Dagblaðið Vísir - DV - 10.01.1985, Blaðsíða 18

Dagblaðið Vísir - DV - 10.01.1985, Blaðsíða 18
18 DV. FIMMTUDAGUR10. JANÚAR1985. <fc «' > if* j 5n»*f»m*i.'<|ttmil»Hítt»kwn.fttS»i>r<Í,iaV' ^jOwííÁ fíröwtf ?#** kyittMSA Jtm^et tjSí fyjé* <&> í jjtjfí tifiími p««*¦• «)*»>»« js'V*1!* *»¦ |*»g»* "Ilwtwji.' «b>'*»ij«r I«»ti8*tw» »'*œjii> U*i|bll* jvltfe ^ f..*#W»i''-í , -*á «* &&*. & ^:?;¦* .7 v~% *í i*i ^tWí* ir.sf« /^rf"* .; •-, w'Í » *". iA)«]}í;»'í'!M* *¦ UíTuiW. Satl/ítí-9**»':««'.i3i K^Jtój. ViHgSWi. tW «j 5 K«; tifc!í»..1 ¦-! • ^t»'(»*te58«ní*'':!íífríí,,ínS'!s,:l8Í,*,':!C!S * SslStTíwí Híí" :<v*k *«)« Sigurðarregistur nefnist þetta handrit. Þar stendur: „mefltók herra Guflbrandur Þorláksson vald og umsjón Hóladómkirkju og allra hennar eigna i föstu og lausu. Var honum svofelldur reikningsskapur gjörflur á friðum peningum og ófriflum, kvikum og dauflum, föstum og lausum." í Sigurflar- registri er afl finna allar úttektir Hóla frá 1525 er Jón Arason tók vifi. Þótt biblía Guðbrands hafi verið stórvirki mikið og aðaltilefni sýningarinnar í Bogasal Þjóðminja- safns, þá er reynt að gefa sem fjöl- breyttasta mynd af bókaútgáfu hans. Þar er að finna elstu bækur, sálmabækur, bækur hans eftir Lúther, bók eftir Guðbrand sjálfan, þá bók sem varð aðalheimild Passíu- sálmanna, Guðbrandsbiblíu, ljósprentanir hennar, bækur tengdar biblíunni og loks veraldlegar bækur. Guðbrandsbiblía — draumur allra bókamanna Útgáfa Guðbrandsbibliu er talið eitt mesta afrek í íslenskri bókagerð, miðað við tæknilegar aðstæður og fjárhagslegt bolmagn. Að bókarlok- um stendur að endað hafi verið við hanafi. júní 1584. Til styrktar útgáfu biblíunnar bauð konungur árið 1579 að hver kirkja skyldi leggja einn dal til prentunarinnar og einnig að hver kirkja skyldi kaupa hana. Auk þess lagði konungur fram 200 dali. Verð biblíunnar var 8 til 12 dalir eða 2 til 3 kýrverð. Upplagið var um 500 eintök og er Verk Guðbrands biskups kynnt í Þjóðminjasaf ninu: Var hann af kasta- mesti bókaútgef- andi allra tíma? I Þjóðminjasafni stendur yfir þessa daga sýning þar sem kynnt er bókaútgáfa, kortagerð og smíðar Guðbrands biskups Þorlákssonar. Er það Einar Gunnar Pétursson cand. mag. sem sett hefur sýning- una upp til að varpa örlitlu ljósi á einn mikilhæfasta biskup í lútersk- um sið. Afkastamesti bóka- útgefandi allra tíma? Sýning þessi er hin fjölbreyttasta. Þar eru sýndar 18 bækur úr prent- smiðju Guðbrands og 2 aukaeintök biblíunnar. Einnig eru þar nokkrar bækur til viðbótar, svo og ýmsir grip- ir aðrir er tengjast honum meö ein- hverjum hætti og útgáfustarfsemi hans. Guðbrandur biskup stýrði prent- verki í rúm 50 ár í kríngum aldamót- in 1600. Á þeim árum voru prentaðar á Hólum og Núpufelli um 100 bækur sem hlýtur að teljast mikil og góð afköst á þeim tíma. Af þessum Einar Gunnar Pötursson stendur vifl prédikunarstól úr Hólakirkju, síflar Fagraneskirkju. Á hliðunum eru myndir guðspjallamannanna og Krists, á Markúsi virðist mega þekkja andlitsdrœtti Guflbrands biskups. Þá hefur orfl leikið á þvi að Guðbrandur sjálf ur hafi skorið stólinn. (DV-myndir KAE) Tvö prentmót með myndum af Guðbrandi biskupi ásamt afþrykki. komu úr Prentsmiðju íslands 1868. bókum er talið að Guðbrandur hafi samið, séð um útgáfu á, þýtt, skrifað formála eða á annan hátt verið viðriöinn um tvo þriðju allra þeirra bóka. Því er ef til vill ekki fjarri lagi að telja Guöbrand Þorláksson biskup einhvern mikilhæfasta og afkasta- mesta bókaútgefanda allra tíina. Mótin Yfiriitsmynd frá sýningunni. Þessar kistur smiðaði Guðbrandur. Til vinstri er kistill sem hann smiðaði handa Kristínu, dóttur sinni, til hœgri ferðakoffort hans sjélfs. þvi meira til af biblíunni en nokkurrí annarri bók frá svipuðum tíma. Guðbrandsbiblia er elsta islenska bókin sem bókamenn getur dreymt umaðeignast. Guðbrandur þýddi bibliuna eftir þýskri bibiíu Lúthers, Vúlgötu, það er latneskri biblíu, og loks biblíu Krístjáns 111. Með Guðbrandsbiblíu varð íslenskan 17. þjóðtungan sem biblían var öll prentuö á. Faðir hans var líka prestur Guöbrandur Þorláksson fæddist áríð 1541 eða 2, en heimildir greinir þar á um, að Staðarbakka i MiðfirðL Var faðir hans prestur þar. Guð- brandur varð stúdent úr Hólaskóla og heyrari, það er aöstoöarkennari, þar veturinn á eftir. Þá hélt hann til náms við háskólann í Kaupmanna- höfn. Að þvi loknu gegndi hann rekt- orsstarfi við Skálholtsskóla um þríggja ára skeið, siðar prestur að Breiöabólstað i Vesturhópi þar til ár- ið 1570 að hann var kvaddur af kon- ungi til biskupsembættis á Hólum. Gegndi hann þvi embætti til dauða- dagseðaí56ár. Sýningunni í Bogasal Þjóöminja- safnslýkurijanúarlok. -KÞ

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.