Morgunblaðið - 24.02.1994, Page 1

80 SIÐUR B/C
45. tbl. 82. árg.
FIMMTUDAGUR 24. FEBRÚAR 1994
Prentsmiðja Morgunblaðsins
\
Borís Jeltsín vill leiðtogafund um stríðið í Bosníu
Rússar við friðargæslu
RÚSSNESKUR friðargæsluliði horfir yfir Sarajevo af fjallshlíð. 400
rússneskir friðargæsluliðar eru nú í bosnisku höfuðborginni.
Vara við æsingi
í njósnamálinu
Moskvu, Washington. Reuter.
STJÓRNVÖLD í Rússlandi vöruðu í gær við „móðursýkisleg-
um“ viðbrögðum vegna handtöku háttsetts starfsmanns CIA,
bandarísku leyniþjónustunnar, en hann er grunaður um að
hafa njósnað fyrir Sovétríkin og síðar Rússland í níu ár. Sagði
Andrej Kozyrev, utanríkisráðherra Rússlands, að ekki mætti
láta þetta mál spilla samskiptum ríkjanna, Rússlands og Banda-
ríkjanna, og Bandaríkjastjórn virðist vera á sama máli.
Fundur-
inn ekki
tímabær
- segja Þjóðverjar
Moskvu, París, Bonn, Sar^jevo. Reuter.
BORÍS Jeltsín, forseti Rússlands,
kvaðst í gær hafa lagt til við
Bill Clinton Bandaríkjaforseta
og leiðtoga Þýskalands, Frakk-
lands og Bretlands að efnt yrði
til eins dags leiðtogafundar um
hvernig binda mætti enda á stríð-
ið í Bosníu. Frakkar sögðu tillög-
una til marks um að Rússar
skildu þörfina á samstarfi þess-
ara ríkja til koma á friði í land-
inu en Klaus Kinkel, utanríkis-
ráðherra Þýskalands, kvað fund-
inn ekki timabæran.
Jeltsín lagði til að leiðtogafund-
urinn yrði í Moskvu eða Genf eða
einhverri af höfuðborgum hinna
landanna. Hann sagði að markmið-
ið ætti að vera að „undirrita samn-
ing sem gæti markað tímamót og
bundið enda á blóðbaðið í Bosníu".
Bandaríkjaforseti tjáði sig ekki
um tillögu Jeltsíns en breska
stjórnin sagði fundinn koma til
greina. Klaus Kinkel sagði að und-
irbúa þyrfti slíkan leiðtogafund vel
og mörg vandamál þörfnuðust úr-
lausnar.
Leiðtogar Króata í Bosníu sögðu
að þeir kynnu að fallast á sam-
bandsríki með múslimum í stað
þess að stofna eigið smáríki. Alija
Izetbegovic, forseti Bosníu, sagði
að Bandaríkjamenn og Evrópuþjóð-
ir hefðu boðið efnahagsaðstoð að
stríðinu loknu ef Króatar og
múslimar næðu samkomulagi.
Leiðtogar Króata og Bosníu-
stjórn sömdu í gær um vopnahlé
sem á að taka gildi á hádegi á
morgun, föstudag.
„Verði snúið aftur til sálar-
ástandsins á kaldastríðsárunum
vegna móðursýkislegra viðbragða í
þessu máli er um leið verið að vinna
gegn alþjóðlegu samstarfi ríkjanna
um frið,“ sagði Vjatsjeslav Kostí-
kov, talsmaður Borísar Jeltsíns, for-
seta Rússlands, og ljóst er, að rúss-
neskir ráðamenn eru mjög argir
yfir tímasetningu njósnamálsins og
því hve mikið er úr því gert. Hefur
/nterfax-fréttastofan rússneska það
eftir embættismönnum, að Rússar
gætu sem hægast vakið upp sams
konar mál hjá sér en hefðu forðast
það. Auk þess væri það ekkert laun-
ungarmál, hvað sem liði friðsamleg-
um samskiptum, að njósnir væru
alls staðar stundaðar af kappi.
Bandaríkja-
stjórn krafðist
þess í gær, að
rússneskir sendi-
menn í Washing-
ton og tengiliðir
njósnarans,
Aldrich Ames,
yrðu kallaðir
heim, en Dee Dee
Myers, blaðafull-
trúi Hvíta húss-
ins, sagði, að það væru hagsmunir
Bandaríkjanna að halda sem bestu
sambandi við Rússa og yrði þetta
mál ekki til þess að skemtna það.
Sjá „Jafnvel sorp njósnara-
hjónanna...“ á bls. 26.
Ames
Þing Rússlands samþykkir að veita uppreisnarmönnum sakaruppgjöf
Hætta á hörðum átökum
að sögn manna Jeltsíns
Moskvu. Reuter, The Daily Telegraph.
Reuter
Haldið upp á dag hersins
RÚSSAR héldu upp á dag hersins í gær. í tilefni dagsins lagði Borís Jeltsin Rússlandsforseti blómsveig
á leiði óþekkta hermannsins og myndin var tekin við það tækifæri.
STUÐNINGSMENN Borísar
Jeltsíns, forseta Rússlands,
brugðust ókvæða við þeirri
ákvörðun rússneska þingsins í
gær að veita þeim sem stóðu að
valdaránstilraununum árið 1991
og í október síðastliðnum sakar-
uppgjöf, í trássi við vilja forset-
ans. Þingmenn Valkosts Rúss-
Iands, flokks stuðningsmanna
Jeltsíns, vöruðu við því að ákvörð-
un þingsins gæti leitt til harðra
átaka og forseti efri deildarinnar
taldi að hún bryti í bága við
stjórnarskrána.
Talsmaður Jeltsíns, Vjatsjeslav
Kostíkov, gaf út harðorða yfirlýs-
ingu þar sem hann sagði samþykkt
þingsins lið í valdabaráttu gegn for-
setanum. „Þingið virðist ekkert hafa
lært af þungbærri reynslu okkar frá
síðasta hausti," sagði Kostíkov og
vísaði til þess þegar Jeltsín fyrirskip-
aði árás á gamla þingið í október.
Átökin kostuðu að minnsta kosti 140
manns lífið.
Dúman, neðri deild þingsins, sam-
þykkti sakaruppgjöfína með 253 at-
kvæðum gegn 67. Þingmenn allra
flokka nema Valkosts Rússlands voru
hiynntir henni. Jegor Gajdar, leiðtogi
flokksins, sagði að forsetinn hefði
ekki rétt til að hnekkja þessari „stór-
hættulegu ákvörðun". „Ég er sann-
færður um að þeir sem verða leystir
úr haldi stofni sveitir ófriðarseggja
og sendi þær út á götur Moskvu,"
sagði Gajdar. „Þetta er yfirlýsing um
borgarastyijöld," sagði flokksbróðir
hans, Sergej Júshenkov.
Leiðtogar kommúnista og stuðn-
ingsmenn þjóðernisöfgamannsins
Vladímírs Zhírínovskíjs beittu sér
einkum fyrir samþykktinni. Zhír-
ínovskíj fagnaði henni og sagði at-
kvæðagreiðsluna „sögulega stund“.
Gennadíj Zjúganov, leiðtogi
kommúnista, krafðist þess að Jeltsín
segði af sér og ívan Rybkín, forseti
Dúmunnar, hvatti til þess að mynduð
yrði „þjóðstjórn“. Hann sagði að sú
stjórn ætti að fylgja þeirri efnahags-
stefnu sem mótuð var innan þingsins
í janúar, en hún þykir ekki ganga
eins langt í umbótum og stefna
rússnesku stjórnarinnar.
Meðal þeirra sem sakaruppgjöfin
nær tjt eru Alexander Rútskoj, fyrr-
verandi varaforseti, Rúslan Khasb-
úlatov, fyrrum þingforseti, en þeir
bíða réttarhalda fyrir tilraun tii að
koma Jeltsín frá völdum í október.
Dúman hefur rétt til að veita
dæmdum mönnum sakaruppgjöf en
Vladímír Sbúmejko, forseti efri
deildar þingsins, sagði að þingið
gæti ekki blandað sér í réttarhöld
eða stöðvað þau.
Frakkland
Fangels-
isvist fyr-
ir ensku-
slettur?
París. Reuter.
FRANSKA sljórnin hefur lagt
fram frumvarp sem gæti orðið
til þess að þeir sem nota
enskuslettur eins og „le car“
og „un job“ í auglýsingum eða
ráðningarsamningum ættu yf-
ir liöfði sér fjársektir eða jafn-
vel fangelsisvist.
í frumvarpinu er kveðið á um
bann við útlendum slettum í
opinberum tilkynningum, ráðn-
ingar- og verksamningum, aug-
lýsingum, í útvarpi og sjónvarpi.
Ekki hefur enn verið ákveðið
hver viðurlögin verða, en rætt
er um að brot á banninu varði
sektum eða jafnvel fangelsi.
Gert er ráð fyrir að lögreglan
fylgi banninu eftir. Þótt í frum-
varpinu séu engin tungumál til-
greind sérstaklega er banninu
greinilega beint gegn enskunni,
sem franskir hreinmælismenn
segja að hafí mengað frönskuna.
„Við höfum of oft haldið að
til að geta staðið okkur í heimi
nútímans, stundað viðskipti og
aflað okkur vísindaþekkingar,
þyrftum við að gefa frönskuna
upp á bátinn," sagði Jacques
Toubon, menningannálaráð-
herra Frakklands, í viðtali við
dagblaðið Le Monde. Hann bætti
við að tímabært væri að stemma
stigu við sívaxandi áhrifum
enskunnar á menningu og við-
skiptalíf Frakklands. „Stjórnin
er að breyta móðurmálsstefnu
sinni í þjóðarherferð."