að þeir sem á horfðu fengu glýju í augun. Áreiðanlega var þetta dýr- mætasta merki sovézka kommún- ismans, sem lá þarna til sýnis rétt eins og kórónur zaranna. Ur demantasafninu var haldið í svokallað vopnasafn. Þar getur að líta allt mögulegt skraut; vopn og dýrgripi, sem þjóðin hefur skilið eftir sig kynslóð eftir kynslóð. Það mega Sovétmenn eiga, að þeir meta forna muni og mun það einkum og sér i lagi vera fyrir orð Lenins, að svo er gert. Hann á að hafa sagt, að forna gripi skyldu þeir varðveita, þvi að í þeim fæl- ist saga þjóðar þeirra, sveiti og blóð. I þessu safni eru og dýrgrip- ir, sem zörunum hafa verið gefnir frá öðrum þjóðhöfðingjum. M.a. skoðuðum við örn i fullri likams- stærð, sem Japanskeisari hafði gefið zarnum. Örninn var gerður úr 2.000 fjöðrum úr fílabeini og er hægt að taka hann í sundur fjóður fyrir fjöður, tómstunda- gaman zarsins, eins konar „pússluspil" þeirra tíma. Einn Rússanna, sem fylgdu okkur um safnið, kvað enska fornleifafræð- inga gjarnan koma til Kremlar, ef þeir þyrftu að rannsaka enska handmennt og silfur- og gullgerð fyrri tima. Þegar þjóðfélagslegar hræringar urðu í Bretlandi og efnahagslífið fór úr skorðum á öldinni sem leið, notuðu Bretar nefnilega alla sína listmuni I myntgerð og bræddu margan dýr- gripinn upp. Nú er eina full- komna safnið, sem ber þessari fornu handmennt vitni, í Kreml, fyrrum eignir háaðalsins rúss- neska. Eftir að hafa gengið um salar- kynni hallanna í Kreml og skoðað alia þessa dýrgripi og orðið vitni að öllu því bruðli, sem fyrr á tímum hefur átt sér stað, finnst manni ekki skrítið að bylting hafi átt sér stað fyrir 60 árum. Sem dæmi má nefna að þegar Katrín mikla dó lét hún eftir sig 15 þús- und kjóla. Hefði það þvi tekið hana 41 ár, ef hún hefði átt að fara i þá alia, einn á dag. Við skoðuðum skrautvagna zaranna, gulli slegna, ýmist á hjólum eða sleðum eftir þvi hvort þeir voru notaðir að sumri eða vetri. Ég sagði við einn fylgdarmanna okk- ar: „Þetta eru Rolls Roycar síns tima: Næst vænti ég að við fáum að sjá bflageymslu Leonids Brezhnevs, nútíma Rollsa." I fyrstu varð fylgdarmaður okkar alvarlegur og dálitið þungur á brún, en hann áttaði sig fljótt, yppti öxlum og brosti, um leið og hann sagði: „En herra Finnsson, ég hef ekki einu sinni séð þá sjálfur." Þetta kvóld fóru islenzku gest- irnir í Bolsjoj-leikhúsið og sáu tvö ballettverk, Jarðfræðingana, eftir N. Karetnikov og Vorblót eftir Stravinsky. Frá því þarf ekki að skýra nánar, enda Rússar frægir fyrir stórkostlegar ballettsýning- ar. Sýningin hófst á því að ljós- kastarar lýstu upp viðhafnarstúk- una í Bolsjoj, þar sem heiðurs- gestirnir frá íslandi sátu. Ahorf- endur klöppuðu forsætisráðherra Islands iof í lófa, en síðan voru þjóðsöngvar landanna leiknir. Kvöldið i Bolsjoj var ógleyman- legt og húsið sjálft sem stór og mikill dýrgripur, gulli slegið. Tjaldið var ofið með hamri og sigð og efst uppi yfir sviðinu var skjaldarmerki Sovétríkjanna gulli slegið. Með heimsókninni i Bolsjoj var heijnsókninni til Moskvu þar með Götumynd frá Tibilissi. Me8 100 metra millibili eru myndir af tetinslum. en það eru konur. sem tína te é ökrunum I Grúsiu. Þeir, sem fá myndir af sér i götum og gatnamótum, hafa náð einhverjum akveðnum afköstum, en ákveðið mark hefur veríð sett fyrir 60 ira afmœli byltingarínnar.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.