Morgunblaðið - 06.06.1978, Blaðsíða 20

Morgunblaðið - 06.06.1978, Blaðsíða 20
20 MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIDJUDAGUR 6. JUNI 1978 M#t$mútUtbÍto Utgefandi Framkvæmdaatióh Rilstjórar Ritstjórnarfulltrúi Fréttastjóri Auglýsingastjóri Ritstjórn og afgreiðsla Auglýsingar hf. Arvakur, Reykjavík. Haraldur Sveinsson. Matthías Johannessen, Styrmir Gunnarsson. Þorbjörn GuAmundsson. Björn Jóhannsson. Baldvin Jónsson Aoalstræti 6, sími 10100. Aoalstræti 6, sími 22480. Áskriftargjald 2000.00 kr. á mánuot innanlands. í lausasölu 100 kr. eintakið. Enga ævintýrapólitík í utanríkismálum Ríkisstjórn Geirs Hallgrímssonar hefur á því kjörtímabili, sem nú er aö Ijúka komiö í höfn tveimur veigamiklum Þáttum í utanríkismálum okkar, varnarmálum og landhelgis- málum. Þegar ríkisstjórnin tók viö völdum á haustmánuöum 1974 hafði mikil og vaxandi óvissa ríkt um framtíð varnarsamstarfs íslands og Bandaríkjanna um Þriggja ára skeíð. Vinstri stjórnin lýsti Því yfir í upphafi valdaferils síns sumarið 1971, aö hún hygðist segja upp varnarsamningnum við Bandaríkin. í marz 1974 höfðu Þeir flokkar, sem stóöu aö vinstri stjórninni náð samkomulagi um varnarmálin, sem byggöist á Því, að varnarliðið skyldi hverfa af landi brott í áföngum og vera farið á miðju ári 1976. Um Þessa meginstefnu var samkomulag milli Framsóknarflokks, AlÞýðubandalags og SFV. Það var einungis stórsigur Sjálfstæöisflokksins í Þingkosningunum 1974, sem kom í veg fyrir, að af Þessu yrði. Nokkrum ménuöum áður höfðu 55 Þúsund íslendingar undirritað áskorun Þess efnis, að varnir landsins yrðu tryggðar áfram með varnarsamningnum við Bandaríkin. Fyrsta verk núverandi ríkisstjórnar haustið 1974 var að ganga frá endurskoöun varnarsamnings við Bandaríkin, sem tryggði áfram varnir landsins. Síðan hefur ríkt friður um Þennan veigamikla Þátt í utanríkismálum okkar. Annað Þýöingarmikið mál, sem ríkisstjórnin hefur komiö í heila höfn á pví kjörtímabili, sem nú er að Ijúka, er landhelgismálið. Ríkisstjórnin skilar frá sér 200 mílna fiskveiöilögsögu, sem hefur nánast veriö hreinsuö af erlendum veidiskipum. Þetta er stærsti sigur, sem íslendingar hafa unniö á sviöi utanríkismála frá Því að lýðveldi var stofnað á árinu 1944. Eftir átök, ófriö og óvissu undanfarinna ára í utanríkismál- um er nauðsynlegt, að friður veröi á næstu árum um stefnu okkar í öryggismálum og fiskveiðimálum og að við einbeitum okkur að Því á næstu misserum aö tryggja markaöi fyrir útflutningsvörur okkar erlendis. Eini markaðurinn, sem segja má, að hafi verið öruggur síðustu árin er Bandaríkjamarkaöur. Með beim árangri, sem ríkisstjórninni tókst að ná í landhelgismálinu, opnaði hún einnig fiskmarkaði okkar í Evrópu, sem höfðu ýmist verið alveg lokaðir eða hálflokaðir. Hins vegar ríkir óvissa um mikilvæga markaði í Portúgal, Nígeríu og fleiri löndum. Þaö er mikilvægasta verkefni utanríkisÞjónustu okkar á næstu árum að opna okkur greiðan aðgang að Þessum mörkuðum. Öruggír markaðir fyrir útflutningsafurðir okkar eru forsenda batnandi lífskjara í landinu. Það kemur okkur aö litlu gagni, Þótt við veiðum vel og framleiöum mikiö, ef við töpum Þýðingarmiklum mörkuðum. Þess vegna megum við engin Þau skref stíga í utanríkismálum á næstu misserum, sem geta valdið röskun á markaösaöstöðu okkar. Yrði Það gert, yrði Þaö um leið mesta kjaraskerðing, sem Þjóðin hefði orðið fyrir. Þessi viðhorf í utanríkísmálum eru gerö að umtalsefni hér vegna Þess, að augljóslega er hætta á nýrri vinstri stjórn eftir Þingkosningarnar 25. júní n.k., ef mið er tekið af úrslitum sveitarstjórnakosninga. Sjálfstæöisflokkurinn Þarf aö koma sterkur út úr Þeim kosningum, sem fram fara eftir tæpar 3 vikur, ef takast á að koma í veg fyrir nýja ævintýrapólitík í utanríkismálum. Það er augljóst, að vinstri flokkarnir, sem höfðu náð samkomulagi um Það veturinn 1974 aö senda varnarliöið af landi brott í áföngum, munu taka upp Þráðinn Þar sem frá var horfið, ef mynduð veröur ný vinstri stjórn í landinu. Ef styrkur AlÞýðubandalagsins verður svipaður í Þingkosningunum og hann var í sveitarstjórnakosningunum verður augljóst, að staða Þess til aö knýja á um brottför varnarliösins hefur stóreflzt. Ekki fer á milli mála aö hverju AlÞýðubandalagið stefnir. Hin svonefndu Samtök herstöðva- andstæðinga hafa boðað Keflavíkurgöngu hinn 10. júní h.k. Sú ganga er farin til Þess aö ýta undir kröfu vinstri manna og kommúnista um brottför varnarliösins. í dag eru öll hin sömu rök til staöar og voru 1974 fyrir nauðsyn Þess, að varnarliðið verði hér áfram. Til viðbótar er augljóst, að umsvif Sovétríkjanna víöa um heimsbyggðina hafa stóraukizt frá Þeim tíma. Þessar staðreyndir ásamt nauðsyn Þess, að friður ríki um utanríkisstefnu okkar og að markaösaöstaöa okkar verði tryggö gerir Það að verkum, að utanríkismálin veröa óhjákvæmilega mikill Þáttur í kosningabaráttunni á næstu vikum. Þar stendur valið milli Sjálfstæðisflokksins og ábyrgrar stefnu í utanríkis- og öryggismálum og vinstri stjórnar og ævintýrapólitíkur í utanríkismálum. Birgir ísl. Gunnarsson: Morgunblaðið bað Birgi Isleif Gunnarsson að skrifa um tónleika Oscars Peter- sons og fer grein hans hér á eftin Sennilega er það til lítils að ætla sér að skrifa um svona tónleika. Það , sem máli skiptir, eru þau hug- hrif, sem hver og einn verður íyrir. Þeim er erfitt að lýsa. — Þau setjast að í sálinni og verða hluti af persónuleikanum. Senni- lega verður maður aldrei samur og jafn eftir svona reynslu. Því að reynsla var Oscar Peterson og Niels Henning örsted Pedersen á tónleikunum í Laugardalshöll. A tónleikum Oscars Petersons það og hún eftirminnileg. Tít af fyrir sig er það afrek, að tveir menn skuli geta haldið rúmiega 4000 manns bergnumdum í rúmlega tvo tíma, og það svo, að enginn vildi missa af einum einasta tóni. Hvort sem leikið var Ijúft og elskulega, eða af krafti og þrótti, — allra eyru voru sperrt og ekki stóð á fagnaðarlátum, þeg- ar þau áttu við. Rétt áður en ég lagði af stað á tónleikana, horfði ég á viðtal við Oscar Peterson í sjónvarpinu. „Hvað ætlar þú að spila?" spurði frétta- maðurinn. „Það veit ég ekki," sagði Oscar Peterson, „stemmning augnabliksins ræður miklu um það." Og hafi hann ætlað að spila á þá stemningu, þá tókst horiurn það. Fyrri hluta tónleikanna spilaði hann einn. Gb'mul sveiflulbg komu hvert af öðru, tengd saman á annan hátt en maður á að venjast. Þarna sló Oscar á marga strengi. Hljómarnir gengu einhvern veginn þvers og kruss, en þó í mögnuðum samhljóm. Sjálfur man ég núna eftir á helzt eftir Ellingtonlögunum c-jam Blues og Caravan og þó, — fleiri lög eru enn að suða í kollinum á mér eftir þeruv an hluta tónleikanna. Ég skal að vísu viðurkenna, að í fyrri hluta tónleikanna fannst mér stundum, að tæknin hjá Oscari Peterson bæri tilfinningarnar ofur- liði. Sennilcga var fyrri hlutinn eins konar úpphit- un. Það átti eftir að koma á daginn. Og svo hóíst síðari hlut- inn. Gítarleikarinn Joe Pass var veikur og því kom „aðeins" Niels Henning Ör- sted Pedersen til liðs við aðalhetju kvöldsins. Það var enginn smá liðsauki. Niels Henning er orðinn okkur Reykvfkingum að góðu kunnur. Hann spilaði í Norræna húsinu í haust og svo aftur á vegum Jass-vakningar í Háskóla- bíói fyrir rúmum mánuði. Ég held, að ekkert hafi verið of sagt í hóli um þann mann. Slíkan bassaleik upp- lifir maður ekki annars staðar. Gamla kenningin er sú, að bassi (og reyndar píanó iíka) séu rythma-hljóðfæri, en slíkum reglum hlítir Niels Henning ekki. Bassinn í höndum hans er einleikshljóðfæri og stundum stal Niels Henning senunni, ef manni leyfist að orða það þannig. Seinni hluti tónleikanna var í einu orði sagt frábær. Samspilið milli tvímenning- anna var þannig, að stund- um var eins og heil hljóm- sveit væri að verki undir styrkri stjórn. Sjálfur skildi ég ekki alltaf. hvernig Oscar fór að því að beita vinstri hendinni. Það var eins og hún væri undir annarri stjórn en sú hægri, og stundum eins og a.m.k. væri leikið f jórhent. Tæknin var meiri en svo, að með orðum verði lýst, og nú komu tilfinningarnar einn- ig til skjalanna. Gömul og góð jassverk, eigin tónsmíðar Oscars Pet- erson, eins og hluti úr „Canadian Suit" og ljúfl- ingsstef úr þekktum klass- iskum verkum. AHt rann þetta af fingrum fram, hvert af fætur öðru. Fallegu stefin urðu að stórbrotnum tónverkum í „impro- visationinni" hjá þeim fé- lögum. Og svo var þessu lokið. Stemmningin reis hátt, aukalagið varð að koma. Vinsælt lag ur þýzkri óper- ettu fékk nýjan hljóm og nýjan tilgang í túlkun þeirra félaga. Eftir tónleikana gafst mér færi á að ræða við þá félaga. Báðir eru þeir hóg- værir og látlausir menn, en það finnst mér einkenni mjög margra mikilla lista manna, sem ég hef hitt. Oscar kvaðst glaður yfir þeirri stemmningu, sem ríkti á hljómleikunum og „hljómburðurinn í Laugar- dalshöllinni var mjög góð- ur," sagði hann. „Það er óvenjulegt í slíkum höll- um." Þessi ummæli glöddu að sjálfsögðu mitt gamla borgarstjórahjarta. Oscar kvað þessi miklu ferðalög þreytandi og reyna mikið á sig. Aðalatriði fyrir hverja tónleika væri að hvíla sig vel, gera ekki neitt og hafa hugann hvíldan og skýran. Hann væri ekki þreyttur eftir slíka tónleika, en spenntur fyrst á eftir. Héð- an færi hann til Sviss að hitta konu sína og tiltölu- lega nýfætt barn þeirra hjóna. Við þökkum þessum elskulega manni komuna hingað og Listahátíð á þakkir skildar fyrir frum- kvæði í þessu efni. Vonandi verður það áfram fastur liður á dagskrá Listahátíð- ar að fá slíka jasssnillinga til að leika hér. Ég hef margsinnis hlýtt á hljómplötur með Oscari Pet- erson, — en satt að segja hélt ég ekki, að hann væri svona góður.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.