Morgunblaðið - 09.01.2003, Side 16

Morgunblaðið - 09.01.2003, Side 16
Ætluðu að ná Straumi Jón Ásgeir og Þorsteinn Már reiddust þeim Kristjáni og Bjarna svo eftir stjórnarkjörið í Straumi að þeir ákváðu að hefja stórstríð til þess að ná Straumi á sitt vald. Þeir reiknuðu með stuðningi Þórðar Más. Óvinveitt yfirtaka Samningur Búnaðarbankans við Fjárfar og önnur félög var samningur um óvinveitta yfirtöku Fjárfars eða Búnaðarbankans á Straumi. Árni gerði samninginn, en hvorki Sólon né Magnús vissu af honum. Stríðsyfirlýsing Valur, Bjarni og Kristján sögðu kollegum sínum í Búnaðarbankanum að Íslandsbanki liti á kröfu Búnaðarbankans um hluthafafund sem stríðs- yfirlýsingu sem brugðist yrði við af fullri hörku. undirrituðu samninginn, vissu um tilvist hans. Síðar í þessum skriflega samningi segir m.a.: „Viðskipti á grundvelli kaup- og söluréttar skulu fara fram innan fimmtán daga frá því að ósk um nýtingu þeirra berst. Kaup- og söluréttur fellur niður sex mánuð- um eftir hugsanlega sameiningu Straums og Hlutabréfasjóðs Búnaðarbankans hf. enda sé þá gerður langtíma eignastýringarsamningur við Búnaðarbankann hf. Aðilar þessa samnings eru sammála um að flytja verulegan hluta af umsýslu félagsins í vörslu hjá Búnaðarbankanum samhliða gerð samnings um eignastýringu og fjárfestingar- ráðgjöf við bankann. Slíkur samningur skal gerður eigi síðar en fyrir árslok 2002. Fyrst um sinn skal félagið rekið áfram sem sjálfstæð eining og vera staðsett í sér húsnæði. Aðlaga skal starfsmannafjölda félagsins að breyttum aðstæðum, en félagið verður með framkvæmdastjóra sem tilnefndur skal af fjár- festum og Búnaðarbankanum. Eignastýring Búnaðarbankans skal annast daglegan rekstur hlutafélagsins í umboði fram- kvæmdastjóra og í samræmi við ákvarðanir stjórnar þess. Skulu slíkar ákvarðanir ekki taka til ráðstafana sem eru óvenjulegar eða mikils háttar, en slíka ráðstöfun getur framkvæmda- stjóri og Búnaðarbankinn aðeins gert sam- kvæmt sérstakri heimild frá stjórn, nema ekki sé unnt að bíða ákvarðana hennar án verulegs óhagræðis fyrir starfsemi félagsins. Fjárfestar og Búnaðarbankinn eru sammála um að leitast við að stækka sjóðinn, með sam- eign m.a. við Hlutabréfasjóð Búnaðarbankans. Enn fremur skal leitast eftir samstarfi og/eða samruna við önnur félög, m.a. Þróunarfélag Ís- lands hf. og Kaldbak fjárfestingarfélag hf. með það að markmiði að styrkja og auka umsvif fé- lagsins. Aðilar samkomulags þessa eru sammála um að hlutast til um breytingar á samþykktum fé- lagsins, með það að leiðarljósi að stjórnarmönn- um verði fjölgað í fimm. Gerðar skulu starfsreglur fyrir stjórn og framkvæmdastjórn, sem taki mið af eðli starf- seminnar og því að hægt verði að bregðast við áhugaverðum fjárfestingarkostum með skömmum fyrirvara. Ákveði stjórnarmenn félagsins, skipaðir af fjárfestum og Búnaðarbankanum, að sam- þykkja fjárfestingu sem nemur meira en 2.000.000.000 króna (tveimur milljörðum króna – innskot blaðamanns) af eignum sjóðsins, frá hverjum tíma í eina einstaka fjárfestingu, þarf samþykki allra aðila samkomulags þessa. Setji Búnaðarbankinn sig upp á móti fjárfestingu sem er yfir 2.000.000.000 af eignum sjóðsins hefur Fjárfar heimild til að nýta sér kauprétt á hlutafé Búnaðarbankans í Straumi hf. sam- kvæmt fyrstu grein samkomulags þessa, á markaðsverði með 5% álagi. Aðilar samkomulags þessa eru skyldugir til að hlíta samkomulagi þessu eins og það er nú, eða eins og því kann síðar að verða breytt, með samþykki undirritaðra. Efni samkomulags þessa og samninga byggðra á því skal vera trúnaðarmál milli aðila og skulu þeir ekki veita upplýsingar um efni þess nema lög mæli fyrir um það eða aðilar verði sammála um að veita upplýsingarnar. Samkomulag þetta skal endurnýjað samhliða hugsanlegum samruna Straums við einhvern af þeim sjóðum sem nú þegar eru í vörslu og eignastýringu Búnaðarbankans hf. Tryggt skal í þeim samningum að núverandi tekjumyndun BÍ vegna fjárvörslu og eignastýringar þeirra sjóða haldi sér. Rísi upp ágreiningur um samkomulag þetta skal reka mál fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur. Samkomulag þetta er gert í tveimur sam- hljóða eintökum og heldur hvor aðili einu ein- taki.“ Í byrjun sumars var Búnaðarbankinn búinn að sanka að sér 12,5% hlutafjár í Straumi. Hluta af því, eða um 3,5%, hafði Búnaðarbankinn selt Kaldbak með framvirkum samningi, en sá eign- arhluti var eðli málsins samkvæmt áfram skráð- ur á Búnaðarbankann og í skjóli eignar sinnar taldi bankinn eðlilegt að hann fengi einn stjórn- armann í stjórn Straums. Yngvi Örn Kristins- son fór á fund Kristjáns Ragnarssonar, for- manns bankaráðs Íslandsbanka, um mánaða- mótin júní-júlí í sumar er leið og óskaði eftir því fyrir hönd Búnaðarbankans við Íslandsbanka, að Kristín Guðmundsdóttir segði af sér sem stjórnarmaður í Straumi og inn kæmi Einar Örn Jónsson, framkvæmdastjóri Saxhóls, sem fulltrúi Búnaðarbankans og Saxhóls í stjórn Straums. Íslandsbanki hafnaði þessari ósk alfarið og við svo búið krafðist Búnaðarbankinn þess hinn 2. júlí sl. að hluthafafundur yrði haldinn og hugðist beita atkvæðamagni sínu á þeim fundi, í samvinnu við þau félög sem hann hafði samið við hálfum mánuði áður um gagnkvæman kaup- og sölurétt á bréfunum í Straumi, til þess að knýja fram breytingar í stjórn Straums. Þegar rýnt er í texta samningsins hér að ofan er augljóst hvert markmið Búnaðarbankans var með því að knýja fram breytingar í stjórn Straums – nefnilega að ná meirihluta í stjórn- inni í samvinnu við þá aðila sem samningurinn var gerður við, því þannig hefði brautin verið greið fyrir sameiningu Straums og Hlutafjár- sjóðs Búnaðarbankans, eins og kveðið er á um í samningnum, eða fyrir kaup Fjárfars á hlut Búnaðarbankans, ef sú yrði niðurstaðan. Í Búnaðarbankanum er því haldið fram að frá upphafi, þ.e. frá því að Búnaðarbankinn fyrst keypti hlut í Straumi, hafi það ávallt verið markmiðið að ná fram auknum viðskiptum fyrir Búnaðarbankann og einmitt það hafi vakað fyr- ir Búnaðarbankamönnum þegar þeir gerðu samninginn við Jón Ásgeir og félaga hinn 19. júní sl. og ekkert annað. Raunar hafi enginn í Búnaðarbankanum, hvorki Árni Tómasson bankastjóri né aðrir, haft minnstu hugmynd um þau geysimiklu átök sem voru á milli Orca- hópsins, eða þess sem eftir var af honum, og annarra eigenda Íslandsbanka, um undirtökin í Íslandsbanka og Straumi. Enginn fundur var þó auglýstur og krafan var afturkölluð hinn 16. júlí 2002, en í millitíð- inni hafði mikið gengið á milli stjórnenda Bún- aðarbankans og stjórnenda Íslandsbanka, því Íslandsbanki lýsti því yfir við Búnaðarbankann að ef hann héldi kröfu sinni um hluthafafund til streitu yrði litið á það sem stríðsyfirlýsingu af hálfu Búnaðarbankans, sem yrði mætt af fullri hörku. Hélt samningnum leyndum Bankastjórar Búnaðarbankans, þeir Sólon Sigurðsson og Árni Tómasson, og Magnús Gunnarsson, formaður bankaráðs Búnaðar- bankans, áttu fund með bankastjórum Íslands- banka, þeim Vali Valssyni og Bjarna Ármanns- syni, og Kristjáni Ragnarssyni, formanni bankaráðs Íslandsbanka, snemma í júlí sl. sum- ar og var sá fundur haldinn í Búnaðarbank- anum. Á þessum fundi sögðu Íslandsbanka- menn að þeir teldu enga ástæðu til þess að halda hluthafafund, þar sem 12,5% eign Bún- aðarbankans í Straumi væri ekki nægjanlega stór til þess að bankinn fengi stjórnarmann. Bentu þeir fulltrúum Búnaðarbankans á hversu haldlaus krafa það væri, að fulltrúi Íslands- banka í stjórn Straums, 20% eiganda að Straumi, Kristín Guðmundsdóttir, viki úr stjórn fyrir 12,5% eignarhluta Búnaðarbankans. Af hálfu Búnaðarbankans var ekki upplýst á þessum fundi að bankinn hygðist knýja fram kjör á stjórnarmanni á sínum vegum, með sam- starfi við þá sem færu með atkvæði Fjárfars, Eignarhaldsfélagsins ISP, Saxhóls, Kaldbaks og Dúks, enda var ekki greint frá hinum skrif- lega samningi sem gerður hafði verið á milli bankans og ofangreindra félaga. Buðu Íslandsbankamenn upp á að Búnaðar- bankinn fengi fulltrúa í stjórn á næsta aðal- fundi, Íslandsbanki fengi annan fulltrúa og að þriðji maðurinn í stjórn yrði síðan fulltrúi sjö þúsund litlu hluthafanna í Straumi. Niðurstaða þessa fundar varð sú að þeir Árni, Sólon og Magnús gáfu kollegum sínum í Íslandsbanka að lokum fyrirheit (Árni með semingi þó), annað- hvort um að Íslandsbanki fengi að kaupa þenn- an 12,5% hlut Búnaðarbankans í Straumi eða að Búnaðarbankinn ætti bréfin áfram án þess að reyna að knýja fram breytingar í stjórn félags- ins. Þetta fyrirheit gaf Árni, en hafði þó tæpum mánuði áður gert ofangreindan samning við Jón Ásgeir, en þeir Magnús Gunnarsson og Sólon Sigurðsson gáfu fyrirheitið í góðri trú. Á þessum fundi láðist Árna að upplýsa aðra fundarmenn um tilvist þess samnings sem hann hafði gert við Jón Ásgeir og félaga hinn 19. júní. Einn þeirra, sem ekki vissu af þessum samn- ingi, var kollegi hans, Sólon Sigurðsson, banka- stjóri Búnaðarbankans, og annar var formaður bankaráðs Búnaðarbankans, Magnús Gunnars- son. Stærð þessara fyrirhuguðu viðskipta sam- kvæmt samningi Búnaðarbankans og Jóns Ás- geirs og félaga var slík, 12,5% hlutur í Straumi, að þau voru að flestra mati flöggunarskyld í Kauphöll Íslands og einnig er talið að hér hafi verið um að ræða tilkynningarskyld innherja- viðskipti. Í Búnaðarbanka mun það hins vegar hafa verið kannað hjá lögfræðingum bankans, hvort um flöggunarskyld viðskipti var að ræða, og niðurstaðan hafa verið sú, að eðli þessara við- skipta væri með þeim hætti, að þau væru ekki flöggunarskyld. Ennfremur hlýtur það að teljast lögfræðilegt álitamál, hvort ekki var um ólögmæt innherja- viðskipti að ræða, þar sem þeir Jón Ásgeir, stjórnarmaður í Straumi, og Einar Örn Jóns- son, varamaður í stjórn Straums, gerðu slíkan samning við Búnaðarbankann. Þegar Búnaðarbankinn dró til baka ósk sína um hluthafafund varð Jón Ásgeir ævareiður eina ferðina enn og ákvað að krefjast hluthafa- fundar. Krafan var sett fram í nafni Fjárfars og Dúks og hún var dagsett 16. júlí, sama dag og Búnaðarbankinn afturkallaði kröfu sína. Fund- urinn var auglýstur í dagblöðum og útvarpi og fram kom að hann skyldi haldinn hinn 20. ágúst sl. Skömmu síðar lætur Jón Ásgeir þá Val Vals- son og Bjarna Ármannsson vita um tilvist samningsins á milli Búnaðarbankans og Fjár- fars og fleiri og um kauprétt Fjárfars á hlut Búnaðarbankans í Straumi. Til að byrja með áttu þeir í Íslandsbanka afar bágt með að trúa því að slíkur samningur væri til í raun og veru. Haft var samband við Árna Tómasson og hann spurður hvort það væri rétt að Fjárfar hefði kauprétt á hlut Búnaðarbank- ans í Straumi. Hann fór undan í flæmingi, en kvaðst ekki vita hvernig samningurinn væri orðaður nákvæmlega, því hann hefði ekki séð hann. Viðhorf Árna í þessum efnum mun hafa verið það, að ef hann upplýsti um innihald samnings sem hann og Yngvi Örn höfðu gert við Jón Ásgeir og félaga jafngilti það því að hann væri að brjóta trúnað á viðskiptavinum bankans og þar með að rjúfa bankaleynd. Auk þess hefur Árni gefið til kynna að hann hafi ekki haft hug- mynd um það hvers konar valdabarátta átti sér stað á bak við tjöldin innan Íslandsbanka. Hann hafi einfaldlega gert samning við tvo úr hópi stærstu hluthafa Íslandsbanka, þá Jón Ásgeir Jóhannesson og Einar Örn Jónsson, og litið á þá sem fulltrúa Íslandsbanka við þá samningsgerð hinn 19. júní sl. Eftir að þeir í Íslandsbanka voru komnir með staðfesta vitneskju um tilvist samningsins má segja að allt hafi ætlað um koll að keyra og loft verið lævi blandið, því Íslandsbankamenn töldu að það væri ljóst, fyrst Búnaðarbankinn hefði gert slíkan viðskiptasamning við Fjárfar og fleiri, að hann væri í samspili við þá aðila að undirbúa óvinveitta yfirtöku á Straumi. Slík áform hafa enn ekki verið viðurkennd í Bún- aðarbankanum, þrátt fyrir samrunaákvæðið um Straum og Hlutabréfasjóð Búnaðarbank- ans. Þar á bæ halda menn sig við þá skýringu að ekkert annað markmið en viðskiptalegt mark- mið um að ná til bankans auknum viðskiptum hafi ráðið för. Hófust nú miklar bollaleggingar, vangaveltur og samningaviðræður um það hvernig koma mætti í veg fyrir að þau viðskipti, sem þeir Árni Tómasson og Jón Ásgeir Jóhannesson höfðu samið um, ættu sér stað. Augljóslega varð allt vitlaust á fleiri stöðum en í höfuðstöðvum Íslandsbanka og Baugs, þeg- ar tilvist samningsins hafði fengist staðfest, því Magnús Gunnarsson, formaður bankaráðs Búnaðarbankans, og Sólon Sigurðsson, banka- stjóri Búnaðarbankans, kunnu Árna Tómassyni litlar þakkir fyrir að hafa farið með þeim á fund með stjórnendum Íslandsbanka nokkrum dög- um áður, en þagað þunnu hljóði um gerðan samning og látið þá vaða í villu og svíma þegar Jón Ásgeir Jóhannesson Þorsteinn Már Baldvinsson Valur Valsson Bjarni Ármannsson Kristján Ragnarsson Árni Tómasson Sólon Sigurðsson Magnús Gunnarsson Þórður Már Jóhannesson 16 FIMMTUDAGUR 9. JANÚAR 2003 MORGUNBLAÐIÐ 

x

Morgunblaðið

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.