Morgunblaðið - 18.08.1998, Side 5

6 ÞRIÐJUDAGUR 18. ÁGÚST 1998
MORGUNBLAÐIÐ
l
Skýrsla landbúnaðarráðuneytis um
hrossaeign landsmanna
Hrossum hefur
fjölgað um 50%
frá árinu 1982
HROSSAEIGN landsmanna hefur
aukist um 50% frá árinu 1982 til
1996 eða úr um 53 þúsundum í
80.500 samkvæmt skýrslu Hag-
þjónustu landbúnaðarins sem
kynnt var í gær af landbúnaðar-
ráðuneytinu. Jafnframt segir í nið-
urstöðum hennar að fjöldi hrossa
sé orðinn of mikill og er hæfileg
stærð stofnsins talin vera um
68.000 hross sem duga myndu til
endurnýjunar og til að svara ríkj-
andi markaðsaðstæðum. Jafnframt
er þess getið að mikil samþjöppun
hafi átt sér stað í eignarhaldi og
eru 62% hrossa nú skráð á 18% bú-
jarða.
Skoða þarf beitarmál
Við kynningu á skýrslunni sagði
Guðmundur Bjarnason, landbúnað-
arráðherra, að þar stæðu tvö atriði
upp úr sem vert væri að skoða sér-
staklega. Annars vegar það sem
snýr að beitarmálum og bjóst ráð-
herra við að skerpa þyrfti á laga-
setningu í þeim efnum en fjölgun
hrossa hefði að mestu jafnað út þá
minnkun sem varð á beitarálagi
með fækkun sauðfjár síðustu ára.
Sagði hann þó jafnframt að mikil
framþróun hefði átt sér stað í
hrossarækt og að örar breytingar
til batnaðar hefðu átt sér stað í
þeim efnum.
Hitt atriðið sagði hann snúa að
virði hrossaræktar fyrir íslenskt
þjóðfélag cg hversu raunhæfa
mynd væri hægt að fá af henni.
Nefndi hann sem dæmi að erfitt
væri að reikna út heildartekjur
vegna útflutnings þar sem þrýst-
ingur væri frá kaupendum ytra að
halda sölutölum í lágmarki til að
lækka tolla og gjöld. Vonaðist
hann til að það væri vilji allra til
að taka á þeim málum þannig að
hægt væri að fá sem besta mynd
af umsvifum og mikilvægi við-
skiptanna.
Utflutningur eykst
í skýrslunni kemur fram að mik-
ill vöxtur hafi orðið í útílutningi
hrossa og afurðum tengdum þeim.
Þannig hafi heildai'verðmæti þeirra
numið um rúmlega 300 milljónum
króna árið 1995 og hafi frá árinu
1983 27-faldast og vegur þar
þyngst andvirði útfluttra lífhrossa.
Þetta er í samræmi við aukna
áherslu bænda á ræktun hrossa í
stað sauðfjár og þá hafi sífellt fleiri
þéttbýlisbúar keypt jarðir fyrir
FRETTIR
Morgunblaðið/RAX
MIKIL fjölgun hrossa hefur átt sér stað síðustu 15 ár og telur Hagþjónusta landbúnaðarins að þeim megi
fækka um 12 til 15 þúsund enda muni slíkt auka hagkvæmni hrossaræktunar um 300 til 375 milljónir króna.
Morgunblaðið/Arnaldur
SKYRSLAN kynnt. Jón Erling Jónasson, aðstoðarmaður ráðherra, Guð-
mundur Bjarnason, landbúnaðarráðherra, Jónas Bjarnason, forstöðumaður
Hagþjónustu landbúnaðarins, og Sigurður Ingi Leifsson, verkefnissljóri.
hross sín, eins og segir í skýrslunni.
Samfara þessu hefur átt sér stað
mikil samþjöppun á eignarhaldi en
um 60% hrossastofnsins er nú
skráður á Suðurlandi og Norður-
lándivestra.
í lok skýrslunnar er fjallað um að
fækka þurfi hrossum um allt að
12.000-15.000 og sagt að heildar-
fjöldi stofnsins þurfi að taka mið af
markaðs- og umhveifissjónarmið-
um. Er.bent á að leggja þurfi höf-
uðáherslu á fækkun á þeim svæð-
um/jörðum þar sem fjöldi hi’ossa er
sannanlega orðinn umfram beitar-
þol landsins. Mæla skýrsluhöfund-
ar ekki með flötum niðurskurði þar
sem slíkt leiði hvorki til skynsam-
legrar landnýtingar né vissu fyrir
því að lökustu hrossunum verði lóg-
að.
I

I
I
Lundapysja á
lögreglustöð
ÞAU urðu heldur betur hissa,
Þröstur Hjörleifsson varðstjóri
og Guðný Stefánsdóttir lögreglu-
þjónn, þegar félagar þeirra af
vaktinni komu til þeirra á lög-
reglustöðina í Kópavogi með
lundapysju sem varð á vegi
þeirra í Auðbrekkunni aðfara-
nótt sl. laugardags.
Svo skemmtilega vill til að
Þröstur og Guðný eru bæði fædd
og uppalin í Vestmannaeyjum.
„Við erum bæði alin upp við það
að elta lundapysjur í ágústmán-
uði og sleppa þeim úti á Eiði en
ég átti nú ekki von á því að ég
ætti eftir að sjá lundapysju hér í
Kópavogi," segir Þröstur. Þau
fóru svo með pysjuna út á Kárs-
nes og slepptu henni þar. Að
sögn Þrastar var hún býsna fleyg
og flaug langt. Maður hefði alveg
verið sáttur við að sjá þetta flug
frá Eiðinu,“ segir hann.
Morgunblaðið/Jón Svavarsson
LUNDAPYSJA í heimsókn hjá Eyjamönnunum í Kópavogslögregl-
unni, þeim Þresti Hjörleifssyni og Guðnýju Stefánsdóttur.
Stefna Islands í hvalveiðimálum enn gagnrýnd 1 Fiskaren
Koma Keikós hefur
áhrif á hvalveiðar
í LEIÐARA norska blaðsins
Fiskaren í gær var sagt að Is-
lendingar hefðu málað sig út í
horn í hvalveiðimálum og væru nú
í vonlausri aðstöðu til að hefja
hvalveiðar á ný. Þá er fullyrt í
blaðinu að koma Keikós til ís-
lands hafi áhrif á hvalveiðar í öllu
N orður-Atlantshafi.
I Fiskaren birtist í síðustu viku
viðtal við norska vísindamanninn
Steinar Andersen þar sem hann
gagnrýndi störf íslendinga í
N orður-Atlantshafssjávarspen-
dýraráðinu, NAMMCO, og sagði
þá skorta kjark til að hefja hval-
veiðar í atvinnuskyni. Málið er
tekið upp á ný í leiðara Fiskaren í
gær en þar er stefna íslenskra
stjórnvalda í hvalveiðimálum
harðlega gagnrýnd. Segir þar að
Islendingar séu í vonlausri að-
stöðu til að hefja hvalveiðar og
hafi í raun breyst úr hvalveiðiþjóð
í helstu fyrirmyndarþjóð hvala-
friðunarsinna. Þeim hafi mistekist
að gera NAMMCO að vopni sínu
fyrir hvalveiðum og fresti ítrekað
að hefja veiðarnar á ný af ótta við
aðgerðir Bandaríkjamanna.
Einnig sé staða þeirra slæm því
þeir hafi ekki mótmælt hvalveiði-
banni Alþjóða hvalveiðiráðsins
sem sett var á árið 1982.
Keikó enn ein mistökin
Þá segir í leiðaranum að sú
ákvörðun íslenskra stjórnvalda að
heimila flutning Keikós til íslands
sé enn eitt dæmið um tvískinn-
ungshátt í stefnu þeirra í hval-
veiðimálum. Hún komi ekki að-
eins í veg fyrir að íslendingar geti
hafið hvalveiðar á ný, heldur hafi
hún áhrif á allar hvalveiðar í
Norður-Atlantshafi því verði
Keikó sleppt lausum verði allir
hvalir Keikó í augum almennings.
Margar víntegund-
ir vantar í ÁTVR
ÓVENJUMARGAR tegundir áfeng-
is vantar í hillur verslana ÁTVR um
þessar mundir og segir Þorgeir Bald-
m-sson, verslunarstjóri ÁTVR í
Kringlunni, tegundir sem vantar frá
innlendum birgjum nálægt 80 talsins.
I apríl sl. tók fjármálaráðherra þá
ákvörðun að ÁTVR skyldi hætta inn-
flutningi áfengis. Þorgeir segir þessa
breytingu hafa skollið á allt of hratt
íyrir alla aðila og tekur Þór Odd-
geirsson, aðstoðarforstjóri ÁTVR,
undir það, betra hefði verið að fá að-
lögunartíma að breytingunum.
„Mín skoðun er að þetta séu bytj-
unarörðugleikar sem vonandi eiga
eftir að leysast en þetta hefur geng-
ið mjög brösulega og aldrei vantað
jafn margar tegundir í hillur," segir
Þorgeir. Hann bendir á að meðan
innflutningur var í höndum ÁTVR
hafi ekki vantað eins margar teg-
undir, nú sé það miklu algengara.
„Breytingin í vor skall allt of fljótt
á, það hefði þurft aðlögunartíma
fram að áramótum. Nú taka pantan-
ir lengri tíma og meira ber á að var-
an seljist upp og hana vanti i hill-
una, þetta er auðvitað slæmt fyrir
viðskiptavininn," segir Þorgeir.
Þorgeir segir mest vanta af létt-
vínstegundum, bæði vinsælum teg-
undum og þeim sem hreyfast hæg-
ar, og viðskiptavinir hafi kvartað
mikið. Því hafi verið brugðið á það
ráð að setja upp skilti í hillur ÁTVR
þar sem segir að víntegund sé ekki
fáanleg hjá heildsala. Þorgeir segir
að staðan í birgðahaldi hafi einnig
verið erfið, minni birgðir séu á lager
en vanalega en stefnan sé einnig sú
að liggja ekki með of miklar birgðir.
Óþarfa upphlaup
Ingvar J. Karlsson hjá heildversl-
uninni Karli K. Karlssyni ehf., sem
flytur inn áfengi, segir alltaf hafa
verið eitthvað um að tegundir vant-
aði hjá ÁTVR, ástandið núna sé
ekki mjög óvenjulegt og óþarfi sé að
vera með upphlaup eins og skiltin
sem hafa verið sett upp hjá ÁTVR.
Morgunblaðið/Ámi Sæberg
SKILTI sem benda kaupendum á
að tegundir séu ekki fáanlegar hjá
heildsala eru áberandi um þessar
mundir í verslunum ÁTVR.
Ingvar segir að hann hafi athugað í
sumum verslunum ÁTVR hvað hafi
vantað af þeim tegundum sem hann
flytur inn og borið saman við birgð-
ir hjá sér og það hafi ekki allt komið
heim og saman, sumt hafi hann átt á
lager sem vantaði í hillur ÁTVR,
annað hafi reyndar ekki verið til.
Skýringar á því að tegundir vanti
í verslanir ÁTVR segir Ingvar vera
margþættar, í fyrsta lagi sé um nýtt
kerfi að ræða og starfsmenn ÁTVR
séu að læra á það, talsvert hafi t.d.
verið um að tegundir séu pantaðar í
of litlu magni af ÁTVR, í öðru lagi
hafi orðið söluaukning hjá ÁTVR,
og í þriðja lagi hafi verið flutninga-
verkfall í Frakklandi og á Spáni í
júní sem hafi haft sín áhrif.
Ákvörðun urp að ÁTVR skyldi
hætta innflutningi var tekin í kjöl-
far ábendingar Samkeppnisstofnun-
ar til ráðuneytisins, sl. haust, þess
efnis að ÁTVR bæri að aðskilja inn-
flutningsstarfsemi sína frá annarri
starfsemi. Fjármálaráðherra komst
að þeirri niðurstöðu að breytingar
sem Samkeppnisstofnun lagði til
væru ekki færar að óbreyttum lög-
um og því ákveðið að hætta inn-
flutningi og þar með þeirri starf-
semi sem var í beinni samkeppni
við áfengisheildsala og áfengisfram-
leiðendur.
i