Morgunblaðið - 05.09.1998, Qupperneq 1

STOFNAÐ 1913
200. TBL. 86. ÁRG. LAUGARDAGUR 5. SEPTEMBER 1998 PRENTSMIÐJA MORGUNBLAÐSINS
Atkvæðagreiðslu um
Tsjernomyrdín frestað
Moskvu, París. Reuters.
DÚMAN, neðri defld rússneska
þingsins, frestaði í gær fram á mánu-
dag annarri atkvæðagreiðslunni um
skipun Viktors Tsjemomyrdíns í
embætti forsætisráðhen-a. Þykir það
benda til þess að kommúnistar, sem
hafa flest þingsæti í Dúmunni, séu
ekki lengur vissh’ um að geta hindrað
skipun hans í embætti og hyggist
reyna að komast að málamiðlun við
Borís Jeltsín, forseta Rússlands, um
helgina. Lítið sáttahljóð var þó að
heyra í gær, því stjómvöld í Kreml
lögðu áherslu á að Jeltsín myndi
styðja fast við bakið á Tsjemomyrdín
og leiðtogai- kommúnista ítrekuðu að
þeir myndu ekki fallast á skipun hans.
Dúman samþykkti frestun at-
kvæðagreiðslunnar með 294 atkvæð-
um gegn 54, og svo öruggur meiri-
hluti þykir bera vott um samnings-
vilja þingsins. Kommúnistar sátu hjá
og hefur það vakið vangaveltur um
að staða þeirra sé að veikjast. Boðað
hefur verið til fundar milli Jeltsíns
og leiðtoga þeh’ra flokka sem sæti
eiga í Dúmunni á mánudag. Að fund-
inum loknum mun önnur umferð at-
kvæðagreiðslunnai’ um skipun
Tsjernomyi'díns fara fram.
Búist hafði verið við að Dúman
hafnaði tilnefningu Tsjernomyrdíns í
annað sinn á fundi sínum í gær, en
síðastliðinn mánudag samþykktu að-
eins 94 þingmenn af 450 skipun hans í
embætti. Hafni Dúman tilnefningu
Tsjei’nomyrdíns þrisvar þarf Jeltsín
að leysa þingið upp og boða til kosn-
inga.
Efri defld rússneska þingsins sam-
þykkti í gær skipun Tsjemomyrdíns
með 91 atkvæði gegn 17, en sam-
þykktir hennar eru ekki bindandi.
Tsjernomyrdín boðaði harðar að-
gerðir til að koma efnahag Rúss-
lands á réttan kjöl í ræðu í efri deild
þingsins í gær. Hann hét því að
gengi rúblunnar yrði frjálst og
myndi ráðast af markaðsvirði og að
markaðsumbótum yrði fram haldið.
„Frá og með janúar mun ríkis-
stjórnin koma á einræðisstjórn í
efnahagsmálum - fyrirtæki verða
sett í þá aðstöðu að þau munu ekki
geta vikið sér undan skuldbinding-
um,“ sagði Tsjernomyrdín í ræðu
sinni.
Tsjernomyi'dín sagði að lögð yrði
áhersla á að greiða vangoldin laun og
lífeyri, óarðbærum fyrirtækjum yrði
lokað, ráðist yrði gegn spillingu í við-
skiptalífinu og skattar lækkaðir.
Hann varaði við því að þetta gæti
verið „síðasta tækifærið til að byggja
upp heilbrigt hagkerfi í Rússlandi"
og óskaði eftir að ríkisstjórnin fengi
ráðrúm til að hrinda nauðsynlegum
umbótum í framkvæmd.
Bóris Fjodorov, fyrsti aðstoðarfor-
sætisráðheira Rússlands, sagði í
sjónvarpsviðtali í gærkvöldi að
prentaðar yrðu rúblur í því skyni að
greiða skuldir innanlands áður en
gengi rúblunnar yrði bundið erlend-
um gjaldeyrisforða. Hann sagði að
það myndi leiða til aukinnar verð-
bólgu í skamman tíma en væri engu
að síður nauðsynlegt.
Gorbatsjov hvetur Jeltsín
til að segja af sér
Mikhaíl Gorbatsjov, fyrrverandi
forseti Rússlands, sagði fréttamönn-
um í gær að það eina sem Bóris
Jeltsín gæti gert til að bæta ástandið
í landinu væri að segja af sér.
„Jeltsín er kraftmikill maður, en
hann er samt ekki rétti maðurinn í
forsetaembættið,“ sagði Gorbatsjov,
og spáði því að Rússar myndu gripa
til aðgerða ef hann léti ekki sjálfvilj-
ugur af embætti.
Helsinki
Ruslið fær
að safnast
fyrir
Hclsinki. Reuters.
BORGARYFIRVÖLD í
Helsinki hafa ákveðið að
hreinsa ekki upp rusl í almenn-
ingsgörðum í eina viku til að
vekja borgarbúa til vitundar um
vandamálið sem stafar af rusli
og veggjaki'oti, áður en Hel-
sinki verður ein af menningar-
borgum Evrópu árið 2000.
„A hverju ári verjum við
einni mflljón marka (13,5 millj-
ónum ísl. kr.) af skattfé til að
hreinsa upp rusl í almennings-
görðum og af strætum borgar-
innar. Þá er átta mflljónum
marka (107 milljónum ísl. kr.)
varið til þess að hreinsa
veggjakrot af byggingum,“
sagði Eiina Nummi, embættis-
maður hjá borginni. Helsinki
nýtur nú þess vafasama heiðurs
að vera ein af „útkrotuðustu“
borgum Evrópu.
Flugslysið við Nova Scotia
Ættingjar hinna
látnu væntan-
legir til
Genf. Reuters.
NÆR 300 manns, ættingjar þeirra,
sem fórust með MD-ll-farþegaþot-
unni við strönd Nova Scotia á mið-
vikudagskvöld, vom í gær væntan-
legir til Halifax frá Sviss og New
York. Með þeim í för var nokkur
hópur manna frá Swissair, meðal
annars tæknimenn, sálfræðingar og
prestar.
Með Swissair-þotunni fórust 229
manns, þar af 41 Svisslendingur,
farþegar og flugliðar. Voru Banda-
ríkjamenn fjölmennastir, 132, en í
vélinni var fólk af 15 þjóðernum.
Vonuðust aðstandendur til að geta
snúið aftur heim með lík ástvina
sinna. Hefur Swissair ákveðið til
bráðabirgða að veita aðstandendum
hvers farþega 1,4 milljónir ísl. kr. til
að létta þeim óhjákvæmileg útgjöld
vegna slyssins.
Flugriti vélarinnar, eða „svarti
kassinn“, hafði ekki enn komið í
leitirnar í gærkvöldi. Rannsóknar-
menn sögðu í gær að allt benti til
Halifax
þess að vélin hefði hrapað á mjög
miklum hraða og hefði því brotnað
í marga smáa hluta er hún skall á
haffletinum. Þeir sögðu að þau lík,
sem þegar voru fundin, hefðu ekki
verið brunnin, og því væri ólíklegt
að sprenging hefði orðið í vélinni
eða mikill eldur orðið laus.
Missti tvö börn
Nokkrir starfsmenn Sameinuðu
þjóðanna létu lífið í slysinu og með
vélinni fórust einnig saudi-arabísk-
ur prins, Bandar Al-Saud, og Ma-
hmood Diba, frændi Farah Diba,
eiginkonu Mohammeds Reza Pa-
hlavis heitins, keisara í íran.
Áður en aðstandendur farþega
sem fórust með vélinni lögðu upp
frá Genf í Sviss í gær ræddi grát-
andi kona við fréttamenn og sagði
þeim, að hún hefði misst tvö börn
sín í slysinu. Sagði hún, að þau
hefðu viljað fara með Swissair frem-
ur en öðrum flugfélögum.

Reuters
KANADISKIR björgunarmenn stíga á land eftir
leitarstörf við Peggy’s Cove í Nova Scotia í gær.
Bill Clinton á írlandi
Reuters
NOKKUÐ var af af Bill Clinton, Banda-
ríkjaforseta dregið í gærmorgun þegar
hann kom til fundar við Bertie Ahern,
forsætisráðherra Irlands, í Dublin enda
hefur Lewinsky-málið enn á ný komist
á forsíður dagblaðanna í Bandaríkjun-
um, forsetanum mjög í óhag. Clinton
virtist liins vegar gjörsamlega afslapp-
aður í heimsókn sinni í höfuðstöðvar
Gateway-tölvufyrirtækisins í nágrenni
Dublin og ítrekaði fyrri skilaboð um að
írar og N-írar gætu treyst á stuðning
Bandaríkjanna í leitinni að varanlegum
friði. Heimsókn Clintons til írlands og
N-írlands þykir hafa tekist mjög vel og
eru fréttaskýrendur vongóðir um að
hún hafi aukið líkur á að varanlegur
friður náist á N-írlandi. Clinton og
kona hans, Hillary, voru bæði viðstödd
móttöku í Dublin í gær en héldu í gær-
kvöld til vesturstrandar írlands. Heim-
sókn forsetahjónanna lýkur í dag.
■ Ahern segir/26
■ Biðst afsökunar/26
Nýjar rannsóknir á
tunglinu
Nóg af
vatni fyrir
landnema
London. The Daily Telegraph.
Á TUNGLINU eru sex milljarðar
tonna af vatni og gæti það nægt tug-
þúsundum landnema þar í meira en
öld. Er þetta niðurstaða nýrra rann-
sókna bandarísku geimferðastofnun-
arinnar, NASA.
Vatnið er nú talið vera tíu sinnum
meira en áætlað var í mars síðast-
liðnum þegar tilkynnt var, að fundist
hefði vatn eða ís á tunglinu. Það ger-
h' hugsanlegt landnám þar miklu
auðveldara en ella auk þess sem
vinna mætti úr vatninu súrefni og
vatnsefni eða vetni til eldsneytis.
Vísindamenn segja, að 50 milljónir
tonna af vatni endist nokkrum þús-
undum manna í meira en öld og sex
milljarðar tonna geta því dugað allt
að 100.000 manns í þann tíma og
lengur. Er greint frá þessu í vísinda-
tímaritinu Science en það ætlar á
næstunni að greina nákvæmlega frá
þeim rannsóknum, sem gerðar voru
með tunglfarinu Lunar Prospector.
Járnkjami
Rannsóknirnar sýna einnig, að
kjarni mánans er úr járni og járn-
súlfíði og svarar hann til eins til fjög-
urra prósentna af efnismagni tungls-
ins. Þykir það styðja þá kenningu
um uppruna þess, að það hafi orðið
til við árekstur reikistjörnu á stærð
við Mars og jarðarinnar er hún var í
frumbernsku, 50 milljónum ára eftir
að sólkerfið myndaðist.
I fyrstu var talið, að ísinn á tungl-
inu væri líkastur hélu undir yfirborð-
inu, en nú þykh' líklegra, að um sé að
ræða hreinan ís, aðallega við tungl-
skautin. Vísindamenn telja, að hala-
stjömur hafi borið ísinn tfl tungslins.
Við áreksturinn leysast þær upp en
vatnssameindirnar í þeim leita til
skuggasvæðanna á skautunum. Þar
geymast þær síðan sem ís.