Morgunblaðið - 23.07.1988, Blaðsíða 18

18
MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 23. JÚLÍ 1988
AF ERLENDUM VETTVANGI
eftirÁSGEIR SVERRISSON
Vopnasöliisanmingiir Breta og
sljórnvalda í Saudi-Arabíu
VOPNASALA Breta til Saudi-Arabíu þykir gefa til kynna að
áhrif Bandaríkjamanna í þessum heimshluta kunni að fara
dvínandi. Bandaríkjamenn hafa skuldbundið sig til að tryggja
öryggi bandamanna sinna í Mið-Austurlöndum en hins vegar
hafa þeir reynst ófáanlegir til að selja þeim nauðsynlegan vopna-
búnað á undanförnum árum einkum vegna þrýstings frá Israelum
og samtökum gyðinga í Bandaríkjunum. Sérfræðingar eru á einu
máli um að flugher Saudi-Araba geti orðið einn hinn öflugasti í
Mið-Austurlöndum á næsta áratug þegar ákvæði vopnasölusamn-
ingsins hafa verið uppfyllt. Þeir hinir sömu telja sýnt að ríkin í
þessum heimshluta muni í auknum mæli leita til annarra þjóða
um kaup á vopnum láti þingmenn i Bandaríkjunum áfram undan
kröfum þrýstihópa.
Margaret Thatcher, forsætisráðherra Bretlands, ásamt Fahd kon-
ungi Saudi-Arabíu er hann var í opinberri heimsókn í Bretlandi
á síðasta ári.
Menn greinir ekki á um mikil-
vægi vopnasölusamnings
Breta og Saudi-Araba en á hinn
bóginn ber heimildum ekki saman
um hvað hinir síðamefndu koma
til með að greiða fyrir vígtólin.
Raunar er hér um viðbót við eldri
samning að ræða sem ríkin gerðu
með sér árið 1986. Saudi-Arabar
hafa krafíst þess að ekkert verði
látið uppi um einstök atriði hans
en heimildarmenn Reuters-frétta-
stofunnar segja að samningurinn
hljóði upp á ailt að 780 milljarða
ísl. kr. Aðrar heimildir herma að
Saudi-Arabar muni greiða rúma
2.300 milljarða isl. kr. fyrir her-
gögnin á næstu 15 árum.
Fullkomnar orustuþotur
Eftir því sem næst verður kom-
ist kveður samningurinn á um
sölu á 48 orustuþotum af gerðinni
Tomado, sem eru taldar með hin-
um fullkomnustu sem smíðaðar
hafa verið. Þotur þessar henta
sérlega vel til árása á skotmörk
á jörðu niðri og segja þeir sem
sérfróðir mega teljast að þotur
þessar gætu reynst þungar á
metunum í hugsanlegum átökum
við ísraela. Að auki fá Saudi-
Arabar 60 æfíngaflugvélar, 80
þyrlur af gerðinni Black Hawk
og sex tundurduflaslæðara auk
þess sem breskt verktakafyrir-
tæki mun leggja tvo herflugvelli
með tilheyrandi útbúnaði í
landinu. Vestur-þýska tímaritið
Der Spiegel fullyrðir að umfangs-
meiri hergagnasala hafi tæpast
farið fram á þessari öld.
Samningurinn er talinn mikill
sigur fyrir Margaret Thatcher,
forsætisráðherra Bretlands. I
grein Der Spiegel segir að Thatc-
her hafí í mörg ár unnið að því
að hann yrði að veruleika. í mars-
mánuði 1987 sótti Fahd konungur
Saudi-Arabíu Thatcher heim og
mun breski forsætisráðherrann
hafa notað hvert tækifæri til að
lofa breska hergagnaframleiðslu.
Hagsmunir
Bandaríkjamanna
Bandaríkjamenn kváðust
harma vopnasölusamninginn og
talsmaður utanríkisráðuneytisins
sagði hann skaða bandaríska
hagsmuni. Ýmsir hafa þó undrast
biðlund stjómvalda í Saudi-Arabíu
því þegar árið 1978 voru banda-
rískir þingmenn teknir að deila
um hvort selja bæri vopn þangað
og árið 1984 neyddist Bandaríkja-
stjóm til að rifta samningi um
sölu á orustuþotum af gerðinni
F-15 vegna andstöðu þingmanna.
Tveimur ámm síðar féllust Bretar
á að selja Saudi-Aröbum 64
Tomado-þotur. Á síðasta ári neit-
uðu þingmenn síðan að sam-
þykkja sölu á 1.600 háþróuðum
flugskeytum til landsins og virðist
sú ákvörðun hafa ráðið úrslitum.
Ónefndur heimildarmaður tíma-
ritsins Newsweek segir að Saudi-
Arabar hafí frekar viljað semja
um vopnakaup við Bandaríkja-
menn en Breta en það hafí þótt
óráðlegt að freista þess vegna
afstöðu manna á Bandaríkjaþingi.
„Enginn er reiðubúinn að greiða
milljarða Bandaríkjadala og fá
ekkert nema móðganir í staðinn."
Nýverið. komu bandarískir
þingmenn í veg fyrir sölu á um
300 flugskeytum til Kuwait, sem
eru hluti stærri vopnasölusamn-
ings. Kuwait-búar hafa hótað að
rifta samningum sökum þessa og
vinna embættismenn að lausn
málsins þessa dagana.
Skuldbindingar og
vígvæðing
Hótanir klerkastjórnarinnar í
Iran á undanfömum árum eru
taldar ráða mestu um vígvæðingu
Saudi-Araba og raunar einnig
Kuwait-búa. Svo sem alkunna er
ákváðu Bandaríkjamenn að senda
flota inn á Persaflóa m.a. til að
tryggja öryggi bandamanna sinna
á þessum slóðum. Þykir mörgum
stefna Bandaríkjamanna í þessum
heimshluta æði mótsagnakennd
og telja sýnt að hún grafí undan
ítökum þeirra auk þess sem
vígvæðing arabaríkjanna sé ógn-
un við örygg' ísraela. Spennan í
þessum heimshluta kom raunar
berlega í ljós fyrr á þessu ári er
uppvíst varð um kaup Saudi-
Araba á meðaldrægum kínversk-
um eldflaugum af gerðinni „Aust-
anvindur" sem geta borið kjarn-
orkuhleðslur. Samningur þessi olli
miklu írafári í Bandaríkjunum því
leyniþjónustunni var ekki kunnugt
um hann og talsmaður Israels-
stjómar gaf í skyn að ísraelar
kynnu að sjá sig tilneydda til að
eyðileggja skotpallana þar sem
eldflaugarnar væru ógnun við ör-
yggi landsins.
Öflugnr flugher
Heimildarmenn Reuters-frétta-
stofunnar segja að Saudi-Arabar
muni ráða yfír rúmlega 300 or-
ustuþotum þegar bresku þotumar
hafa verið afhentar. Þar með verði
flugherinn orðinn einn hinn öflug-
asti í þessum heimshluta~og fylli-
lega sambærilegur við flugher
ísraela í tæknilegu tilliti. Þotur
Saudi-Araba eru nú einkum stað-
settar á herflugvöllum norður af
Tabuk nærri strönd Rauða hafsins
og við botn Persaflóa til að veij-
ast hugsanlegum árásum ísraela
eða Irana.
Flugmennina skortir hins vegar
reynslu og þykja ekki sambæri-
legir við þá sem fljúga orustuþot-
um Sýrlendinga, Irana og íraka.
Á undanfömum sjö árum hafa
saudi-arabískar herþotur þrívegis
verið sendar í veg fyrir íranskar
herþotur og mun einni hafa verið
grandað. Rík áhersla er nú lögð
á að flugmennimir fái viðunandi
þjálfun en engu að síður ala menn
með sér efasemdir um getu flug-
hersins ef til átaka kemur. „Þetta
eru öflug vopn en þau eru í hönd-
um óreyndra manna,“ sagði sér-
fræðingur einn í samtali við Reut-
ers-fréttastofuna og bætti við að
við núverandi aðstæður væru
saudi-arabísku flugmennimir
auðveld bráð fyrir flugheri hinna
herskáu nágranna þeirra.
Hótanir klerkastjórnarinnar í Iran á undanförnum árum eru taldar valda mestu um gríðarlega
vígvæðingu Saudi-Araba.
________Brids____________
Arnór Ragnarsson
Sumarbrids
57 pör mættu á 23. spilakvöld
sumarsins. Spilað var í 4 riðlum.
Hæstu skor hlutu:
A-riðill:
Hörður Pálsson —
Kolbeinn Pálsson 246
Þórarinn Árnason —
Sigurður Ámundason 242
Alfreð Kristjánsson —
Eyjólfur Magnússon 235
Steingrímur Þórisson —
Þórir Leifsson 233
Guðlaugur Sveinsson —
Magnús Sverrisson 232
B-riðill:
Sigúrður Lámsson —
Björn Blöndal 209
Birgir Sigurðsson —
Hjörtur Bjamason 196
Eggert Benónýsson —
Gísli Steingrímsson 193
Friðgerður —
Friðgerður 185
Júlíana Isebarn —
AldaHansen 166
C-riðill:
Sveinn Þorvaldsson —
Sveinn Eiríksson 203
Anton R. Gunnarsson —
ísak Öm Sigurðsson 191
Gestur Jónsson —
Friðjón Þórhallsson 188
Halla Bergþórsdóttir —
Hannes R. Jónsson. 187
Sigurður B. Þorsteinsson —
Jakob Kristinsson 187
D-riðill:
Magnús Aspelund —
Steingrímur Jónasson 201
Einar Jónsson —
Grehte Iversen 198
Björn Ámason —
Hjálmtýr Baldursson 186
Láms Hermannsson —
Jón Stefánsson 178
Albert Þorsteinsson —
Jón V. Jónmundsson 173
Steðan í Bronsstigakeppni sum-
arsins eftir 23. kvöld:
Sveinn Sigurgeirsson 280
Anton R. Gunnarsson 270
Guðlaugur Sveinsson og
Magnús Sverrisson 221
Láms Hermannsson 184
JakobKristinsson 179
Sveinn Eiríksson 171
Hjálmar Pálsson 160
-• ♦ *----
íþróttir
daglega
á Norrænu
kvennaráð-
stefnunni
ÍÞRÓTTIR verða daglega á dag-
skrá á Norrænu kvennaráðstefn-
unni sem hialdin verður í Ósló
dagana 31. júlí - 6. ágúst. Flutt
verða erindi um gildi íþrótta og
ráðstefnugestum gefast tæki-
færi til íþróttaiðkanna.
í erindum verður gerð grein fyr-
ir gildi og þýðingu íþrótta og mögú-
leikum þeirra til stuðnings jafnrétt-
isbaráttunni. Ráðstefnugestum
gefst einnig tækifæri til íþrótta-
iðkanna, s.s. hópleikfimi, slökunar-
æfínga, sunds, gönguferða, skokks
ofl.
Það er samstarfsnefnd íþrótta-
sambandanna á Norðurlöndum sem
hefur undirbúið og mun sjá um
framkvæmd dagskrár í þessu skyni.
Fulltrúar Iþróttasambands íslands,
sem einnig er aðili að þessari dag-
skrá, em Lovísa Einarsdóttir og
Guðrún Birgisdóttir, fjölmiðlafræð-
ingur. Lovísa mun m.a. stjórna
morgunleikfimi og annarri hópleik-
fimi, en Guðrún flytur erindi er
nefnist „Konur og íþróttir árið
2000“. Almennar umræður verða
að loknum flutningi hvers erindis.
Fréttatilkynning