Morgunblaðið - 18.09.1980, Blaðsíða 22

Morgunblaðið - 18.09.1980, Blaðsíða 22
22 MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 18. SEPTEMBER 1980 Bandarikin: Ákaf ar of sóknir á hendur andóf smönnum í Rússlandi Washintíton, 17. sept. — AP. HÁTTSETTUR starfsmaður bandaríska innanríkisráðu- neytisins, sem fer með mann- réttindamál, sagði i gær. að ofsóknir i Sovétrikjunum á hendur andófsmönnum væru nú „jaín ákafar og nokkru sinni siðanStalin liio". Þessi ummæli embættismannsins koma fram i skýrslu, sem logð hefur verið fyrir utanrikismálanefnd full- trúadeildarinnar. „Á síðustu tólf mánuðum hafa stjórnvöld í Sovétríkjunum hald- ið uppi áköfum ofsóknum á hendur andófsmönnum," segir í skýrslunni. „Lögreglan leggur andófsmenn í einelti, rýfur sam- skipti þeirra við Vesturlönd, beitir uppsögnum í vinnu, hand- tökum, röngum sakargiftum, hörðum dómum, útlegð innan- lands eða neyðir þá til að fiytjast úr landi." Þessi harða gagnrýni kemur fram tveimur mánuðum áður en efnt verður til Öryggismálaráð- stefnu Evrópu í Madrid, en hún á að meta hvernig staðið hefur verið við ákvæði Helsinki- sáttmálans. Sovétríkin hafa áð- ur samþykkt að halda þau í heiðri. Óánægðir með þróun fiskveiða Ósió. 17. sept. Krá fréttaritara Mbl. NORSKA ríkisstjórnin mun í næstu viku senda nefnd manna til Kaupmannahafnar, Bonn og Briissel til að leggja áherslu á óánægju Norðmanna með þróun fiskveiða i Norðursjónum. Fiskiskip frá Danmörku, Eng- landi og Vestur-Þýskalandi hafa Þetta gerðist 1979 — Fréttir um að Nur Mo- hammed Taraki, forseti Afghanist- ans, hafi dáið af sárum eftir skot- bardaga í forsetahöllinn í Kabul. 1978 — Utanríkisráðherra Bgypta og fastafulltrúi þeirra hjá SÞ segja af sér vegna samkomulagsins í Camp David. 1973 — Austur-Þýzkaland, Vestur- Þýzkaland og Bahamaeyjar fá inn- göngu í SÞ. 1967 — Bandaríkin ljúka smíði gagnflaugakerfis gegn Kína. 1963 — Apartheid-nefnd SÞ hvetur til banns við hergagna-og olíusölu til SÞ. 1961 — Dag Hammarskjöld, fram- kvæmdastjóri SÞ, ferst í flugslysi í Norður-Rhódesíu. 1948 — Indónesískir kommúnistar mynda stjórn á Jövu, en neyddir til að hörfa. 1946 — Stepinac, erkibiskup í Króa- tíu, fangelsaður. 1931 — Japanir setjast um Mukden og taka mikilvæga staði í Mansjúríu. 1918 — Orrustan við Megiddo hefst. 1915 — Þjóðverjar lofa að hætta um langa hríð farið langt fram úr samningsbundnum kvótum og 12. september sl. sögðu Norðmenn upp samningum við Efnahags- bandalagið um markrílveiðar. Norðmenn hafa einnig gefið í skyn, að þeir muni segja upp samningum um veiðar á öðrum fisktegundum. kafbátaárásum á kaupskip. 1885 — Uppreisn brýzt út í Austur- Rúmelíu og sameiningar við Búlg- aríu krafizt. 1860 — ítalskur her Cavour greifa sigrar her páfa við Castel Fidardon. 1851 - „New York Times" hefur göngu sína. 1838 - Richard Cobden stofnar fé- lag til baráttu gegn kornlögunum í Bretlandi. 1810 - Chile lýsir yfir sjálfstæði frá Spáni. 1740 — Austurríki lætur Orsova, Belgrad og Serbíu af hendi við Tyrki með Belgrad-sáttmála. 1544 — Gústaf Vasa af Svíþjóð gerir bandalag við Frakka til mótvægis við bandalag Dana við Þýzkalands- keisara. 324 — Sigur Konstantíns mikla í Liltu Asíu. Afmæli. Gilbert Burnet, enskur klerkur og stjórnmálaleiðtogi (1643-1715) - Dr. Samuel Johnson, enskur rithöfundur og orðabókar- höfundur (1709-1784) - Greta Garbo, sænsk leikkona (1905----) — 18. september Kwame Nkrumah, fv. leiðtogi Ghana (1909-1972). Andlát. 1721 Matthew Prior, skáld - 1830 William Hazlitt, rithöfund- ur — 1%4 Sean O'Casey, leikrita- höfundur. Innlent. 1816 Prestaréttur dæmir Sæmund Hólm — 1855 Jón Hjalta- lín skipaður landlæknir — 1885 Lög um stofnun seðlabanka staðfest — 1919 Faber kafteinn flýgur frá Reykjavík til Vestmannaeyja — 1939 Gengið miðað við dollar í stað punds — 1950 Áhöfn „Geysis" finnst heil á húfi á Vatnajökli — 1957 d. frú Georgía Björnsson — 1959 Yfirmanni Varnarliðsins vikið úr starfi — 1973 „Lincoln" reynir að sigla á „Ægi" — 1977 Kröflu-umbrot - 1900 f. Þórarinn Jónsson tónskáld - 1879 f. Laufey Vilhjálmsdóttir. Orð dagsins. Þegar ég var lítill drengur var mér sagt að hver sem væri gæti orðið forseti; núna er ég farinn að trúa því — Clarence Darrow, bandarískur lögfræðingur (1857-1938). Anastasio Somoza Anastasio Somoza var síðasti liður fjölskyldunnar, sem ráðið hefur rikjum i Nicaragua um 40 ára skeið. Á sama hátt og faðir hans lét hann lifið i banatilræði — ofbeldisfullur dauðdagi fyrir ofbeldisfullan ráðamann i Latn- esku Ameriku. Somoza var útskrifaður frá bandaríska herskólanum í West Point og einu sinni var um hann sagt, að hann væri „eini nemand- inn í allri sögu skólans, sem hefði fengið heilan her að gjöf þegar hann útskrifaðist." Somoza fylgdi í fótspor föður síns, Anastasio Som- oza Garcia, og bróður, Luis, og varð forseti Nicaragua árið 1967. Árið 1979 hrökklaðist hann frá völdum fyrir skæruliðum sandinista og leitaði hælis hjá Alfredo Stroessn- er, einræðisherra í Paraguay. Faðir Somoza komst til valda árið 1936 þegar hann gerði byltingu gegn þingræðislega kjörinni stjórn í Nicaragua. Hann var ýmist yfir- maður þjóðvarðliðsins eða forseti þar til kúla tilræðismanns batt enda á líf hans árið 1956. Eldri sonur hans, Luis, var forseti frá 1957-1963 og lést af hjartaslagi fjórum árum síðar. Anastasio Somoza var fæddur 5. desember 1925. Eftir nám í Banda- ríkjunum var hann gerður að majór í hernum og þegar bróðir hans hafði tekið við forsetaemb- ætti eftir lát föður þeirra var hann skipaður yfirmaður þjóðvarðlið- sins. Hann gerði þjóðvarðliðið að sterkasta her í Mið-Ameríku og beitti því óspart til að kveða niður alla mótspyrnu í landinu. Vinskapur Somoza og Banda- ríkjamanna versnaði mjög árið 1978 þegar hann var sakaður um að hafa stungið í eigin vasa milljónum dollara, sem Bandaríkjamenn veittu Nicaraguabúum vegna mik- illa jarðskjálfta í landinu. Somoza og fjólskylda hans höfðu öll tök í efnahagslífi Nicaragua og telja sumir að auðæfi hans hafi numið meira en hálfum milljarði dollara. Hann fór með landslög eins og honum best líkaði en reyndi Anastasio Somoza þó að gefa stjórn sinni lýðræðislegt yfirbragð. Árið 1977 var Somoza í Banda- ríkjunum í þrjá mánuði til lækn- inga. Skæruliðar vinstrimanna, sem um tveggja áratuga skeið, höfðu reynt að koma Somoza- fjölskyldunni fratvöldum, létu þá til skarar skríða og í fyrsta sinn tók allur almenningur þátt í bar- áttunni gegn einræðisherranum. Somoza neitaði að segja af sér en Sandinistar hertu sóknina og náðu forsetahöllinni í ágúst 1978 og héldu 1500 þingmönnum og emb- ættismönnum stjórnarinnar föngn- um þar til Somoza sleppti úr haldi 84 skæruliðum. Þó að Somoza beitti þjóðvarðliðinu gegn uppreisnar- mönnum fékk hann við ekkert ráðið enda voru hermennirnir hon- um ekki meira en svo trúir. Undir lokin einangraðist Somoza meir og meir og sagt er, að hann hafi varið mestum tíma sínum með ástmey sinni en kona hans hélt hins vegar til í London og öðrum stórborgum Evrópu. í Paraguay lifði Somoza lífi uppgjafa auðkýfings og lét sig dreyma um að geta snúið aftur til Nicaragua. Hann fann litla sök hjá sjálfum sér en kenndi hins vegar kommúnistum, Jimmy Carter Bandaríkjaforseta og öðrum um ófarir sínar. Færeyjar: Smyrill á siglingu inn Seyðisf jorð. Ferjur haf a valdið deilum innan stjórn- arinnar f rá upphaf i Frá JÓKvani Aarge. fréttaritara Mbl. í Færeyjum. 17. september. ATLI Dam lögmaður Færeyinga lagði í dag fram í færeyska þinginu tillögu um þinglausnir. Tillagan kemur í kjölfar þess að slitnað hefur upp úr samstarfi stjórnarflokkanna. Þingið tekur tillögu lögmannsins til afgreiðslu nk. föstudag. Deilan milli stjórnarflokk- anna þriggja, Fólkaflokksins, Jafnaðarmannaflokksins og Lýðveldisflokksins, er sprottin upp vegna áætlana um að bílferjan Smyrill sigli milli landa að vetrarlagi einnig. Meirihluti landsstjórnarinnar samþykkti áætlunina en Fólka- flokkurinn lagðist gegn henni og tilkynnti að ef landsstjórnin endurskoðaði ekki afstöðu sína til málsins teldi flokkurinn að grundvöllur til frekara stjórn- arsamstarfs væri brostinn. Jafnaðarmannaflokkurinn og Lýðveldisflokkurinn hafa síðan haldið fundi meðal þingflokk- anna og flokksstjórnanna og hafa báðir ákveðið að halda fast við fyrri ákvörðun sína. Fólkaflokkurinn hefur lagt fram tillögu í þinginu um að Smyrill sigli ekki milli landa í vetur. Enn er ekki ljóst hvort tillaga þessi kemur til af- greiðslu í þinginu. Þingið mun greiða um það atkvæði á fóstu- daginn. Fólkaflokkurinn á móti kaupum á Smyrli Ferjukaup, siglingar ferja og Smyrill, hafa verið vandræða- börn stjórnarflokkanna allt frá því þeir hófu samstarfið í janúar 1975. Strax fyrstu mánuðina eftir að samstarfið hófst stóðu flokkarnir frammi fyrir fyrsta vandanum, hluti af Fólkaflokknum var ekki sam- þykkur kaupum á Smyrli. En tillagan náði samt sem áður fram að ganga í þinginu. Smyrill hóf strax innan- landssiglingar yfir vetrar- mánuðina en á sumrin sigldi hann bæði milli landa og inn- anlands. Færeyingar voru ekki ánægð- ir með þá lausn mála og vorið 1979 lagði landsstjórnin fram tillögu um að kaupa dönsku ferjuna Lasse II. Ferja sú átti að sigla milli landa allt árið um kring þannig að Smyrill gæti siglt innanlands allt árið. Fólkaflokkurinn lagðist gegn þessari tillögu og var hún ekki samþykkt í þinginu. Systurskip Smyrils keypt, enn var Fólka- flokkurinn á móti Þessi málalok urðu til þess að miklar deilur urðu milli Fólka- flokksins og Jafnaðarmanna- flokksins og var stjórnarkreppa Atli Dam lögmaður 1 r æreyjum. í landinu í fleiri mánuði. En þegar tillagan um nýjar kosn- ingar fékk ekki samþykki og ekki var heldur hægt að mynda nýja stjórn gengu stjórnar- flokkarnir þrír að samninga- borði á ný og urðu sammála um að halda áfram samstarfinu. Samningur flokkanna gerði ráð fyrir að keypt yrði ný ferja, systarskip Smyrils. Fest voru kaup á ferjunni í vor eftir að þingið hafði samþykkt kaupin. Enn var hluti Fólkaflokksins á móti kaupunum. Þessi nýja ferja hefur siglt innanlands í Færeyjum í allt sumar og Smyrill hefur í fyrsta sinn aðeins siglt milli landa í allt sumar. Fyrir viku síðan samþykkti landsstjórnin að Smyrill skyldi í vetur halda áfram að sigla milli landa en Fólkaflokkurinn hefur lagst gegn því á þeim forsendum að sú sigling muni ekki borga sig. Samkvæmt áætlun mun Smyrill í vetur sigla þessa leið í hverri viku: Þórshöfn — Aberdeen — Hanstholm — Stavanger — Bergen — Þórshöfn. Hvort þessi áætlun stenst er ekki vitað með vissu ennþá.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.