Morgunblaðið - 10.08.1993, Blaðsíða 48

yéæQuci!
ttrgtuiHiifrlto
MORGVNBLAÐW, KRINGLAN I 103 REYKJA VÍK
Stw 691100, SÍMBRÉF 691181, PÓSTHÓLF 1556 / AKVREYRI: HAFNARSTRÆTl 85
ÞRIÐJUDAGUR 10. AGUST 1993
VERÐ I LAUSASOLU 125 KR. MEÐ VSK.
Landsins forni fjandi 22 sjómíiur norðvestur af Vestfjörðum
Mikill hafís mið-
-að við árstíma
ÓVENJU mikill hafís er norður og norð-vestur af Vestfjörðum
miðað við árstíma. I ískönnunarflugi sem Landhelgisgæslan fór
í gær mældist hann næst landinu 22 sjómílur norð-norðvestur af
Kögri og 22 sjómílur norðvestur af Straumnesi. Að sögn Þórs
Jakobssonar, deildarstjóra hafíssdeildar Veðurstofunnar, er
ástæðan norðanáttir sem ríkt hafa norður af landinu í sumar.
Venjulega minnkar hafísinn mikið yfir sumarmánuðina og fram
í lok september.
Næst landi er hafísínn 30 sjómíl-
ur norður af Horni, 22 sjómílur
norð-norðvestur af Kögri, 22 sjómíl-
ur norðvestur af Straumnesi, 60
sjómílur norðvestur af Barða og 60
,— sjómílur vest-norðvestur af Bjarg-
töngum. Til samanburðar má geta
þess að í byijun júní var ísbrúnin
næst landi 60 sjómílur norðvestur
af Straumnesi.
Þór segir að þegar hafíss verði
vart á sumrin sé það yfirleitt vegna
vestanátta sem hreki ísinn austur
á bóginn úr Grænlandssundi til ís-
lands. Að þessu sinni sé um að
ræða ís sem haldist hafi við vegna
norðanátta. „Vonandi verða vestan-
áttir ekki ríkjandi á næstu vikum.
Þær gætu valdið því að hafísinn
ykist,“ segir hann.
Hann segir að ekki sé hætta á
að hafísinn nái landi þar sem sól
sé hátt á lofti en hann geti þvælst
fyrir á miðum og truflað samgöng-
ur. Þór segist vilja minna skip-
stjómarmenn á að senda Veðurstof-
unni upplýsingar um hafís verði
þeir hans varir.
|MP^^ - - - r > " •

■■, •' • . V-,'• t ■
... •■.' SilSÉlÉÉÉÍ
Morgunblaðið/Halldór B. Nellett
Stefnir í verulega nafnvaxtahækkun hjá viðskiptabönkunum á morgun
Búnaðarbanki og Lands-
banki hækka vexti um 3-5%
Forsætisráðherra segir að gengið verði eftir að vextir lækki með verðbólgunni
BANKASTJÓRN Búnaðarbankans hyggst í dag tilkynna hækkun
nafnvaxta, á bilinu þrjú til fjögur prósentustig. Bankastjórn Lands-
banka mun taka ákvörðun um nafnvaxtahækkun upp á þrjú til fimm
prósentustig. Jafnframt er búizt við hækkun nafnvaxta hjá sparisjóð-
unum, en vaxtabreytingadagur er á morgun. Davíð Oddsson forsætis-
ráðherra segir að þegar verðbólgan lækki á ný, verði gengið fast
eftir því að vextir bankanna lækki með henni.
hratt niður með verðbólgunni.“
Forsætisráðherra sagði að ríkis-
stjórnin myndi fylgja því fast eftir
að nafnvextir myndu fylgja lækkun
verðbólgunnar. „Við munum til við-
bótar fylgja því eftir að raunvextir,
sem bankarnir hafa viljað miða við,
fylgi eftir raunvöxtum á pappírum
ríkisins, sem hafa verið að lækka á
undanförnum vikum. Þar hefur orð-
ið meiri lækkun en menn áttu von
á svona snemma."
Dómsmálaráðherra
fangelsis
eina lausn
vandans
ÞORSTEINN Pálsson, dómsmála-
ráðherra, segir að bygging nýs
fangelsis sé eina leiðin til að leysa
þann vanda sem steðji að í örygg-
ismálum á Litla Hrauni. Hann seg-
ir að framkvæmdir við nýtt fang-
elsi hefjist væntanlega í upphafi
næsta árs. Ráðherra mun í dag
gera ríkisstjórninni grein fyrir til-
lögum um úrbætur í þessum mál-
um sem Haraldur Johannessen,
forsijóri Fangelsismálastofnunar,
setti fram á fundi þeirra í gær.
„Það er ljóst að fangelsið er ekki
nægilega vel úr garði gert til að
hægt sé að treysta því að fangar
sleppi ekki þaðan út. Margt bendir
líka til þess að mistök hafi átt sér
stað í gæslu fanganna,“ segir Þor-
steinn. Hann segir að strax þurfi að
gera brýnustu ráðstafanir í öryggis-
skyni en stærsta viðfangsefnið sé
bygging nýs fangelsis. Unnið hafi
verið að framgangi þess máls á und-
anfömum mánuðum í samræmi við
framkvæmdaáætlun sem fangelsis-
málanefnd vann og ríkisstjórnin sam-
þykkti.
Uppfylla þarf
mannréttindakröfur
Þorsteinn segir að fangelsismál
hafi verið vanrækt í áratugi. Ástæð-
umar segir hann vera skort á póli-
tískum vilja auk þess sem almenning-
ur hafi hingað til ekki sýnt því áhuga
að þessum málum væri sinnt sem
skyldi. „Á hveijum tíma eru ýmis
mál sem kalla á athygli manna en
það eru engir pólitískir þrýstihópar
á bak við úrbætur í fangelsismál-
um,“ segir hann.
Þorsteinn segist sannfærður um
að meiri skilningur sé nú en áður á
nauðsyn þess að öryggismál í fang-
elsum séu í lagi en bendir jafnframt
á að huga þurfi að fleiru. „Fangelsið
þarf að vera öruggt og mannhelt en
það þarf líka að uppfylla lágmarks
mannréttindakröfur vegna þeirra
sem þar eru vistaðir. Því miður upp-
fylla ekki öll okkar fangelsi í dag
lágmarkskröfur um aðbúnað fanga,“
segir Þorsteinn.
Sjá einnig bls. 25 „Braut ...“
Stefán Pálsson, bankastjóri Bún-
aðarbankans, sagði að vaxtahækk-
un yrði ákveðin í dag og yrði á bil-
inu þijú til fjögur prósentustig.
Hann vildi ekki nefna ákveðna tölu
éða tjá sig að 'öðru leyti um hina
fyrirhuguðu hækkun fyrr en hún
lægi fyrir.
Halldór Guðbjarnason, banka-
stjóri Landsbankans, sagði að hjá
bankanum stefndi í nafnvaxta-
hækkun, þijú til fimm prósentustig.
„Við höfum þá verðbólguspá, sem
nú liggur fyrir, til viðmiðunar en
við hækkum okkur ekki eins og
kannski væri ástæða til ef við fylgd-
um verðbólguspánni til hins ýtrasta.
Við viljum ekki fara eingöngu eftir
henni,“ sagði Halldór.
Búizt við hækkun hjá
sparisjóðum
Hallgrímur G. Jónsson, spari-
sjóðsstjóri Sparisjóðs vélstjóra,
sagði að vaxtaákvörðun sparisjóð-
anna myndi liggja fyrir í dag. „Það
er ekki mikill áhugi á vaxtahækk-
unum hjá okkur. Það er enn verið
"að reikna áhrifin og spá í það hver
verðbólgan verður næstu mánuði.
Vextirnir ráðast af því hvort verð-
bólgan hjaðnar fljótlega eða ekki.
Þetta er því ekki vandalaust, en það
er hætt við að einhver hækkun
verði.“
íslandsbanki hækkaði nafnvexti
óverðtryggðra útlána um 4-5% hinn
30. júlí síðastliðinn. Þá hélt Lands-
bankinn hins vegar að sér höndum
um vaxtabreytingar og Búnaðar-
bankinn og sparisjóðirnir breyttu
vöxtum óverulega.
Vextirnir verði jafnfljótir
niður aftur
Davíð Oddsson forsætisráðherra
sagði, er hann var spurður álits á
vaxtahækkunum bankanna: „Meg-
inmálið er að þegar verðbólgan
hnígur á nýjan leik, sem hún mun
gera mjög fljótlega, verði bankarnir
jafnfljótir að lækka vextina og þeir
eru nú að hækka þá. Ef raunvextir
hækka í raun ekki, sem er kannski
alveg á mörkunum eins og dæmi
var um hjá Islandsbanka á dögun-
um, er ekki stór hætta á ferðum.
Aðalatriðið er að vextirnir gangi
íslenskur sjómaður í haldi iögreglu í Mobile Alabama
L
Slóst við öryggisvörð og
tók af honum skammbyssu
ÍSLENSKUR sjómaður á flutningaskipinu Akra-
nesi, sem er í eigu Nesskipa hf., er í fangelsi í
borginni Mobile í Alabama í Bandaríkjunum eft-
ir að hafa lent í átökum við öryggisvörð og tek-
ið af honum skanimbyssu síðastliðinn laugardag.
Sjómaðurinn náðist skömmu síðar og vantaði
eitt skothylki í byssuna þegar hann var handtek-
inn. Sendiráð íslands í Washington var beðið um
aðstoð í málinu og þar fékkst staðfest að maður-
inn væri enn í haldi. Skipið sigldi hins vegar frá
Mobile á sunnudag.
Hilmar S. Skagfield, aðalræðismaður Islands í
Tallahassee í Flórída, sagði að sjómaðurinn hefði
farið óviljandi inn á lokað öryggissvæði á höfninni
í Mobile. Þar hafi vopnaður vörður komið aðvífandi
á bíl og ætlað að taka hann fastan. Sjómaðurinn
hafi séð sitt óvænna, lagt öryggisvörðinn og tekið
af honum byssuna. Byssan var spennt og eitt skot
hljóp úr henni í jörðina. Sjómaðurinn var enn með
byssuna er hann náðist.
Ætlaði að stytta sér leið „
Forráðamönnum Nesskipa höfðu ekki borist mikl-
ar upplýsingar um atburðinn er Morgunblaðið innti
þá fregna í gær, en svo virtist sem maðurinn hefði
verið á leið um borð í skipið kl. fimm að morgni
laugardags. Hann hafi ætlað að stytta sér leið, og
hafí þá farið um svæði þar sem ekki væri ætlast
til mannaferða.
Hilmar Skagfield sagði að samkvæmt upplýsing-
um frá lögfræðingi mannsins lægi ekki fyrir neinn
grunur um glæpsamleg áform, en áætlað er að
maðurinn komi fyrir dómara á miðvikudag. Trygg-
ingafé var ákveðið 180 þúsund krónur.