Morgunblaðið - 19.07.1980, Side 15

MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 19. JÚLÍ1980
15
Breyttar aðstæður
kalla á breytingar
í rekstri
Síldarverksmiðjur ríkisins reka
nú verksmiðjur á sex stöðum á
landinu, þ.e. Skagaströnd, Siglu-
firði, Húsavík, Raufarhöfn, Seyð-
isfirði og Reyðarfirði. A Skaga-
strönd og Húsavík er eingöngu
unnin fiskúrgangur frá frystihús-
unum, en á hinum stöðunum er
loðna aðalvinnslan. Heildaraf-
kastagetan er um 3.500 tonn á
sólarhring. Allar þessar verksmiðj-
ur hafa verið meira og minna
endurbættar til að geta sinnt þeim
kröfum, sem gerðar eru til þeirra í
dag.
Töluverð breyting varð á rekstri
verksmiðjanna 1972, þegar byrjað
var að bræða loðnu. Þá þurfti að
endurbæta þær mikið, því að þær
voru ekki tæknilega undirbúnar
fyrir hið nýja verkefni. Nú er svo
komið að nýtingin er eins og bezt
verður á kosið og til dæmis hefur
nýting S.R. 46 í Siglufirði aldrei
verið betri. Alls hafa Síldar-
verksmiðjur ríkisins tekið á móti
um 2.600 millj. tonna síldar og 1,3
milljónum tonna loðnu síðan þær
hófu starfsemi sína. Einnig hafa
þær tekið á móti miklu magni af
karfa, ufsa og úrgangi.
Árið 1979 tóku S.R. við um
þriðjungi alls þess magns, sem
landað var af loðnu, en nýtingin er
yfirleitt betri en hjá öðrum verk-
smiðjum, vegna þess að verksmiðj-
ur S.R. liggja betur við miðunum.
Til dæmis kemur lýsisframleiðsl-
an mun betur út hjá okkur.
Aðalatriði í rekstri S.R. í dag er
orkusparnaður. Nú er svo komið
að olíunotkun er hæsti kostnaðar-
liður vinnslunnar. Á síðasta ári
voru greiddar á þriðja milljarð
króna í olíu. Stefnt er að því að
spara 20% af olíukostnaði og
hefur verið unnið að því með
ýmsum hætti. Orkusparandi
ráðstafanir hafa þegar leitt til
þess að í S.R. 46 hefur oliúnotkun
minnkað úr 84 kg miðað við tonn
af hráefni niður í 68 kg/tonn.
Á síðastliðnu ári tóku S.R. á
móti tæpum 300 þús. tn af loðnu.
Framleiðslan á loðnumjöli nam þá
50.000 tn, en á lýsi 33.000 tn. Nettó
söluverðmæti afurða var 12.000
milljónir kr., hráefniskaup voru
6.100 milljónir og vinnulaun 1.400
milljónir kr. Yfir háannatímann
starfa hjá verksmiðjunum um 250
manns.
Við erum bjartsýnir á framtíð-
ina og það er eins víst og dagur
fylgir nótt, að síldin kemur aftur.
Síldin hefur verið okkar mesta
ævintýri í atvinnulífinu og
bræðslurnar hafa skilað þjóðar-
búinu miklum afrakstri," sagði
Þorsteinn Gíslason, stjórnarfor-
maður að lokum.
Gömul mynd frá löndun á síldarárunum, þegar nótabátar voru
notaðir og nótabassar stjórnuðu síldarkasti.
Seinna komu hábryggjurnar svokölluðu til sögunnar við löndun. Þá
var aflanum ekið á handvögnum eftir beim unn í bró.
Þarna sér yfir 4.000 tonna þró og eru færiböndin komin til sögunnar
við löndun.
Athafnasvæði Síldarverksmiðja ríkisins i Siglufirði.
Starfsmaður í hálfa öld
UM LEIÐ og Síldarverksmiðjur
ríkisins halda upp á fimmtiu ára
afmæli sitt i Siglufirði heldur
einn starfsmaður þeirra upp á
fimmtiu ára starfsafmæli sitt.
Hann heitir Eggert Theódórsson,
borinn og barnfæddur Siglfirð-
ingur. fæddur 1. júní 1907 og er
þvi sjötiu og þriggja ára.
„Ég byrjaði að vinna hér um
hálfum mánuði áður en fyrsta
síidin barst til verksmiðjunnar, þá
byrjaði ég á lagernum og hef verið
þar síðan," sagði Eggert, þegar
rætt var við hann í tilefni afmæl-
isins. „Stofnun verksmiðjunnar
hafði mikii áhrif hér fyrir þennan
stað, hún lyfti honum upp úr
öldudal. Hér var þá mjög lítil
atvinna, önnur en sú, sem fylgdi
síldinni. Menn fögnuðu þessu og
þá kvartaði enginn yfir reyknum.
Menn voru ánægðir með peninga-
lyktina. Vinnubrðgðin hafa
Eggert Thcódórsson,
birgðavörður
breytzt mjög mikið. Hér á fyrstu
árunum var mikið treyst á hand-
aflið. Þá voru ofnarnir kolakyntir
og það var oft erfitt að halda
dampi undir kötlunum. Það var
þrældómur að vera kyndari.
Á sumrin komu stúdentar og
unnu hjá okkur. Verkalýðsfélagið
heimilaði að 30% af verkamönn-
unum væru úr hópi stúdenta. Þeir
urðu að vinna fyrir brauðinu sínu
þá — engir voru styrkirnir. Þá
færðist líf og fjör yfir staðinn, því
margir gárungar voru oft í þeirra
hópi. Já, maður saknar óneitan-
lega þessa tíma. Þetta fjör hefur
ekki komið aftur með loðnunni.
Það breyttist mikið þegar við
byrjuðum að bræða hana. Við,
þessir gömlu Siglfirðingar, kunn-
um ekki að meta lyktina af
loðnunni.
Þetta hefur verið skemmtiiegur
tími og margt gerzt ó hálfri öld, en
það er bezt að ég láti þig heyra
vísu, sem mér var að berast í
tilefni afmælisins:
Er þú lúinn lahhar hcint
og litur yflr hálfa ökl.
ilrimur illa þakkar þrim.
srm þrælar fram á hinzta kvöld.“
Dr. Jónas Bjarnason:
Fóðurbætis-
skatturinn
Nokkrar vinsamlegar ábendingar
til Matthíasar Eggertssonar, Hólum
Nokkrar vinsamlegar ábend-
ingar til Matthíasar Eggertsson-
ar, Hólum.
I Mbl. 17. júlí birtist hógvær og
á margan hátt gagnleg grein eftir
Matthías Eggertsson um fóður-
bætisskattinn nýja. Af því tilefni
og svo vegna þess, að ýmsir
landbúnaðarmenn tala mikið um
niðurgreiðslur á fóðurbæti í Efna-
hagsbandalaginu, sem röksemd
fyrir fóðurbætisskattinum á ís-
landi, er þessi greinarstúfur ritað-
ur.
Matthías segir m.a., að niður-
greiðslur á fóðurbæti keyptum til
landsins frá Efnahagsbandalag-
inu kippi fótunum undan sam-
bærilegum rekstri hér á landi.
íslenzkt atvinnulíf geti ekki liðið,
að erlendar þjóðir komi á þennan
hátt aftan að sér. Þetta virðist
Neytendasamtökunum og fleiri
aðilum ekki ljóst. 50% skattur á
fóður alifugla og svína sé ætlaður
til að vega upp á móti erlendu
niðurgreiðslunum.
Margt annað kemur fram í
grein Matthíasar, sem enginn
ágreiningur verður gerður út af.
En um efni áðurgreindra til-
vitnana (ekki orðréttar) vill undir-
ritaður segja eftirfarandi:
1. Bygg kostaði í Danmörku um
80 kr. pr. kíló til útflutnings í maí
sl., en niðurgreiðslur munu hafa
verið á milli 200—300 D.kr. pr.
tonn. Niðurgreiðslur á blönduðu
fóðri munu hafa verið liðlega
helmingi hærri í dönskum krónum
talið. Byggverð í Kanada mun
hafa verið svipað óniðurgreitt.
Megnið af niðurgreiðslunum er því
til að fá verðið niður í heimsmark-
aðsverð! Ef bygg er keypt í
Kanada fellur röksemdin niður.
2. Matthías telur að fóðurbæt-
isniðurgreiðslur kippi fótunum
undan sambærilegum rekstri hér-
lendis. Þetta er bara unnt að
skilja á þann veg, að niðurgreiðsl-
urnar kippi fótunum undan ís-
lenzkum fóðuriðnaði. Það má rétt
vera fyrir graskögglaverksmiðjur
og hugsanlega aðra fóðuröflun
fyrir mjólkurkýr og sauðfé. Aðal
ágreiningurinn vegna fóðurbætis-
skattsins var út af 50% álagi á
fóður svína og alifugla. Fóður
þessara dýra er næstum alfarið
innflutt, svo að röksemd Matthí-
asar stenzt ekki gagnvart eggja-,
svínakjöts- og kjúklingafram-
leiðslu.
3. Ofangreindar framleiðslu-
greinar tilheyra íslenzku atvinnu-
Jónas Bjarnason
lífi og skyndilegur 50% skattur á
fóður þeirra svo og kvótaskömmt-
un á fóðri samkvæmt náð sam-
keppnisgreina er mun alvarlegri
aðför að íslenzku atvinnulífi og
hagsmunum neytenda en að láta
fóður þeirra í friði.
Erlendar þjóðir eru ekkert að
koma aftan að íslenzku atvinnu-
lífi. Það er sorglegt, hvað margir
hafa gripið í þetta hálmstrá.
Landbúnaðarráðherra hrekst nú
úr einni varnarstöðunni í aðra.
Matthías gerir því einnig skóna
í grein sinni, að með fóðurbætis-
skattinum séu Islendingar aðeins
að verja sína eigin framleiðslu
eins og aðrar þjóðir gera, og
vitnar hann í nýlega grein mína í
því sambandi. í ljósi þess, að
fjármagn það, sem fæst af kjarn-
fóðurskatti fugla- og svínafóðurs,
á að fara m.a. í að bæta sauðfjár-
bændum „skort á útflutningsbót-
um“, er hér ekki um venjulega
verndun á innlendri framleiðslu
að ræða heldur um stuðning við
„innrásaraðgerðir" á aðra mark-
aði á tímum vaxandi verndar-
ráðstafana fyrir landbúnaðaraf-
urðir í milliríkjaviðskiptum.
Ég held að ég geti fullyrt, að
Neytendasamtökunum séu ljós öll
aðalatriði þessa máls. Hvaða rök-
semd er fyrir því að lágt kjarnfóð-
urverð erlendis fyrir svín og
alifugla geti verið grundvöllur
skattlagningar til fjáröflunar
fyrir offramleiðslugreinarnar og
til að þrengja enn valkosti neyt-
enda?
Dr. Jónas Bjarnason,
varaformaður Neytenda-
samtakanna.
Trúnaðarbréf afhent
Á myndinni sjáum við Ilannos Jónsson, sondiherra.
afhonda Luijji Cottafaci, framkva'mdastjóra S.Þ. í Gonf,
trúnaðarbréf sitt som fastafulltrúi hjá alþjóðastofnunum í
Genf.