Morgunblaðið - 19.07.1980, Blaðsíða 28

28
MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 19. JULI 1980
BLESSAÐ KVENFÓLKIÐ
„Jafnréttisdóm-
ari“ er nýjasta
tiltæki Svíans
Allir Svíar eru jafnir en það,
sem hún Inga-Britt Tornell hefur
með höndum er að gæta þess, að
enginn sé „jafnari" en annar.
Inga-Britt er 52ja ára gömul og
hefur gegnt dómarastörfum um
langa hríð. Hún hefur nú verið
skipuð dómari í jafnréttismálum
og þó að Svíar hafi getið sér góðan
orðstír í þeim efnum virðist samt
ekki af skipuninni veita ef marka
má niðurstöður tveggja nýlegra
skoðanakannana.
í skýrslu sænsku Tölfræðistofn-
unarinnar kemur fram, að í þessu
landi jafnréttisins eru það ennþá
konurnar sem vinna heimilisstörf-
in, jafnvel þó að þær vinni fullan
vinnudag utan heimilisins. Aðrar
meginniðurstöður skýrslunnar,
sem var samin eftir viðtölum við
10.000 manns, eru þessar:
• Konur hafa yfirleitt minni
menntun en karlmenn.
• Aðeins 61% kvenna vinnur
utan heimilis, á móti 78%
karlmanna.
• Konur eru miklu oftar í hálfu
starfi.
• Konur eiga þess sjaldnar kost
að vinna eftirvinnu til að auka
tekjurnar.
• Ef karl og kona, sem hafa sömu
menntun og starfsreynslu,
sækja um gott starf, fær karl-
maðurinn það í níu tilfellum af
tíu.
í annarri skýrslu, sem jafnrétt-
isráð ríkisins gaf út, kemur fram,
að á heimilum þar sem bæði
hjónin unnu fulla vinnu vann 51%
kvennanna í 20 stundir eða meira
við heimilisstörfin en aðeins 18%
karlanna.
Tíu af hundraði þeirra 7500
kvenna, sem talað var við, unnu
vikulega meir en 40 stundir á
heimilinu en aðeins 2% karlanna.
Þessar tölur og aðrar sýna í
raun, að sænskir karlmenn eru
alveg jafn hrokafullir g kynbræð-
ur þeirra í öðrum löndum og það
er þetta, sem Inga-Britt Tornell
ætlar að berjast gegn. Hennar
fyrsta verk verður að fylgjast með
því að nýjum lögum sem banna
misrétti á vinnustað verði fylgt í
raun. Karin Anderson, sem er í
jafnréttisráðinu, segir: „Það er
enn langt í land með að raunveru-
legt jafnrétti ríki í Svíþjóð. Við
eigum ekki hægt um vik með að
breyta ástandinu á heimilunum,
nema að halda áfram umræðunni.
Konur verða sjálfar að bæta stöðu
sína á þeim vettvangi.
Stundum virðist þetta heldur
vonlítið en það tekur sinn tíma að
breyta rótgrónum venjum. Það er
vinnumarkaðurinn sem við verð-
um að beina kröftum okkar að.“
Ef marka má
skoðanakann-
anir, fær nýi
dómarinn ærið
nóg að starfa.
„Sjó botur og lengra ... og eru langtum þolinmóðari"
Dúfur
til
dauða-
leitar
„Enn sem komið er hafa nýju
„loftbjörgunarmennirnir" okkar
ekki bjargað mannslífum. Þeir
hafa til þessa verið í læri og hafa
ekki enn verið látnir spreyta sig í
alvörubjörgunaraðgerðum. En
þjálfunin og rannsóknir okkar
lofa svo góðu, að innan skamms
fáum við nýjan liðsauka í slysa-
varnaþjónustuna meðfram strönd
Bandaríkjanna."
Þessi orð eru höfð eftir Phil
Sarois, liðsforingja í Rannsóknar-
deild bandarísku strandgæslunnar
í Washington, og hinir vængjuðu
bjargvættir sem hann skýrir frá
eru ósköp venjulegar dúfur.
Rannsóknin gengur undir heit-
inu „sjávarleitin" og tilraunir hóf-
ust fyrir fjórum árum. — „Dúfur
sjá miklu betur og lengra frá sér
en mannfólkið," upplýsir Sarois,
„en auk þess eru þær langtum
þolinmóðari og glöggskyggnari
þegar þær skima út yfir stóra
haffleti. Þetta var okkur kunnugt
um þegar við hófum að þjálfa
dúfur til að vera útsýnisverðir í
þyrlum. Fyrst voru þrjár dúfur
þjálfaðar í landi í eitt og hálft ár,
en síðan voru þær látnar í fram-
haldsnám í þyrlum sem notaðar
eru við björgun úr sjávarháska.
Þar var þeim komið fyrir í kössum
úr plexi-gleri neðan á þyrlunni.
Hver dúfa hafði 120 gráðu sjónar-
horn. Þannig var hægt að ná
öllum sjóndeildarhringnum með
þremur dúfum. Því næst flaug
þyrla út á haf og sleppti appel-
sínugulri bauju í sjóinn. Liturinn
réðst af því að hann er um allan
heim notaður á björgunarvesti og
björgunarbáta. Þá fór þyrlan með
dúfunum af stað til að finna
baujuna, en hinum fjórum með-
limum áhafnarinnar var uppálagt
að skyggnast eftir baujunni í kapp
við dúfurnar. Fyrir framan hverja
dúfu var komið fyrir hnappi, sem
dúfunni var kennt að gogga í til að
gefa merki um að hún hefði séð
bauju. Um ieið og dúfa goggaði í
einhvern hnappinn kviknaði ljós í
stjórnklefanum og það gaf til
kynna hvaða dúfa hefði verið að
gogga auk þess að segja tii um í
hvaða átt baujan hafði sést.
Dúfan sem ýtt hafði á hnappinn
fékk svo að launum eitthvert
góðgæti.
Eftir nokkurra mánaða þjálfun
kviknaði ljósið í stjórnklefanum
og sýndi hvar baujan var niður-
komin löngu áður en áhafnarmeð-
limirnir fjórir höfðu komið auga á
nokkurn skapaðan hlut. Rann-
sóknir okkar hafa leitt í ljós að
dúfurnar komu auga á baujuna á
undan áhöfninni í meir en 80
prósent allra æfingaferðanna.
Þess vegna eru allir sem hafa
tekið þátt í tilraununum sann-
færðir um að dúfur eru langtum
betri útsýnisverðir en mannfólkið,
þegar leita skal uppi fólk í sjávar-
háska,“ segir Sarois.
Til þessa hafa sex dúfur verið
„útskrifaðar" og eru reiðubúnar til
starfa í slysavarnaþjónustunni.
- ROLF J. LARSEN.
PERSONUDYRKUNl
Hinn himneski
harðstjóri
Ef undan er skilinn Kim II
Sung, hinn „goöborni" einvald-
ur Norður-Kóreu, nýtur enginn
núlifandi stjórnmálamaður jafn
mikillar „opinberrar“ aðdáunar
og Nicolae Ceausescu, forseti
Rúmeníu.
Á 62ja ára afmæli Ceausesc-
us fyrr á þessu ári lýsti eitt af
hiröskáldum hans honum sem
„goðum líkum“ og sagði, að
þegar hann talaði væri hljómur
raddar hans slíkur og þvílíkur,
aö heyrðist allt til endimarka
jaröarinnar.
Ef Ceausescu er guðlegur er
það líka víst, að rúmenska
sögusafnið í hjarta Búkarest-
borgar er musteriö hans. Það
er troöfullt af fórnargjöfum frá
þakklátri þjóð, allt frá brjóst-
líkneskjum í fullri stærö til lítilla
líkana af býlinu þar sem Ceau-
sescu var borinn í þennan
heim. í einu herbergi í sögu-
safninu ber mest á gríöarstóru
málverki, sem málaö er í þjóö-
legum, rúmenskum stíl. Á
myndinni er Ceausescu og hin
valdamikla kona hans, Elena,
en það, sem er óvanalegt við
myndefniö, er að þau hjónin
troða marvaöann í skýjum him-
insins. Á leið þeirra um loftin
blá fylgir þeim verndarengill,
ungur kommúnískur framvörð-
ur, og hvítur dúfnaskari á að
tákna óþreytandi leit hins rúm-
enska leiðtoga eftir friði.
Það hve Elenu er gert hátt
undir höfði á myndinni af
leiðtoganum minnir á, aö
Ceausescu er maður mjög
frændrækinn og skyldmenni
hans skipa gjarna háu stööurn-
ar í rúmensku þjóðlífi. Elena
kona hans, sem er 61 árs og
efnaverkfræðingur að mennt,
hefur veriö útnefnd fyrsti vara-
forsætisráðherra auk þess sem
hún er yfirmaöur allrar vísinda-
starfsemi í landinu. Þegnar
hennar segja hins vegar um
hana, að hún sé hefnigjörn og
einráö. Vestrænn sendiráðs-
maður hefur látiö þau orö falla,
að hún sé „tortryggin og sá,
sem gerir henni eitthvað á móti
skapi, veit ekki fyrr til en hann
er farinn að gegna einhverju
lítilmótlegu starfi í smáþorpi úti
á landsbyggöinni“.
Af öðrum ættingjum Ceau-
sescus má nefna son hans,
Nicu, sem gerður hefur verið
aö aöalritara þjóöþingsins auk
þess sem hann er ritari æsku-
lýðssamtakanna. Sex aðrir
ættingjar og tengdamenn for-
setans eru háttsettir í komm-
únistaflokknum og ráöuneyt-
unum.
Ceausescu í hópi rúmenskra
þjóðhetja er eitt meginstefið á
Ceausescu: hefur gert Rúmeníu
að einskonar fjölskyldufyrir-
tæki.
sýningu sögusafnsins. Á gríð-
armiklum veggteppum er hann
umkringdur miöaldaprinsum á
borð við Mikael djarfa, sem
baröist gegn Tyrkjum fyrir
sjálfstæöi Moldavíu. Aörir hlut-
ir eru þó aðeins Ceausescu
einum til dýrðar og dásemdar.
Framlag Vatnsveitunnar sýnir
leiötogann með veldissprota í
hendi og Tónskáldafélagiö er
meö segulbönd með lofsöngv-
um um Ceausescu.
í samanburöi við sögusafnið
veldur tilstandið í Scornicesti,
heimabæ Ceausescus, nokkr-
um vonbrigðum. í þorpssafninu
eru myndir af forsetanum og
línurit, sem sýna hinar stór-
stígu framfarir sem orðið hafa í
bænum. Ljóst er að bæjarbúar
hafa ekki skaðast af skyldleik-
anum.
Þó að bæjarbúar séu
hreyknir af þessum syni sínum
gæta þeir þess vel að ofmetn-
ast ekki. Þegar kanttspyrnulið
bæjarins vann sér sæti í 1.
deild á þessu ári var nafni þess
breytt í FC Olt, vegna þess, að
um það var talað, þó að ekki
færi hátt, aö gegn knattspyrnu-
liði, sem bæri nafniö Scorni-
cesti, þyröi enginn að skora
mark.
- MICHAEL DOBBS.