Morgunblaðið - 22.01.1991, Qupperneq 22

22
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐjyDAGUR 22. JANÚAR 1991
FYRIR BQTNI
PERSAFLOA
Saddam talinn eiga
þúsundir Scud-flauga
Kiyadh, London, Brussel, Washington. Reuter, Daily Telegraph.
TOM King, varnarmálaráðherra
Bretlands, sagði í gær að liðs-
menn fjölþjóðahersins við Persa-
flóa hefðu fundið 8-10 skotpalla
fyrir Scud-eldflaugar auk þeirra
sem áður var vitað um. Mögulegt
sé að tekist hafi þegar að eyði-
leggja þrjá þeirra. Sérfræðingar
telja að Saddam Hussein hafi
keypt allt að 4.000 Scud-flaugar
af Sovétmönnum en nokkur
hundruð hafi verið notuð til loft-
árása á Teheran í stríðinu við
Irana og allmargar við tilraunir.
Talsmenn fjölþjóðahersins álíta
að Irakar eigi enn um 50 skot-
palla, þar af 20 hreyfanlega sem
sífellt eru fluttir milli staða á
risastórum flutningabílum og
afar erfitt er að finna.
Flutningabílunum er ekið inn í
sprengjuheld skýli þegar eftir að
búið er að skjóta flaugunum sem
eru um 11 metra iangar. Hægt er
að fela bílana með skotpöilunum á
fjölmörgum stöðum, t.d. í strætis-
vagnaskýlum. Um tvær klukku-
stundir tekur að hlaða skotpallana
á ný. Scud-flaugarnar fara með um
6.000 km hraða á klst. og geta því
orrustuþotur ekki gert árásir á þær
á flugi. Bandarískir njósnahnettir
taka stöðugt myndir af írak en
vandinn er sá að of langan tíma
tekur að vinna úr upplýsingum
þeirra; hreyfanlegu skotpallamir
eru yfirleitt á brott þegar því starfi
er lokið. -
íraskir vísindamenn hafa breytt
nokkur hundruð flaugum til að
auka langdrægni þeirra. Hafa þeir
jafnframt orðið að minnka
sprengjumagnið til að létta flaug-
arnar og bera langdrægustu flaug-
arnar aðeins 112,5 kg af sprengi-
efni.
Reuter
Hermenn frá Qatar, sem þátt taka í aðgerðum fjölþjóðaherliðsins í Saudi-Arabíu, snúa sér til Mekka er
þeir biðja bæna sinna einhvers staðar í sandauðninni. Þessi herdeild var talin vera um 20 kílómetra
frá víglínu íraka í suðurhluta Kúveit.
Þungar loftárásir fjölþjóðaliðsins á kjarnorku- og efnavopnastöðvar Iraka:
Sókn iim í Kúveit undirbú-
in með hörðum loftárásum
Dhahran, Washington, Lundúnum. Reuter, The Daily Telegraph.
NORMAN Schwarzkopf/ yfirhershöfðingi hersveita fjöl-
þjóðaliðsins í Saudi-Arabíu, sagði á fundi með blaðamönnum
á sunnudag að gerðar hefðu verið harðar loftárásir á
kjarnakljúfa og kjarnorkutilraunastöðvar Iraka auk þess
sem tekist hefði að skerða verulega möguleika Saddams
Husseins Iraksforseta á að grípa til efna- og sýklavopna í
Persaflóastyrjöldinni. Þá sögðu talsmenn herstjórnar fjöl-
þjóðahersins að lögð yrði ríkari áhersla en áður á loftárás-
ir á stöðvar íraka í Kúveit og við írösku landamærin. Fram
til þessa hafa loftárásirnar einkum beinst að hernaðarlega
mikilvægum skotmörkum í írak, einkum höfuðborginni
Bagdad, og Kúveit.
Schwarzkopf sagðist vera þess verulegt tjón á kjarnakljúfum íraka
fullviss að tekist hefði að vinna og að ástæða væri til að ætla að
þeir yrðu óstarfhæfir næstu árin.
Irösk stjómvöld hafa jafnan mót-
mælt því að unnið sé að þróun
kjarnorkuvopna í landinu en flestir
vestrænir hernaðarsérfræðingar
fullyrða að sú sé raunin. Er mat
manna almennt það að Saddam
forseti stefni að því að bæta gereyð-
ingarvopnum í vopnabúr sitt á
næstu tveimur til fimm árum.
Kjarnorkutilraunir Iraka urðu fyrir
miklu áfalli árið 1981 er ísraelar
réðust á kjarnakljúf sem var í
smíðum skammt frá Bagdad en
fullyrt hefur verið að slfkar tilraun-
ir hafi farið fram á síðustu árum,
Eldflaugaárásirnar á Israel:
bæði í nágrenni Bagdad og eins í
norðurhluta landsins, nærri tyrk-
nesku landamærunum. Er að öllum
líkindum um fjóra kjarnakljúfa að
ræða.
Hershöfðlnginn gat þess einnig
að efna- og sýklavopnaverksmiðjur
íraka hefðu orðið fyrir þungum loft-
árásum en talið er að Saddam hafi
komið sér upp miklum eiturbirgðum
á undanförnum árum. Af hálfu fjöl-
þjóðaliðsins hefur verið lögð á það
rík áhersla að finna stöðvar þessar
til að minnka getu herafla íraka til
að beita efna- og sýklavopnum í
landorrustum sem menn sjá fyrir
sér er fjölþjóðaherinn ræðst gegn
liðsafla Iraksforseta í Kúveit.
Aðgerðarleysi treystir
samningastöðu Israela
Jerúsalem, Washington, París, Amman. Reuter.
LAWRENCE Eagleburger aðstoðarvarnarmálaráðherra
Bandaríkjanna sagði í gær að ísraelar hefðu fullan rétt
til að svara eldflaugaárásum frá Írak en hrósaði þeim jafn-
framt fyrir að hafa haldið að sér hendi eftir að sovétsmíðuð-
um Scud-flugskeytum hafði verið skotið á borgir í Israel
tvær nætur í röð í síðustu viku. Stjórnmálaskýrendur telja
að þessi afstaða stjórnar Yitzhaks Shamirs forsætisráð-
herra verði til þess að treysta bönd ísraela og Bandaríkja-
manna, afla ísraelum nýrra vina og styrkja stöðu þeirra í
friðarsamningum að loknu Persaflóastríði.
Bandaríkjastjórn hefur lagt hart
að ísraelum að svara ekki eld-
flaugaárásunum af ótta við að það
kynni að riðia náinni samstöðu
ríkja sem aðild eiga að fjolþjóða-
hernum á Persaflóasvæðinu en þar
á meðal eru nokkur arabaríki. Til
þess að veijast frekari eldflauga-
árásuni frá Irak sendu Bandaríkja-
menn tvö Patriot-gagnflaugafylki
til ísraels á laugardag og sunnu-
dag og jafnframt var ákveðið að
senda flugmóðurskipið Forrestal
inn í botn Miðjarðarhafs til þess
að auka öryggi Israela. Talið er
að þessi ákvörðun verði til að
draga úr þrýstingi á stjóm Yitz-
haks Shamirs forsætisráðherra
heima fyrir um að svara árásanna
en leiðtogar Verkamannaflokksins
og smáflokka hafa lýst stuðningi
við afstöðu hans.
Almenningur hefur hins vegar
krafist hefnda og er Shamir því í
pólitískrí klemmu. Annars vegar á
hann á hættu að tapa fylgi heima
fyrir vegna a^gerðarleysis en
gagnárás á írak myndi sömuleiðis
leiða til þess að pólitískur ávinn-
ingur hans á alþjóðavettvangi
hyrfi eins og dögg fyrir sólu.
Af hálfu bæði bandarískra og
ísraelskra stjórnvalda er því harð-
lega neitað að böggull hafi fylgt
skammrifi; ísraelar hafí ekki verið
íátnir afsala sér rétti til að hefna
frekari árása. Talsmaður Banda-
ríkjahers staðfesti í gær að enn
hefði ekki tekist að eyðileggja alla
varanlega Scud-skotpalla sem
ógnað gætu ísrael og heldur ekki
færanlega palla.
ísraelar fengu tvær Patriot-
stöðvar í september sl., en hafa
ekki lokið þjálfun í notkun þeirra.
Aðeins viku fyrir eldflaugaárás
íraka sl. föstudag höfðu þeir hafn-
að að fá bandarískar Patriot-sveit-
ir uns þeir væru sjálfír tilbúnir til
að taka sínar eigin í notkun.
David Levy utanríkisráðherra
ísraels hefur fallist á viðræður við
fulltrúa Evrópubandalagsins (EB)
um deilumál í Miðausturlöndum
þegar Persaflóastríðið er afstaðið,
að því er talsmaður ríkisstjórnar
Lúxemborgar skýrði frá í gær en t
Lúxemborg fer með forystu í EB
í ár. 9
Mustafa Tlas varnarmálaráð-
herra Sýrlands veittist í gær að
því sem hann kallaði heimsvalda-
drauma Saddams Husseins íraks-
forseta í al-Thawra,, málgagni
Damsakus-stjórnarinnar, og sagði
„heimskulegar eldflaugaárásir
hans á ísrael“ ekki til þess fallnar
að snúa Sýrlendingum á sveif með
írak í Persaflóastríðinu og þær
yrðu heldur ekki til þess að frelsa
Palestínu.
Asam Abu Sharif, náinn sam-
verkamaður Yassers Arafats leið-
toga Frelsissamtaka Palestínu-
manna (PLO) sagði í gær að koma
bandarísku Patriot-sveitanna til
ísraels jafngilti því að ísraelar
væru orðnir fullgildir þátttakendur
í Persaflóastríðinu. Háttsettir jórd-
anskir -embættismenn sögðu um
helgina að Patriot-flaugar sem
fjölþjóðaherinn hefur komið upp í
Israel ógni á engan hátt öryggi
Jórdaníu þar sem engin hætta sé
á að hægt verði að granda Scud-
flaugum meðan þær væru á flugi
yfir Jórdaníu.
Loftárásir á úrvalssveitir
Schwarzkopf staðfesti að undan-
farna tvo sólarhringa hefðu verið
gerðar loftárásir á stöðvar úrvals-
hersveita Saddams forseta, Lýð-
veldisvarðarins, við landartiæri Kú-
veit og íraks. Sagði hershöfðinginn
að varnir þeirra væru með þeim
öflugustu sem unnt væri að ímynda
sér. Schwarzkopf kvað úrvalssveit-
irnar hafa dreift sér eftir að árásirn-
ar hófust og grafið sig niður í eyði-
merkursandinum. „Jafnvel við
bestu aðstæður er mjög, mjög er-
fitt að tortíma bryndrekum og bryn-
vörðum vélaherdeildum með vopna-
búnaði þeim sem við ráðum yfir,“
sagði hershöfðinginn. Hann lét að
því liggja að loftárásum þessum
yrði haldið áfram um ótiltekinn tíma
áður en hersveitir fjölþjóðaliðsins
blésu til sóknar yfír landamærin til
að hrekja innrásarlið íraka frá Kú-
veit. í Bretlandi tóku talsmenn
stjórnvalda í sama streng og sögðu
sýnt að frekari loftárásir væru
nauðsynlegar áður en landhernaður
yrði hafinn. John Major, forsætis-
ráðherra Bretlands, sagði í viðtali
um helgina að hann teldi að stríðið
myndi standa í „allnokkrar vikur
enn“ og þóttu þessi ummæli styrkja
þá skoðun enn frekar. Hins vegar
hefur fjölþjóðaherinn þegaiNhafið
stórfellda liðsflutninga í norður í
átt til landamæra Kúveit og Saudi-
Arabíu og kvaðst John Fulleríon,
fréttamaður Eeuters-fréttastofunn-
ar hafa fylgst með því er þúsundum
brynvagna, liðsflutningabíla og
stórskotaliðsvopna, var ekið í norð-
urátt um nótt.