Morgunblaðið - 06.06.1978, Blaðsíða 19

Morgunblaðið - 06.06.1978, Blaðsíða 19
MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 6. JUNI 1978 19 voru Guðmundur Guðjóns- son, Tómas Guðjónsson, Guð- mundur Eyjólfsson, Magnús Guðmundsson og Guðmund- ur Þórðarson. Þá afhenti Garðar Þorsteinsson einnig svonefndan Fjalarbikar, sem gefinn er af vélasölufyrir- tækinu Fjalar til þess sem nær beztum árangri í vél- fræði 3. stigs í Vélskóla íslands. En að auki fær handhafi bikarsins einnig silfurpening til eignar. Örn Ineólfsson frá Breiðdalsvík hlaut bikarinn að þessu sinni, en hann hóf nám við skólann 1975. Örn er nú vélstjóri á skuttogaranum Hegranesi, sem nú er á veiðum. Örn gat því ekki verið viðstaddur og veitti Guðmundur Ottósson bikarnum viðtöku fyrir hans hönd. Að síðustu var kappróður á seglbátum, kappróður, koddaslagur, björgunar- og stakkasund. Og Björgunar- deildin Ingólfur sýndi ýmis atriði úr starfsemi sinni. aukin sókn skilaði ekki auknum afla, var minnkun þorskstofns- ins. Þannig hefur heildarstofn- inn minnkað úr 2.6 millj. tonna árið 1955 í 1.2 millj. tonna árið 1978. Hrygningarstofni þorsksins hefur hrakað enn meira, úr um 1 millj. tonna á árunum 1957-1959 í 180 þús. tonn árið 1978." Það skal því engan undra, að vertíðaraflinn, sem er úr hinum kynþroska hluta stofnsins skuli dragást saman. Sé miðað við sömu sókn á þessu ári og á árinu 1977, má gera ráð fyrir því, að þorsk- aflinn verði um 350 þús. tonn eða 70—80 þús. tonnum meiri en fiskifræðingar leggja til og er umframaflinn að mestu 3—4 ára fiskur. Ef sú verður raunin, að framangreindur afli náist á þessu ári, þá verður aflinn á árinu 1979 m.v. sömu sókn. 320 þús. tonn og verður að fara aftur um þrjátíu ár til að finna sambærilegar aflatölur. Eins og fram kemur hér að framan þá nemur hlutdeild sjávarútvegs í heildarútflutn- ingi landsins 73-78 0/0 á síðustu árum. Af þessu hlutfalli eru þorskaf- urðir u.þ.b. helmingur eða tæp 40 % af heildarútflutningnum. Þessi staðreynd sýnir betur en mörg orð, að allt er undir því komið, að ' viðgangur þorsk- stofnsins sé tryggður í framtíð- inni. Það er rétt, að á undanförnum árum hefur margt verið gert af hálfu stjórnvalda t.d. stækkun möskva, skyndilokanir veiði- svæða og tímabundin þorsk- veiðibönn, en þó er það mat útgerðarmanna, að ekki hafi nóg verið að gert af hálfu stjórn- valda. Þegar fram líða stundir verð- ur árið 1976 minnisstætt vegna þess að á því ári sigldu Bretar út fyrir 200 mílna fiskveiðilög- sögu íslands. Sé litið til baka nú og þróun landhelgismálsins skoðuð nán- ar, má í raun furðulegt teljast, hve miklu hefur verið áorkað á skömmum tíma. Þegar Islendingar færðu út fiskveiðimörkin í 50 mílur 1. september 1972 má hiklaust segja, að íslendingar hafi gerzt forustuþjóð í baráttu strand- ríkja fyrir víðtækari rétti til fiskveiðilögsögu. Nokkrar þjóðir höfðu að vísu fært út landhelgi sína í 200 mílur, en þar var áhrifagildið ósambærilegt við það, sem hér var. Við færðum út landhelgina, þrátt fyrir harða andstöðu nokkurra helztu út- hafsveiðiþjóða í heimi og þar á ég sérstaklega við Breta og Þjóðverja. Það er skammt stórra högga í millum. Strax í upphafi árs 1975 hófust umræður um að færa landhelgina út í 200 mílur og kom sú útfærsla til fram- kvæmda 15. október sama ár. Endanlegur sigur vannst með samkomulaginu, sem gert var við Breta í Osló, sem leiddi til þess að þeir sigldu út fyrir 200 mílna landhelgina 1. desember 1976. Þó var eitt atriði, sem skyggði á sigur íslendinga. ísfiskmark- aðir okkar í Bretlandi voru áfram lokaðir fyrir ísl. skipum og var þar um að kenna andstöðu brezku verkalýðs- og sjómannasamtakanna og ekki voru brezkir togaraeigendur ákafir á því að fá landanir úr ísl. skipum. I lok síðasta árs fékk L.Í.Ú. boð um viðræður við brezka verkalýðsleiðtoga um möguleika á löndunum úr skipum okkar. Nokkrir fundir voru haldnir um mál þetta og er skemmst frá því að segja, að markaðurinn í Hull var opnaður fyrir ísl. skipum í marz s.l. og nokkrum dögum síðar landaði fyrsta ísl. skipið afla sínum þar. Að lokum vil ég fyrir hönd útgerðarmanna, árna íslenzku sjómannastéttinni allra heilla í starfi sínu í framtíðinni. Slysavarnafélagi íslands veittur heiðursbikar fyrir 50 ára störf —og fimm aldraðir sjómenn heiðraðir á Sjómannadag i Reykjavik Frá afhendingu heiöursmerkja á Sjómannadaginn. F.v.: Magnús Guömundsson, Guömundur Eyjólfsson, Guðmundur Ottósson, Gunnar Friöriksson, Pétur Sigurösson, Guömundur Guojónsson, Tómas Guojónsson og Magnús Guömundsson. AÐ LOKNUM ræðuhöldum á hátiöisdegi sjómanna á sunnudaginn var fimm sjómönnum veitl heiðursmerki sjómannadagsins í Reykjavík. Einnig var Slysavarnafélagi íslands afhentur sérstakur heiðursbikar i tilefni Oess, að félagið hefur nú stundað björgunarstörf i höfum úti í 50 ir. Slysavarnafélag islands var stofnað 29. janúar 1928 og hefur upp frá Því stundað skipulögö björgunarstörf og félagsstarfsemi til varnar slysum. Á síðustu 12 árum hefur til dæmis 232 mönnum verið bjargað í land úr björgunarstöl. Viö afhendíngu heiðursbikarsins gat Pétur Sigurösson albingismaöur og formaður Sjómannadagsráðs Þess, að fjöldi sjóslysa hefði farið ört lækkandi hin síöustu ér, og ætti Dar hvað stærstan hlut að máli Slysavarnafélag íslands. Gunnar Friðriksson, forseti Slysavarnafélagsins, veitti bikarnum móttöku. Auk þess fékk Örn Ingólfsson, vélstjóri frá Breiödalsvík, Fjalarsbikarinn svokallaða fyrir frábæran irangur i velstjóraprófi. í fjarveru Arnar tók Guðmundur Ottósson við bikarnum. Morgunblaðinu tókst ekki aö ni tali af öllum peim sem hlutu heiðursmerki Sjómannadags að bessu sinni, en orð og umsagnir um pá fara hér i eftir. Guömundur Guöjónsson skipstjóri ar bónda og konu hans Þuríðar var einn þeirra félaga sem tók viö heiðursmerki Sjómannadagsráös á sunnudaginn. Guömundur er fæddur 31. ágúst aldamótaárið á Ljúfustöðum í Strandasýslu, en foreldrar hans voru Guöjón bóndi þar og alþingismaöur Strandamanna frá 1893 til 1914 og kona hans Jóney Guömundsdóttir. Guðmundur var ungur þegar hann hélt fyrst til sjós og lauk farmanna- prófi frá Stýrimannaskólanum í Reykjavík árið 1921. Fram til ársins 1926 var hann háseti á ýmsum verzlunarskipum og stýrimaöur á dönsku skipi, en þaö ár hóf hann störf sín hjá Landhelgisgæzlunni og Skipaútgerö ríkisins sem stýrimaður á varðskipinu Þór, þeim elsta. Skipstjóri á v.s. Þór II varð hann 1942 til ársins 1946. Hann hafði eftirlit með smíði m.s. Herðuþreiöar og Skjaldbreiöar í Skotlandi og sigldi þeim skipum heim og var með Skjaldbreiö til ársins 1952, er hann tók viö Esju og síðan Heklu sem hann stýrði til ársins 1966, er skipið var selt úr landi. Þá hætti Guðmund- ur siglingum vegna aldurs, en hann starfar nú hjá Sjómælingum íslands. Guömundur kvæntist árið 1929 Ingibjörgu Þórðardóttur frá Gnúpu- felli í Eyjafiröi, en hún er nú látin. Guömundur kvaðst hafa verið farsæll á sjónum og þegar hann liti til baka gæti hann ekki greint neina stórvægilega galla á ferli sínum. Best hefði hann notið sín á Heklunni, en ekki síöur þó kunnaö við sig á Esjunni og Skjaldbreið. Á rúmlega 20 ára starfi viö Landhelgisgæzluna hefði hann lent í litlum væringum, en „tekið þá sem sekir voru en sleppt hinum". Hann hefur átt þátt að björgun margra skipa og báta og veri heiöraður fyrir, en árið 1941 stjórn- aði hann björgun belgíska skipsins Persíer, 8000 brúttólesta skipi, sem strandað hafði austarí viö Kötlu- tanga. Aðspuröur um eftirminnilegan at- burð frá fyrri tíö rifjaöi hann upp atvik frá árinu 1928 er elsti Þór lá inni á Siglufirði. Þá kom um borð dr. Alexander Jóhannesson og fór þess á leit að hann fengi mann til aðstoöar viö eftirlitsflug með síldarskipunum á Húnaflóa og víöar. Þaö varð úr að Guðmundur tók þaö starf aö sér í vikutíma og varð þannigfyrsi maður- inn frá Gæzlunni sem haföi með hendi fluggæzlu viö íslandsstrendur. Tómas Guðjónsson vélstjóri er fæddur á Dísastöðum í Árnessýslu, sonur hjónanna Guöjóns Tómasson- Hannesdottur. Tómas fluttist til Reykjavíkur 1924 og réö sig 17 ára sem hjálparkokk um borð í togarann Menju. en sigldi síöan á Skallagrími og togaranum Baldri. Árið 1932 lauk hann prófi við lönskólann í Reykjavík og vélstjóra- prófi áriö 1934. Réö hann sig þá á togarann Ólaf í tvö ár, en fór af honum skömmu áður en skipiö fórst meö allri áhöfn áriö 1924 í Halaveðr- inu svokallaöa en sá sorglegi atburö- ur er honum hvað eftirminnilegastur. Tómas hefur alls þrisvar borið sig í land úr skipum sem skömmu síðar fórust. Tómas var vélstjóri á Gullfossi um tíma þar til skipið lokaðist inni í Kaupmannahöfn í síðara stríði. í næst síðustu ferð sinni með því skipi komust skipverjar heldur betur í hann krappan er skipið festist í ís í níu sólarhringa á leið frá Óslóarfiröi til Kaupmannahafnar. Þar sem skort- ur var á vatni þurfti aö grípa til þess ráðs viö smi'öa sleða til aö fá vatnsföng úr næstu skipum sem voru föst í hnapp. Fyrir fullt og allt hætti Tómas sjómennsku áriö 1942 og hóf störf hjá Olíuverzlun íslands h.f. Hann hefur mikiö starfaö aö félagsmálum og m.a. átt sæti í stjórn vélstjórafé- lagsins, en í dag starfar hann sem bókari í Lífeyrissjóöi vélstjóra. Tómas hefr starfað mikiö að uppbyggingarstarfi Hrafnistu en þar hefur hann starfaö frá árinu 1957, lengst af í stjórninni. Tómas er kvæntur Ingu Sigríöi Pálsdóttur frá Hnífsdal og eiga þau hjónin fjögur börn. Tómas kvaðst eiga nóg land til að ganga á, vera hraustur og hress, en hann á sér fjölda áhugamála, þ.á m. hefur hann stundað fiskirækt. Talað hefur verið um að þaö sé honum „aö kenna" aö lax finnst nú í nokkrum ám hér á landi en hann byrjaöi að fást viö þetta starf um 1950 og er nú aö koma upp laxarækt norður í Strönd- um. Guðmundur Þóröarson bryti kem- ur úr mikilli sjósóknarafjölskyldu. Hann var 5. í röð 8 barna Þórðar sjómanns Þóröarsonar og Ingibjarg- ar lllugadóttur í Gerðum. Meðal bræðra Guðmundar voru þekktir sjósóknarar, og sjálfur byrjaði hann sjómennsku 15 ára eftir aö hann haföi flutzt til Reykjavíkur, þá sem vikapiltur á varöskipinu Óöni. Guðmundur réðst til starfa hjá Eimskipafélagi islands árið 1933, og hjá því félagi hefur hann starfað til þessa dags. Fyrst var hann þjónn og síðar matsveinn á Dettifossi fyrsta, • en síðan bryti á ýmsum skipum Eimskipafélagsins, fyrst á m.s. Lag- arfossi. Áriö 1949 átti hann þátt í því aö hinn nýi Dettifoss var sóttur heim, en síðan hóf hann störf sem bryti á Gullfossi. Á Gullfossi var Guömundur bryti frá komu skipsins 1950 og allt þar til aö skipið var selt úr landi 1973. Guðmundur er nú við önnur störf í landi hjá Eimskipafélagi Islands, og er starfsferill hans hjá félaginu því nú orðinn 45 ár. Guðmundur Þórðarson er kvæntur Sæmundu Pétursdóttur, og eiga þau 5 börn á lífi. Magnús Guömundsson hefur tekiö drjúgan þátt í félagsmálum sjómanna auk þess aö hafa gegnt störfum háseta og matsveins á togurum, bátum og línuveiöurum. Magnús er fæddur 1909 en hóf sjómannsferil sinn á Þingeyri ferm- ingarárið 1927. Þar var hann á togaranum Clementine, sem þá var stærstur togara hér á landi, en síðan var hann á ýmsum skipum, lengst af á nýsköpunartogaranum Röðli eða á annan áratug. Magnús geröist á sínum tíma aðalforystumaður í hagsmunamálum matsveina á fiskiskipum og var hvatamaður aö stofnun stéttarfélags þeirra 1952. Formennsku í því félagi gegndi hann svo hátt á annan áratug. En auk þess var hann einn forvígis- manna að stofnun Sjómannasam- bands íslands 1967 og meöal baráttumanna þess, aö sambandiö fengi fulla aðild aö Alþýöusambandi íslands. Magnús sat í stjórn SSÍ á annan áratug og á þingum þess og ASÍ um langt árabil, en auk þess sat hann á annan áratug í Sjómannadagsráði. Magnús Guðmundsson er kvæntur Önnur Elíasdóttur og eiga þau hjón þrjú uppkomin börn á lífi. Ég verö örugglega ekki í vandræö- um með aö finna mér eitthvaö að gera þegar ég hætti, sagði Guðmundur Eyjólfsson, háseti á m.s. Heklu, en hann hefur stundaö sjómennsku í 44 ár og hyggst ekki hætta því fyrr en hann nær 65 ára aldri.Guðmundur hefur lengst af verið háseti á togurum, en frá 1960 hefur hann stundaö hásetastörf á skipum Skipaútgerðar ríkisins. „Ég er nú meiri fiskimaður í mér en farmaöur," sagði Guömundur, „og þetta er auövitað sjómennska í öörum anda, - hún snýst um annaö en fiskveiðar. En ég hef kynnst mörgum ágætum mönnum hjá Ríkis- skip, og ég kann vel við þetta." Guðmundur kvaöst næsta fátt Framhald á bls. 30,

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.