Morgunblaðið - 05.08.1978, Blaðsíða 11

Morgunblaðið - 05.08.1978, Blaðsíða 11
MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 5. ÁGÚST 1978 11 Kommúnistar kveða upp y fir sér pólitískan útlegðardóm og megin- viðfangsefni foringjanna er að koma sér undan því að þurf a að takast á við þjóðar- vandann uppbótakerfi ríkiskommissariata á undanförnum árum; Kúba. Máltækið „lík börn leika best" á við um efnahagsmál eins og annað. Kúbumenn komust fljótt á snoðir um, hversu erfitt var að halda uppi viðskiptum við vestræn lönd, sem byggðu á allt öðrum lögmálum efnahagslífs og á aðeins þremur árum neyddust Kúbumenn til þess að snúa sér með viðskipti sín til þeirra landa, sem við svipað efnahagskerfi bjuggu — austan- tjaldslanda. Alveg laust við alla útreikninga og deilur um þá máttu Alþýðu- bandalagsmenn vita, að hvorki Alþýðuflokkur né Framsóknar- flokkur höfðu hug á að styðja að því, að slíkt efnahagskerfi yrði upp tekið á íslandi, sem ekki aðeins er óraunhæft heldur skeri óhjá- kvæmilega á eðlileg viðskipti milli íslands og vestrænna viðskipta- þjóða þess. Hvorugur flokkurinn kærði sig um, að ísland yrði ný Kúba. Vitandi vits rufu Alþýðu- bandalagsmenn því vinstri viðræð- urnar með tillögum sínum þar um. Vilja vera utan stjórnar Af framansögðu er ljóst, að eftir því sem á viðræðurnar leið kom sífellt betur í ljós, að Alþýðu- b'andalagíð vildi umfram allt vera utan stjórnar. En hvers vegna vill Alþýðu- bandalagið ekki í stjórn? M.a. af eftirfarandi ástæðum: 1. Sagan segir okkur, að kommúnistar hafa aldrei fengist til starfa í ríkisstjórn nema við þær sérstöku aðstæður að allir sjóðir væru fullir og mikill upp- gangur í efnahagsmálum. Við þannig aðstæður fóru þeir í „nýsköpunarstjórn" eftir stríð. Við þannig aðstæður fór þeir í vinstri stjórn Hermanns Jónassonar 1956 og við þannig aðstæður fóru þeir í vinstri stjórn Ólafs Jóhannessonar 1971. M.ö.o.: Til þess að kommúnistar fáist til þess að fara í ríkisstjórn þurfa að vera einstakir góðæris- tímar í efnahagsmálum þjóðarinn- ar. Þá má gera ráð fyrir, að þeir endist tvö til þrjú ár í stjórnar- samstarfi og fer það eftir því, hversu einstakt góðærið er. Undir öllum öðrum kringumstæðum má ganga út frá því sem gefnu, að kommúnistar séu krónískur stjórnarandstöðuflokkur. 2. Því meíri sem efnahagserfið- leikar þjóðarinnar kunna að vera þeim mun meiri óánægja má gera ráð fyrir að sé meðal þjóðarinnar. Þeim mun meiri óánægja, sem liggur í landi, þeim mun meiri fylgisöflunarmöguleika má gera ráð fyrir, að kommúnistar eigi. Þeim mun meira fylgi, sem þeir fá, þeim mun meiri krafa er til þeirra gerð um stjórnarábyrgð. Þeim mun meiri krafa, sem gerð er til kommúnista um stjórnarábyrgð, þeim mun meiri þörf hlýtur að vera fyrir þá í ríkisstjórn. Þeim mun meiri þörf, sem látin er í ljós fyrir aðild kommúnista að ríkis- stjórn, þeim mun minni líkur eru á, að þeir gefi á því kost, því þeim mun meiri hætta er á, að óánægju- öflin finni sér annan farveg. M.ö.o.: Alþýðubandalagið hefur þá sérstöðu meðal íslenskra stjórnmálaflokka, að þeim mun meiri þörf, sem landsmenn láta í ljós, að þeir hafi fyrir það, þeim mun minni líkur eru á, að flokkurinn verði við áskoruninni. 3. Alþýðubandalagið safnar atkvæðum af svipuðu káppi og aurasál peningum. Það skiptir litlu máli hvaðan myntin er, hver hún er, hvaðan hún kemur, hvert er hennar verðmæti — jafnvel ekki hyort hún sé gild. Enda er tilgangurinn aldrei sá að nota hana — heldur bara að eiga hana. Alþýðubandalagið notar ekki at- kvæðin sín frekar en nirfillinn aurana. Enda er ekki auðhlaupið að því. Alþýðubandalagið, glatkista mót- mælanna, getur yfirleitt ekki markað, hvorki eitt né annað í samvinnu við aðra, neina þá stjórnarstefnu, sem gerir það að verkum að það geti haldið „öllum aurunum". Aðeins í undantekning- artilvikum þegar eitt einstakt mál er svo yfirþyrmandi stórt að það skyggir á öll önnur og getur nýtst Alþýðubandalaginu sem afsökun — viðbára um „algjöran forgang" — gagnvart fylgi tíndu upp úr tíu pokum, er Alþýðubandalagið fært um að fara í ríkisstjórn. Þannig nýttist landhelgismálið Alþýðu- bandalaginu tvívegis sem afsökun gagnvart „tíupokafylginu" fyrir ríkisstjórnaraðild. Nú er land- helgisstríðið unnið — og ekki meira hægt að færa út. Þar til þjóðþrifamál af slíkri stærðar- gráðu fyrirfinnst hefur Alþýðu- bandalagið enga afsökun gagnvart „tíupokafylginu" sínu — og fer ekki í stjórn. Með auðum atkvæð- um og ógildum Alþýðubandalagið hefur því farið í pólitískt orlof. Það hefur tekið þá ákvörðun að vera „stikk- frí" í bili. Sem sakir standa eru aðeins þrír alvörustjórnmálaflokk- ar á íslandi — og svo einn, sem veitir atkvæðum viðtöku einn sunnudag fjórða hvert ár milli klukkan 9 fyrir hádegi og 11 eftir hádegi, skemur í sveitum. Er fólk vinsamlega beðið að ónáða ekki flokkinn á öðrum tímum. íslenskir kjósendur, sem af einhverjum ástæðum finna ekkert við sitt hæfi hjá stjórnmála- flokkunum, eða hafa ekki áhuga á stjórnmálum eiga því þriggja kosta völ hér eftir í stað tveggja áður: 1. að sitja heima á kjördag. 2. að skila auðu 3. að kjósa Alþýðubandalagið. í samræmi við þetta þyrfti að telja atkvæði greidd Alþýðubanda- laginú með auðum atkvæðum og ógildum. A.m.k. horfast þær þús- undir, sem greiddu bandalaginu atkvæði í síðustu kosningum, nú í augu við það, að alveg eins hefði mátt spara sér ómakið með því að sitja heima. Atkvæðin greidd Alþýðubandalaginu eru nákvæm- lega jafn áhrifalaus og auð atkvæði og ógild svo lengi sem Alþýðubandalagið unir sér í sinni sjálfkjörnu pólitísku útlegð. Tíu- pokaatkvæðin eru sjálfsagt hæst- ánægð. En hvað um hina? Sýning Steingríms Eyfjörð og Friðriks Friðrikssonar Það má með réttu segja, að varla hafi þeir félagar Stein- grímur Eyf jbrð Kristmundsson og Friðrik Þór Friðriksson lokað dyrum sýningar sinnar í Gallerí Suðurgötu 7, fyrr en þeir em komnir aftur á stúfana. I þetta sinn troða þeir upp að Kjarvalsstöðum þar sem þeir deila Vestursal til helminga á móti Margréti Reykdal — en skilrúm á milli. Manni dettur helst í hug að þeim félögum liggi fjarska mikið nýstárlegt á hjarta er þeir megi til með að opinbera — eða þá að þeir eru að „safna" sýningum í einhverj- um ákveðnum tilgangi. Ef svo heldur fram sem horfir geta þeir verið búnir að troða upp í öllum sýningarsölum borgarinn- ar og jafnvel nágrannabyggðum áður en árið er úti og það með léttum leik! Vinnubrögð þau, er þeir við- hafa, gefa undirrituðum ekki til kynna að hér sé um hnitmiðuð og alvarleg átök við efniviðinn að ræða auk þess sem sýningin nýtur sín illa að Kjarvalsstöð- um. Ekki varð ég var við neitt nýtt né frumlegt á þessari sýningu sem ég hef ekki séð áður í listtímaritum, Galerie SÚM eða að Suðurgötu 7. Helzt detta mér í hug útþynntar hugmyndir sem gengið hafa yfir Evrópu síðustii árin — heim- spekilegar vangaveltur í bland ásamt óvæntum hugdettum, — en hér oftast án upplifunar og djúprar hugsunar. Mér þykir það með sanni miklu frumlegra þegar sonur minn lítill er að drasla gömlum og lúðum spýt- um inn í húsið okkar. Það er þó upplifað og ekkert á bakvið annað en barnsleg hrifning og framtaksákefð. Á loftandaveiðum Dregið saman í hnotskurn finnst mér viðleitni Steingríms og Friðriks bera keim af alvöru- laiísum leik — hér vantar hnitmiðuð vinnubrögð og upplif- að sprell og spé er hrífur áhorfandann og grípur. Mikið þykir mér annars Steingrímur hafa vikið langt út af þeirri vænlegu braut er hann virtist vera að hazla sér völl á — sem einkenndist af vönduðum vinnu- brögðum, hugkvæmni og upplif- un þótt áhrif annars listamanns gætti þar (Piet Holstein). Sýningarskrá er engin en skýringartextar hanga uppi við Myndllst eftir BRAGA ÁSGEIRSSON hlið sumra myndanna — ósjald- an líkast heimspekilegum ljóð- um og ekki endilega í fullu samhengi við „listaverkin". Hér væri bókarformið sennilega vænlegri tjáningarmiðill. Væri annars ekki verðugra verkefni fyrir Kjarvalsstaði að vera með gott úrval úr borgar- listasafninu yfir hásumarið í Vestursal og af Kjarval í Austursal og beina straum útlendinga þangað? Það eru engin fordæmi í Evrópu fyrir sýningum í síbylju allt árið svo sem ég hefi oft drepið á áður og gagnrýnendur eiga að eyða tímanum í allt aðra og mikil- vægari hluti en smásýningar. Um alla Evrópu eru á þessum tíma stórsýningar sem undan- tekning er að fréttist af hingað heim en hafa ómælt gildi fyrir listþróunina. Bragi Ásgeirsson. Sýning Margrétar Reykdal Margrét Reykdal er ein af tiltölulega fáum íslendingum er stundað hafa listnám í Osló auk þess sem hún hefur numið og tekið prófgráðu í listasögu við Oslóarháskóla og í „Forming" í Statens Lærerskole. Ekki er undirrituðum kunnugt um af hvaða gráðu próf þessi eru né hvaða réttindi þau gefa en samanlagt virðist þetta býsna viðamikið og langt nám. Mætti þó álykta að hér bætist okkur allt í senn málari, listfræðingur og myndíðakennari, sem er í hæsta máta óvenjulegt. Margrét hélt sína fyrstu sýningu hér heima árið 1974 og þá að Hamragörðum, auk þess sem hún hefur tekið þátt í sýningum í Osló, Stavanger og átt myndir á haustsýningu FÍM. Nú hefur Margrét opnað sýningu að Kjarvalsstöðum þar sem hún sýnir 29 málverk og 10 vatnslitamyndir og stendur sýn- ingin yfir til sunndudagsins 6. ágúst. — Það er greinileg og sterk norsk áhrif í þessum myndum sem er skiljanlegt eftir svona langa dvöl í Noregi, enda eru fyrirmyndir a.m.k. nokkurra mynda hennar beinlínis sóttar í norskt landslag — en aðrar virðast vera hugmyndir og hughrif frá landslagi og fæ ég ekki greint hvort um er að ræða norskt eða íslenzkt svið því að Margrét Reykdal við eitt verka sinna að Kjarvalsstöðum. svo keimlíkar eru myndirnar í lit og útfærslu. Það er dálítið þunglamalegur svipur yfir þessari sýningu og jafnframt er um nokkra ein- hæfni að ræða og jafnvel svo að manni dettur helzt í hug að listakonan sé óþarflega feimin við átök við efniviðinn. Dærhi um sterk norsk áhrif finnum við í mynd nr. 6. „Nótt í Lofoten" — auk litaskala ýmissa hughrifa- mynda. Dæmi um vel heppnaðar slíkar myndir vil ég nefna nr. 9, „Landslag" svo og nr. 12, „Landslag", sem báðar búa yfir malerískri kennd og sérkenni- legri birtu. Vatnslitamyndir Margrétar eru ólíkar málverk- unum en einnig einhæfar í útfærslu. Hér fannst mér lista- konan ná sér bezt upp í myndum nr. 32, „Samspil" og 33, „Rauða- leikur". Af þessari sýningu verður naumast spáð um framtíð Margrétar á listabrautinni þótt hún hafi greinilega ýmislegt til brunns að bera. En ég verð að viðurkenna að einhæfni Margrétar og hik eru mér hér ráðgáta með hliðsjónaf jafn löngu listnámi. Þetta kann að hafa sínar eðlilegu skýringar t.d. að hún hafi numið of lengi hjá sama prófessornum við listaháskólann eða hinn sér- stæði námsferill hafi ruglað hana í ríminu. En hvað úr Margréti verður sker framtíðin úr og því er að bíða næstu sýninga og athafna á listasviði. Sýningarskrá er lítil og látlaus og hæfir e.t.v. hógværð sýningarinnar en hér er sá galli að ártöl vantar og ætti slíkt alls ekki að koma fyrir hjá jafn skólaðri listakonu.^ Bragi Ásgeirsson.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.