Morgunblaðið - 20.07.1983, Page 18

18
MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 20. JÚLÍ 1983

Útgefandi
Framkvæmdastjóri
Ritstjórar
Fulltrúar ritstjóra
Fréttastjórar
Auglýsingastjóri
hf. Árvakur, Reykjavík.
Haraldur Sveinsson.
Matthías Johannessen,
Styrmir Gunnarsson.
Þorbjörn Guömundsson,
Björn Jóhannsson.
Freysteinn Jóhannsson,
Magnús Finnsson,
Sigtryggur Sigtryggsson.
Baldvin Jónsson.
Ritstjórn og skrifstofur: Aöalstræti 6, sími 10100. Auglýsingar: Aö-
alstræti 6, sími 22480. Afgreiösla: Skeifunni 19, sími 83033. Áskrift-
argjald 230 kr. á mánuöi innanlands. í lausasölu 18 kr. eintakiö.
Vinnuskólarnir
Eitt af því sem útlend-
ingar undrast þegar
þeir ferðast um höfuðborg-
arsvæðið er fjöldi unglinga
við ræktunar- og hreinsun-
arstörf. Mun óþekkt í öðrum
löndum að vinnuafl skóla-
fólks sé nýtt með þessum
hætti í sumarleyfum. En hér
er fylgt þeirri stefnu eins og
kunnugt er að allir ungl-
ingar á ákveðnum aldri fá
störf á vegum vinnuskól-
anna. Svo virðist sem ýmsir
líti á þessi störf fyrst og
fremst sem tekjuöflunarleið.
Þótt unglingarnir fái greitt
fyrir vinnu sína ber að hafa
hugfast að til þessarar
starfsemi er ekki endilega
stofnað til að greiða sem
hæst laun heldur hins að
veita vinnufúsum höndum
verkefni við fegrun og rækt-
un. Hitt er jafn ljóst að ekki
er skynsamlegt að halda
þannig á málum að mismun-
ur sé á tímakaupi eftir bæj-
arfélögum.
Hér var nýlega tekið undir
þá hugmynd að stuðla bæri
að sjálfboðavinnu í óbyggð-
um í þágu náttúruverndar.
Með hliðsjón af því hve
starfsemi vinnuskólana er
mikils metin mætti hyggja
að því hvort ekki sé unnt að
skipuleggja svipaða starf-
semi á landsvísu fyrir þá
unglinga sem eru orðnir of
gamlir fyrir vinnuskóla í
bæjum. Yrðu þá hópar
sendir upp í óbyggðir eða í
þjóðgarða til að vinna þar að
umhverfisvernd. Er ekki
vafi á því að undir góðri
stjórn myndi slík starfsemi
gefa góða raun.
í vinnuskólunum er brýnt
að verkstjórn og verkefnaval
sé með þeim hætti að að
unglingarnir finni að vinna
þeirra sé gagnleg og einnig
þarf að venja menn við á
yngri árum að halda sér að
verki á vinnutíma. Hin til-
tölulega löngu skólaleyfi hér
á landi hafa stuðlað að því
að hér eru ekki skörp skil á
milli rnanna eftir menntun
og skólagöngu, ímyndaðar
hindranir á vinnumarkað-
inum sem fæla menn frá
ákveðnum störfum setja
ekki sama svip á íslenskt
þjóðlíf og mörg önnur.
í útlöndum er mikill ugg- |
ur í mörgum vegna þess að
atvinnuleysi er hlutfallslega
mest meðal unga fólksins og
ekki síst þess hluta sem
gengið hefur menntaveginn
á enda. Er óneitanlega
áhyggjuefni ef í þróuðustu
þjóðfélögum heims alast upp
kynslóðir sem aldrei fá tæki-
færi til að vinna ærlegt
handtak, ef svo má að orði
komast. Hér á landi höfum
við sem betur fer getað
sneitt hjá atvinnuleysi með-
al ungs fólks. Þar eru þó
óveðursský á himni eins og
meðal annars hefur komið
fram í umræðum um hina
miklu aðsókn að Háskóla ís-
lands, fjárskort Lánasjóðs
íslenskra námsmanna og
offjölgun háskólamenntaðra
manna í ýmsum greinum,
svo að dæmi séu tekin.
Ragnhildur Helgadóttir,
menntamálaráðherra, hefur
lýst yfir sérstökum áhuga á
því að bæta tengslin milli
menntunar og atvinnulífs.
Þessi tengsl eru hvergi jafn
lifandi og í vinnuskólunum,
þótt með sérstökum hætti
sé. Starfsemi þessara skóla
er til eftirbreytni utan lands
sem innan.
Svartolía
og sement
Arið 1982 notaði
Sementsverksmiðja rík-
isins 13.600 tonn af svart-
olíu. Sama ár fluttum við
inn 141.444 tonn af svartolíu
frá Sovétríkjunum. Nú hefur
Sementsverksmiðjan gripið
til kola í stað svartolíu í
sparnaðarskyni og er spáð
13% lækkun á sementsverði
vegna þess. Miðað við svart-
olíuneysluna 1982 má búast
við að innflutningur á svart-
olíu frá Sovétríkjunum
minnki um tæp 10%.
Miðað við það hvernig
ýmsir innan stjórnarráðsins
og utan bregðast við þegar
rætt er um viðskiptin við
Sovétríkin hér í Morgun-
blaðinu geta stjórnendur
Sementsverksmiðju ríkisins
átt von á skömmum og skæt-
ingi fyrir að hætta að nota
sovéska svartolíu. Kæmi
ekki á óvart að þeir sem
telja miðstýrða forsjá hins
opinbera sjálfsagða í elds-
neytiskaupum krefðust þess
að verksmiðjan keypti kol
frá kommúnistaríki án til-
lits til hagkvæmni og verð-
lags.
Framtaki Sementsverk-
smiðju ríkisins ber að fagna
af þeirri einföldu ástæðu að
það leiðir til minni kostnað-
ar og þar með lægra vöru-
verðs. Hagkvæmni að vera
úrslitaatriði í versiun milli
þjóða eins og einstaklinga en
ekki pólitísk kröfugerð eða
greiðasemi.
Flugleiðir
10 ára í dag
f RÁÐI er að halda upp á 10 ára
afmæli Flugleiða, sem er í dag, með
veglegum hátíðarhöldum á Hótel
Loftleiðum 17.—18. sept. nk. þar sem
starfsemi félagins verður kynnt al-
menningi. Þetta kom m.a. fram á
blaðamannafundi sem efnt var til í
gær.
„Okkur fannst við hæfi í tilefni
afmælisins að gefa fólki kost á að
kynnast hinni mikilvægu starfsemi
Flugleiða af eigin raun; enda er
ljóst að margir aðiljar hafa beinan
hag af rekstri félagsins s.s. mat-
vælaframleiðendur, verslanir og
bifreiðastöðvar," sagði formaður
afmælisnefndar, Erling Aspelund;
en hann er framkvæmdastjóri
stjórnunarsviðs Flugleiða. — Meðal
dagskrárefnis afmælishátíðarinn-
ar, sem mikill hluti Hótels Loft-
leiða verður tekinn undir, verða
kvikmyndasýningar, kynning á
ferðum og þeim áfangastöðum, sem
flogið er til á vegum Flugleiða, og
uppákomur af ýmsu tagi. Auk þess
verður almenningi gert kleift að
skoða nokkrar flugvélar félagsins
og flugvélamatur verður á boðstól-
um í kaffiteríu hótelsins. Erling
sagði ennfremur að hátíðarhöldin
mundu spanna vítt svið, þar sem
kynnt yrði starfsemi hinna ein-
stöku deilda félagsins, hótela og
bílaleigu. Þá væri fyrirhugað að
gangast fyrir samkeppni meðal
skólabarna, sem yrði að öllum lík-
indum í formi ritgerðarsmíða um
fyrirtækið.
Sjá viðtöl í tilefni afmælisins á
bls. 1, 20, 21 og 22 í blaðinu í dag.
Forsætisráðherra ritar aðilum vinnumarkaðarins:
Vísitalan reiknuð
samkvæmt gamla
og nýja grunninum
Forsætisráðherra hefur ritað
aðilum vinnumarkaðarins bréf,
þar sem hann lýsir því, að óskað
hafí verið eftir því við Hagstofu
íslands, að hækkun framfærslu-
vísitölunnar eða almennar verð-
breytingar í landinu verði reikn-
aðar út mánaðarlega í stað þess
að gera það á þriggja mánaða
fresti eins og verið hefur.
Þá hefur ríkisstjórnin ennfrem-
ur ákveðið, að láta reikna hækkun
framfærsluvísitölunnar bæði sam-
kvæmt núverandi vísitölugrund-
velli og þeim nýja, sem unnið hef-
ur verið að undanfarin misseri.
Með þessu er hugmyndin, að fá
betri mynd af verðlagsbreytingum
í landinu á hverjum tíma.
í bréfi sínu óskar forsætisráð-
herra eftir athugasemdum aðila
vinnumarkaðarins, vinnuveitenda
og verkalýðsfélaga. Samkvæmt
upplýsingum Mbl. hafa aðilar ekk-
ert við það að athuga, að útreikn-
ingur verði framkvæmdur á þenn-
an hátt og má búast við fyrstu
niðurstöðum um mánaðamótin.
f þessu sambandi er vert að
rifja upp, að á síðasta ári var
hækkun framfærsluvísitölunnar
reiknuð bæði samkvæmt núver-
andi grundvelli og þeim nýja og
var niðurstaðan ætíð sú, að þegar
á heildina var litið var munurinn
sáralítill. Hins vegar er um tölu-
verðar tilfærslur milli þátta í út-
reikningnum að ræða.
Hvalur merktur og grannt fylgzt með af leiðang
Hafrannsóknastofnun:
Veðurfar har
NÚ STENDUR yfir hjá Hafrann-
sóknastofnun hvalamerkinga- og taln-
ingarleiðangur á Árna Friðrikssyni.
Hófst hann 9. júlí og áætlað er að
hann standi yfír í hálfan mánuð. Hef-
ur veður hamlað leiðangursmönnum
störf, en alls hafa verið merktar 15
langreyðar.
Að sögn Jóhanns Sigurjónssonar,
sjávarlíffræðings hjá Hafrannsókna-
stofnun, en hann var leiðangursstjóri
Meira en allt
síðasta sumar
Það er ekki bara laxveiðin sem er
betri í sumar en í fyrra. „Þetta hef-
ur gengið mjög vel, þannig er heild-
araflinn nú á efri svæðinu orðinn
meiri en allt síðasta sumar," sagði
Hólmfríður Jónsdóttir, veiðivörður
að Arnarvatni í S-Þingeyjarsýslu, í
samtali við Morgunblaðið í gær. Um
hið fræga urriðarsvæði Laxár ofan
Brúarfossa var að ræða.
Sagði Hólmfríður að í júní hefðu
veiðst 300 urriðar á efra svæðinu
sem hún hefur umsjón með, en það
er 20 kílómetra langt og veitt er á 18
stangir. I fyrradag hafði svo veiðst
361 urriði það sem af er júlí og er
meðalþunginn í heild um það bil
hálft þriðja pund. Sá stærsti til
þessa var 8 punda fiskur, 68 senti-
metra langur og akfeitur. „Fiskur-
inn er miklu feitari en verið hefur í
4—5 ár. Hann er eins og hann var
og á að vera, stuttur og digur. Það
virðist vera mikill fiskur um allt. Ég
hef ekki tölur handbærar af neðra
svæðinu, en veit að veiði hefur verið
mjög góð þar. Þar er veitt með 14
stöngum, en mörk veiðisvæðanna
eru á móts við bæina Ljótsstaði og
Hóla,“ sagði Hólmfríður.
Hún gat þess enn fremur, að það
kæmi all oft fyrir að menn veiddu
upp í kvóta, en á þessum slóðum má
aðeins hirða 10 fiska á dag sen
væru 35 sentimetrar á lengd eð:
stærri. Minni fiskum er skylda a>
sleppa. „í fyrradag fengu þrír kvót
ann, daginn áður voru tveir mei
kvótann og það hefur hent sig ann
að slagið og það er óvenjulegt ai
einhverjir fari héðan veiðilausi
með öllu,“ sagði Hólmfrtður að lok
um. Einungis er leyfilegt að veiða i
flugu í efri hluta Laxár, þær vinsæl
ustu eru straumflugur, langar 0|
hármiklar. Ýmsu er beitt, allt efti
smekk og sérvisku fiska og manna
en tvær hafa borið af, Þingeyingu:
og Hólmfríður, sem heitir í höfuðii
á Hólmfríði á Arnarvatni. Þá hefui
fluga að nafni Matuka Muddlei
reynst skæð í sumar.
Selir í Soginu
Svo virðist sem selir hafi gengið
Sogið í sumar í stað laxa, eftir þv
sem viðmælendur blaðsins hafi
sagt. Hafði Mbl. fréttir af veiði
manni sem var nýlega að veiða
landi Syðri-Brúar, sem er efsti
laxveiðijörð við Sogið. Sá hann lítii
af laxi og undraðist það, en fékl
þær fréttir að selur hefði sést í Ás
garðslandi, næsta svæði fyrir neð
an.
Mbl. ræddi svo í lok síðustu viki
við laxveiðimann sem renndi fyrii
landi Bíldfells. Varð hann ekki lax:
var og hætti hann nokkru efti)
miðdegishléið; hafði hann séð þrji
selskolla. Veiðimenn Ásgarðsmegii
sáu tvo til viðbótar frá sínun
bakka. Ekki var ljóst hvort að un
fimm seli var að ræða, eða hvort ai
sá sami eða sömu hefðu sést oft, er
það er ekki það sem máli skiptir
O Laxárurriðarnir eru stuttir og feitir.