Morgunblaðið - 22.07.1984, Qupperneq 22

22
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 22. JÚLl 1984
VERÐUM AÐ DRAGA UR
KOSTNAÐIVIÐ ÖFLUN HRÁEFNIS
- Ot AUM FRAMLEItM í MNNSLUNM
Rætt við Brynjólf Bjarnason, for
stjóra, um breytingar á rekstri BÚR
Við Bæjarútgerð Reykjavíkur starfa að jafnaði um 450
manns og er fyrirtækið því eitt stærsta atvinnufyrirtæki í
höfuðborginni. Á síðasta ári nam framleiðsla á frystum
afurðum hjá BÚR 6500 tonnum, en framleiðsla á saltfiski
nam 1000 tonnum og skreið um 300 tonnum. BÚR á nú sex
togara og af þeim gerir fyrirtækið út fjóra. Tapið á síðasta
ári nam 141 milljón króna eða 25% af veltu.
Um síðustu áramót urðu miklar
breytingar á rekstri BÚR er
Brynjólfur Bjarnason, rekstr-
arhagfræðingur, var ráðinn
forstjóri BÚR. Hann hafði áð-
ur stjórnað Almenna bókafélaginu um
langt árabil. Síðan hafa víðtækar breyt-
ingar verið gerðar á starfsemi fyrirtækis-
ins, togarar verið teknir úr rekstri og grip-
ið til annarra róttækra ráðstafana til þess
að draga úr taprekstri. Morgunblaðinu
þótti tímabært hálfu ári eftir að þessar
breytingar urðu, að ræða við Brynjólf
Bjarnason um rekstur BÚR og viðhorf
hans til þeirra vandamála, sem að steðja í
sjávarútvegi og fiskvinnslu og fer þetta
viðtal hér á eftir.
— Hrerjar eru helztu breytingar, sem þú
befur gert í rekstri BÚR mí þegar og hvaia
breytingar eru framundan?
— Þegar ég kom að fyrirtækinu lá fyrir
að gífurlegt tap yrði á síðasta ári og helztu
vanskil auk vanskila við fjárfestingarsjóði
námu um 73 millj. kr. Strax í byrjun árs-
ins fékk ég endurskoðunarfyrirtæki til
þess að gera Bæjarútgerðina upp og lágu
þær upplýsingar fyrir þann 15. febrúar sl.
Jafnframt hófst gífurleg vinna við að
koma í framkvæmd því stjórnskipulagi,
sem borgarstjórn samþykkti að tekið yrði
upp hinn 15. september á sl. ári, sam-
kvæmt tillögum Hagvangs hf. Það fyrir-
tæki var fengið til liðs við okkur til þess að
koma þessu skipulagi f framkvæmd. í
þetta fór mikill tími og fundahöld, en
formlega tók þetta stjórnskipulag gildi 1.
marz sl.
Segja má, að þessi tæki, þ.e. uppgjörið
frá 15. febrúar og nýtt stjórnskipulag frá
1. marz, hafi síðan verið notuð til þess að
stjórna fyrirtækinu og sjá um að mál kom-
ist réttar boðleiðir.
Margvísleg rök liggja að baki því, sem
við höfum gert, fyrir utan þetta. Við hætt-
um rekstri tveggja togara snemma á ár-
inu. Vegna markaðsaðstæðna er mikið tap
á þeim togarafiski sem fer í salt og skreið.
Þess vegna var ákveðið að draga úr þessari
framleiðslu. Það þýddi aftur að við þurft-
um ekki á öllum þeim afla að halda, sem
sex skip gátu borið að landi. Sfðan voru
settar takmarkanir á framleiðslu sjö
punda karfapakkninga á Rússlandsmark-
að, sem ýtti líka undir það, að við beindum
hráefninu í vinnslu í fiskiðjuverinu en
settum það ekki f salt og skreið, sem fyrir-
sjáanlegt tap var á. Á fyrstu sex mánuðum
ársins í fyrra fóru 75% af hráefninu í
vinnslu í fiskiðjuverinu, en á sama tíma-
bili á þessu ári fóru 90% í gegnum fisk-
iðjuverið.
— Voru þetta einu rökin fyrir því að togar-
arnir treir voru teknir úr rekstri? Hvað um
útgerð þeirra sjálfra?
— Það fer ekki á milli mála, að Spán-
artogararnir eru mjög óhagkvæmir í
rekstri. I fyrra aflaði enginn þeirra fyrir
breytilegum kostnaði og við þurftum að
borga með hverju einasta skipi.
— Af brerju eru Spánartogararnir sérstak-
lega óhagkvæmir?
— Þeir eru stórir, eyða mikilli olfu, eru
með 24 menn um borð í staðinn fyrir 15 og
bera ekki mikið meira aflamagn en minni
togararnir. Þetta lá í raun og veru alveg
ljóst fyrir. í hvert skipti, sem ég sá togara
okkar koma hér siglandi inn um hafnar-
mynnið, vissi ég að það vantaði 300—400
þús. kr. bara til þess að borga breytilegan
kostnað. Ég gat sagt sem svo, að við mund-
um vinna þetta tap upp f fiskiðjuverinu, en
þegar takmarkanir komu á 7 punda karfa-
pakkningar á Rússland, sem frystihús
BÚR er stærst i og hefur náð mikilli leikni
í, þá ýtti það mjög undir þá ákvörðun að
ieggja togurunum.
Til viðbótar við þetta vissum við fyrir-
fram hvað við gátum búizt við miklum afla
á þessu ári vegna kvótakerfisins. Þar sem
gengið er stöðugt gátum við reiknað út
verðmæti þessa afla. í kjölfarið á þessum
útreikningum fórum við að íhuga hvort við
gætum náð þessum afla með minni kostn-
aði. Við reyndum sem sagt að draga úr
sóknarkostnaði. Þetta gerðum við í fyrsta
lagi með því að taka tvö skip af sex úr
rekstri. 1 öðru lagi með því að hafa eftirlit
með olíueyðslu, með daglegri skráningu
um borð í skipunum. Við ræðum við skip-
stjórana, vélstjórana og við reiknum út
framlegð hvers túrs fyrir sig og reynum að
finna út hvað gera má betur í nýtingu
veiðarfæra o.s.frv. Ég viðurkenni fúslega
að það er mikill munur að leggja tveimur
togurum af sex eða einum af einum. Að
öðru leyti munum við halda áfram að láta
aflann fara í gegnum þá vinnslurás, sem
gefur okkur hæsta framlegð og mesta
verðmætasköpun. Við reynum að stýra
hráefninu inn í þær pakkningar, sem gefa
mestan arð miðað við þær aðstæður sem
við búum við.
Aukin sala á
ferskum flski
— Sumir telja vaxandi möguleika í sölu á
ferskum fiski, hver er þín afstaða til þess?
— Við höfum reynt að auka ferskfisk-
sölur, sem ég tel vera mikla framtíð í.
Markaðirnir hafa breytzt, matarvenjur
fólks hafa breytzt og það gerir nú auknar
kröfur um ferskan fisk. Ég tel, að við eig- /
um að sinna meira ferskfiskmörkuðum
erlendis og einnig að auka vöruþróun eins
og tíðkast í iðnaði. Ég bendi ( þvi sam-
bandi á kjötiðnaðinn í samanburði við
fiskiðnaðinn.
Ferskfiskmarkaðurinn fer stækkandi og
hann er nær okkur en áður var vegna
breytinga á samgöngum. Við höfum sent
fisk á Bandaríkjamarkað i flugi og einnig
til Evrópu. Min skoðun er sú, að ef hægt er
að sinna þessum markaði og hann getur
borgað fullt verð, þá getum við unnið
fiskinn í fiskiðjuverunum hér alveg að því
tæki sem heitir frystiklefi. Um leið og
fiskurinn fer inn í hann fellur hann í verði
vegna þess að þá hleðst á hann geymslu-
kostnaður og ýmislegt fleira. Við þurfum
sem sagt að leggja áherlzu á að koma hon-
um frá pökkunarborðinu á markaðinn.
Við hðfum flogið út með fisk og á fyrstu *
6 mánuðum þessa árs höfum við selt 228
tonn með þessum hætti. Til viðbótar höf-
um við flutt út ísaðan fisk í gámum og
þannig höfum við flutt út á þessu ári 467
tonn. Við höfum einnig reynt við innan-
landsmarkaðinn og það hefur gengið von-
um framar. Við höfum yfirleitt ekki annað
eftirspurn. Á þann markað hafa farið á
einum mánuði 10 tonn, um 2lÆ tonn á viku,
sem er heldur meira en við gerðum ráð
fyrir í upphafi. Þetta jafnar sig út með 500
kg á dag. Þetta er að sjálfsögðu dropi í
hafið, en viðleitni samt til þess að sinna
heimamarkaði.
Hvað er framundan?
— Hvaða umbætur eru sro framundan í
rekstri BÚR?
— Ef við göngum út frá því að stjórn-
völd haldi sig við stöðugt gengi og þar sem
fyrir liggur ákvörðun um fiskverð sem
gildir út þetta ár verður ljóst að nú í fyrsta
sinn störfum við á grundvelli sama gengis
og fyrir ári síðan. Framleiðslan er seld á
erlendum markaði, þar sem viðskiptavin-
urinn borgar ákveðið verð og það verð í
íslenskum krónum er það sama og fyrir
ári. Að því er Bæjarútgerð Reykjavíkur
varðar þá er alveg ljóst, að kostnaðurinn
við að framleiða afurðirnar við þessar að-
stæður er of mikill. Þetta er ósköp einföld
staðreynd, sem ekki er hægt að horfa fram
hjá. Framleiðslukostnaður er að sjálf-
sögðu settur saman úr ótal mörgum þátt-
um. það er ljóst, að i dag eru fiskiskipin of
mörg að elta of fáa fiska. Það má lækka
kostnaðinn með ýmsum framleiðniaukandi
aðgerðum og betri nýtingu á því fjármagni
sem bundið er í vélum og framleiðslutækj-
um. Til viðbótar við þann reglulega kostn-
að, sem sjávarútvegurinn býr við verðum
við að taka þann kostnað, sem umhverfið
leggur á hann og þar er stærsta málið sá
hluti, sem fer i rikisgeirann beint og
óbeint til þess að halda uppi eða greiða
ýmsan sameiginlegan kostnað og tilflutn-
ing á fjármunum milli atvinnugreina og er
mér þá landbúnaðurinn efstur i huga.
Hitt er alveg ljóst, að menn verða að
velta þvi fyrir sér, hvort þessi atvinnu-
grein, sem skapar mikil verðmæti, getur
lengur staðið undir þeim lifskjörum, sem
við búum nú við.
— Hvaða ályktun dregur þú af þessum
niðurstöðum að þrí er varðar rekstur Bæjar-
útgerðar Reykjavíkur?
— Ég dreg þá ályktun af þessu, að það
er ekki um annað að ræða fyrir fyrirtœkið
sjálft en að reyna að draga úr kostnaði við
öflun hráefnis og reyna að hagnýta og
auka framleiðni i vinnslunni til þess að
framleiðslukostnaður verði ekki hærri en
söluverð stendur undir. Þetta er það, sem
snýr að fyrirtækinu sjálfu, en umhverfið
er svo að sjálfsögðu einn af kostnaðarlið-
unum.
— Er rit í að veiða og vinna allan þann
karfa, sem berst að landi?
— Nei, ekki ef kostnaðurinn er meiri en
markaðurinn getur tekið á sig og greitt
fyrir, enda hef ég minar efasemdir um að
BÚR muni fullnýta karfakvótann á þessu
ári.
— Ef karfakrótinn verður ekki fullnýttur
brað þá?
— Karfinn er á fyrstu sex mánuðum
ársins 74% af aflanum á móti 64% i fyrra.
f tonnum talið er það 21% minnkun á
Þórður Arnason gítar-
leikari fær námsstyrk
Kína — Indland:
Reynt að jafna landamæradeilur
NÝLEGA veitti bandarískur
djassskóli, Berkiee College of Mus-
k, Þórði Árnasyni, styrk til nims
næsta skólaár.
Styrkurinn sem nemur 800 doll-
urum er veittur úr sjóði djass-
meistara skólans þeim nýnemum
sem bestum árangri hafa náð. í
hann rennur hagnaður af tónleik-
um þekktra djassleikara á vegum
skólans. Má þar nefna Duke Ell-
ington, Buddy Rich, Woody Her-
man og Quincy Jones.
Skólinn sem er i Boston i
Massachusetts heldur námskeið i
hagnýtum fræðum fyrir upprenn-
andi atvinnutónlistarmenn.
Þórður Árnason er þekktastur
fyrir gitarleik sinn með hljóm-
sveitinni Stuðmönnum en einnig
vann hann að gerð myndarinnar
Rokk í Reykjavik og hefur leikið
inn á fjölda hljómplatna með ýms-
um listamönnum.
Þórður Árnason
Nýju Delf, 18. júlf. AP.
INDVERSKIR og kínverskir emb-
ættismenn hittast í Peking í sept-
ember nk. til að leita lausnar á
landamæradeilum ríkjanna.
Verður þetta i fímmta skipti
sem forsvarsmenn Kfna og Ind-
lands koma saman til viðræðna
um þetta viðkvæma deilumál, sem
á rót sína að rekja til landamæra-
striðs landanna árið 1962. Þá náðu
Kínverjar miklu landsvæði af
Indverjum.
Kinverjar eru reiðubúnir að láta
af hendi nokkurn hluta af þessu
landi, en fram að þessu hefur
Indverjum ekki þótt það nægja.
Samt eru embættismenn ríkjanna
tveggja nokkuð vongóðir að takast
muni að ná samkomulagi um þetta
mál.